Төлөвлөсөн арга хэмжээ Гүйцэтгэл Хүрсэн үр дүн

Биелэлтийн хувь

 
1 2 3 4  
Зорилт 1. Хүний эрүүл мэнд, аюулгүй байдлыг хангуулах замаар амьдрах, ажиллах, сурч боловсрох, чанартай хүртээмжтэй тусламж,  үйлчилгээ авах нөхцөлийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх:  
1.1.Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 111 объектод төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийнэ.

1.Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 20-19

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналтаар 6-6

3.Хүүхэд өсвөр үеийнхний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 21-21

4.Эмчилгээний чанарын хяналтаар 10-7

5.Эм биобэлдмэлийн хяналтаар 15-15

6.Орчны эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 13-13

7.Боловсролын хяналтаар 15-15

8.Соёлын хяналтаар 9-9 объектод тус тус хяналт шалгалт хийсэн.

Нийт 111  төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс  97 объектэд хяналт шалгалт хийлээ. 3 объектын үйл ажиллагаа зогссон, 1 объект боловсон хүчний хангалтгүйгээс түр үйл ажиллагаа явуулаагүй байна.

 

     100

 
 

1.Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллынхяналт:

Газрын даргын баталсан 9 удирдамжийн хүрээнд хяналт шалгалт хийж, хамрагдвал зохих 10 аж ахуйн нэгжээс 9 аж ахуйн нэгжбуюу 90%-ийг хамрууллаа. “Дорнын-Амт” цехийн үйл ажиллагаа бүрмөсөн зогссон.

Шалгалтын явц: 1.Хоолны газрууд нь  цэвэр бохир усан хангамж, дулаан, цахилгааны нэгдсэн сиситемд холбогдсон, хоол үйлдвэрлэлд хэрэглэж буй ус нь “Ундны ус MNS 900:2005 стандартын шаардлагыг хангасан, хоолны дээжийг тухай бүр авч, тэмдэглэл хөтөлдөг, хөргөгч, хөлдөөгч, тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангадсан боловч температурт хяналт тавьж, хугацааг тэмдэглэн бүртгэл хөтлөөгүй байна. Ажиллагсад бүрт хувцас хийх шүүгээтэй, ариун цэврийн өрөөтэй, хог хаягдлыг хогийн төвлөрсөн цэгт зайлуулж бйана. “Хоол үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд 3 нь “дунд”, 1 нь “их” эрсдэлтэй, хоолны газрууд нь дунджаар 43% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн.

2/.Худалдааны газрын барилга байгууламжийн төлөвлөлт шийдэл нь үйлчилгээний технологийн урсгалын зөв шийдэлтэй, худалдааны заал, агуулах гэх мэтийг төлөвлөсөн байна. Гадна орчинд явган хүний зорчих хэсэг, ачаа бараа буулгах хэсэг, автомашины зогсоол, зам талбайг цардаж тохижуулсан. Хатуу шингэн хог хаягдлыг зохих журмын дагуу зайлуулдаг.

3/ “Хэрэмхэн” зайрмагны цех нь сүүг өөрийн үнээний фермерээс бэлтгэж, мал эмнэлэгийн үзлэг, шинжилгээ хийж, баталгаажуулдаг. Сүү халаах 60 литрийн багтаамжтай тогоо 2, зайрмагны машин, 3 тн багтаамжтай бүтээгдэхүүн хөлдөөгч камертай хөргөгч, аяга хэвлэгч машин гэх мэт тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслэл, ажлын ширээ вандан, хүнсний үйлдвэрлэлийн зориулалтын зэвэрдэггүй материалаар хийгдсэн тоног төхөөрөмжөөр хангагдсан байна.

Илэрсэн зөрчил:1.Хоол үйлдвэрлэлийн ажлын байрны цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл хангалтгүй, ариун цэврийн шаардлага хангахгүй нөхцөлд үйлдвэрлэл эрхэлсэн, ажиллагсад нь эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамрагдаагүй, бүртгэл хөтөлдөггүй, хоол үйлдвэрлэлд мөрдөх жор, технологийн картыг боловсруулж мөрдөөгүй, хоолны дээжийг тогтмол авч хэвшээгүй, дээжийн бүртгэлийг хөтөлдөггүй, ажлын байрны өдөр тутмын угаалга цэвэрлэгээ, ариутгалыг графикийн дагуу тогтмол хийж, бүртгэл тэмдэглэл хөтлөөгүй, хоол хүнстэй харьцдаг ажилтнуудыг мэргэжлийн болон эрүүл ахуйн чиглэлээр давтан сургалтад хамруулдаггүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулан мөрдөж ажиллаагүй, дотоод хяналтыг хэрэгжүүлдэггүй, үйлдвэрлэлийн ажлын байр, ажиллагсад болон тоног төхөөрөмжөөс эрүүл зүйнарчдас шинжилгээ 10 сорьц авахад 6 буюу 66%-д нянгийн бохирдол илэрсэн нь цэвэрлэгээ халдваргүйтгэл хангалтгүй, ариун цэврийн шаардлага хангахгүй нөхцөлд үйлдвэрлэл эрхэлсэн, барилга байгууламж нь мэргэжлийн байгууллагын зураг төслийн дагуу баригдаагүй, хана тааз хөгзөрч, будаг шохой унасан, үйлдвэрлэлийн өрөөг багасгасан, урсгал зохион байгуулалтыг нэг чиглэлд зохион байгуулаагүй, тоос шороотой орчинд үйлдвэрлэл явуулсан, гадна орчин хог хаягдал ихтэй, шал хагарсан, ан цав цав үүссэн, угааж цэвэрлэх боломжгүй, үйлдвэрлэлийн өрөөнд гар угаах угаалтуур байхгүй зэрэг зөрчлүүд нь Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай, Хүнсний тухай, Захиргааны хариуцлагын тухай хуулиуд, "Хоолны газрын нийтлэг журам”-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

2.Худалдааныбарилга байгууламж мэргэжлийн байгууллагын зураг төслийн дагуу баригдаагүй, усан хангамж нь төвлөрсөн болон хэсгийн шугам, бохир ус зайлуулах систем нь төвлөрсөн шугамд холбогдоогүй, ханын будаг шохой хуурч унасан, тоос шороо, шавж нэвтрэхээс хамгаалсан торон хаалтгүй, агуулахад барааг эмх цэгцгүй хураасан, тавиур байхгүй, ажиллагсдыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулж, бүртгэл хөтөлдөггүй, мах, сүү, төмс, хүнсний ногоо зэрэг түүхий эд бүтээгдэхүүний ойрхон угаалтуур байхгүй, гараа тогтмол угааж хэвшээгүй, мэргэжлийн худалдагч байхгүй, худалдаа, үйлчилгээний ажилчид ариун цэвэр, эрүүл ахуйн чиглэлээр сургалтад хамрагдаагүй, цэвэрлэгээ хийх хуваарьгүй, цэвэрлэгээг тогтмол хийж, бүртгэл тэмдэглэл хөтөлдөггүй, буруу шошголсон хүнсний түүхий эд бүтээгдэхүүн худалдаалсан, хадгалалтын явцад хөргөгч, хөлдөөгчийн температурын заалтыг хянаж бүртгэл хөтлөөгүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулсан боловч тогтмолжоогүй, төлөвлөгөө гаргаж, хэрэгжилтэд нь хяналт тавьдаггүй зөрчлүүд илэрлээ. Эдгээр зөрчлүүд нь Хүнсний тухай,  Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулиуд, Эрүүл мэндийн Сайдын 2013 оны 212 тоот тушаал, Худалдааны газар, түүний үйлчилгээ MNS 5021:2007 стандарт, Засгийн газрын 2011 оны 311 дүгээр тогтоолын тухайлсан заалтуудыг зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Газрын даргаар батлуулсан хөтөлбөрийн дагуу байгууллагын сургалтыг 8 аж ахуйн нэгж, иргэнд зохион байгуулж, хуулиудыг сурталчилан таниулах, илэрсэн зөрчил дутагдлыг хэрхэн арилгуулах талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өглөө. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар 32 заалт бүхий 3 албан шаардлагыг хүргүүлж, 1 иргэнд 25,0 мянган төгрөгийн шийтгэвэрийн арга хэмжээ авлаа.

Дүгнэлт:Худалдаалах үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудсаар 2 худалдааны газрыг дүгнэхэд дунджаар 39%  буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдэв. “Мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Хэрлэн толгойт” ХХК-ийн хиамын цех 31% буюу “дунд”, “Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Бамбук”  цех 29% буюу “бага” “Хэрэмхэн” зайрмагийн цех 37,4% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн.

1.Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Ажлын байрны нөхцөлийг сайжруулан гадна болон дотор талд засвар үйлчилгээ хийснээр “Аригүн” гуанз эрсдэлийн түвшинг 31%, “Тансаг” гуанз 19%, “Бамбук” зайрмагийн цех 26%-иар  бууруулсан  байна.

 

100  
 

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

Газрын даргын баталсан удирдамжаар 7 аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэнийг хяналт шалгалтадхамруулахаас 6 объектыг 86% хамрууллаа. “Дорнод сувилал” үйл ажиллагаа явуулаагүй.

Шалгалтын явц: “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас” 3.1-ээр эрсдэлийг үнэлэхэд “Ухаарал” сэтгэц наркологийн үүдэн эмнэлэг 35,7%, “Асралт-Үйлс” өрхийн эрүүл мэндийн төв 30,1%, “Наран” үүдэн эмнэлэг 31,8%, “Ягаан цээнэ” өрхийн эрүүл мэндийн төв 33,8%  буюу тус бүр “дунд”, Баяндун сумын эрүүл мэндийн төв 13,5% буюу “бага”, “Эмийн сангийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас” 3.3-аар 24,6% буюу “бага” эрсдэлтэй тус тус дүгнэгдлээ.

Эрүүл мэндийн байгууллагууд нь цэвэр бохир усан хангамж, дулаан, цахилгааны нэгдсэн системд холбогдсон, унд ахуй болон хоол үйлдвэрлэлд хэрэглэж буй ус нь “Ундны ус” MNS 0900:2005 стандартын шаардлагыг  хангасан.

Илэрсэн зөрчил: Эрүүл мэндийн байгууллагын ажлын байр, ажиллагсад болон тоног төхөөрөмжөөс эрүүл зүйн 69 арчдас, сорьц авч шинжлэхэд 14 буюу 20,2%-д нянгийн бохирдол илэрсэн нь цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл хангалтгүй, ариун цэврийн шаардлага хангахгүй нөхцөлд үйлдвэрлэл эрхэлсэн, ажиллагсад эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг, шинжилгээнд хамрагдаагүй, мэргэжлийн байгууллагаар шавжгүйтгэл, мэрэгчгүйтгэл, халдваргүйтгэлийг жилд 2-оос доошгүй удаа хийлгээгүй, Бүсийн оношлогоо эмчилгээний төвтэй аюултай хог хаягдлыг тээвэрлэх, устгах гэрээг байгуулаагүй, эмнэлэг дотор хог зөөвөрлөх маршрут тогтоогоогүй, ажлын байрны өдөр тутмын угаалга, цэвэрлэгээ, ариутгалыг графикийн дагуу тогтмол хийж, бүртгэл тэмдэглэл хөтлөөгүй, ажилтнуудыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулаагүй, халдвар хяналтын багийн төлөвлөгөө, тайлан хангалтгүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулан мөрдөж ажиллаагүй, дотоод хяналтыг хэрэгжүүлдэггүй зэрэг зөрчлүүд нь Эрүүл мэндийн тухай, Ариун цэврийн тухай, Захиргааны хариуцлагын тухай хуулиуд, Эрүүл мэндийн сайдын холбогдох тушаал, дүрэм, журамд заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар 22 заалт бүхий 6 албан шаардлагыг хүргүүлж, 1 байгууллагад 50.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдуулж, барагдуулсан.

Дүгнэлт: Шинээр байгуулагдаж буй үүдэн эмнэлгүүд нь нийтийн зориулалттай орон сууцны байранд байрлаж, оршин суугчдын тав тух, эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг алдагдуулж байгаа нь “Эрүүл мэндийн байгууллагын орчны эрүүл ахуйн шаардлага” MNS 6392:2013 стандартын шаардлагыг хангахгүй байна.

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

Түвшин 7. Төлөвлөгөөт хяналт шалгалтаар эрүүл зүйн шинжилгээ хийснээр ажлын байрны эрсдлийн түвшин өмнөх оны мөн үеэс 0,5%-иар буурсан үзүүлэлттэй байна.

100  
 

3.Хүүхэд өсвөр үеийнхний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Газрын даргын баталсан 15 удирдамжаар бие даасан, 2 удирдамжаар Боловсролын хяналтын улсын байцаагчтай хамтарсан хяналт шалгалтуудыг тус тус хийж, øàëãàëòûí ä¿íã цэцэрлэгийí óäèðäëàãà áîëîí хамт олонд òàíèëöóóëàí, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, байгууллагын сургалтыг зохион байгуулав.

Шалгалтын явц: Дээрх цэцэрлэгүүдийн үйл ажиллагааг “Сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллагын эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын нөхцөлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгаж үнэлэхэд “Бөмбөөлэй” болон 10, 11 дүгээр цэцэрлэг, Булган, Баян-уул, Дашбалбар, Гурванзагал, Чулуухороот, Чойбалсан, Матад сумдын цэцэрлэгүүд  “дунд”, Хэрлэн сумын 1, 12 дугаар болон “Шинэ хөгжил” цогцолборын цэцэрлэг, “Сэргэлэн багачууд” цэцэрлэг,  Сэргэлэн, Цагаан-Овоо, Баяндун сумдын цэцэрлэг “бага” эрсдэлтэй төвшинд, цэцэрлэгийн үйл ажиллагааг “Сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд “Бөмбөөлэй” цэцэрлэг “дунд”, “Шинэ хөгжил” цогцолборын цэцэрлэг “бага” эрсдэлтэй төвшинд тус тус үнэлэгдсэн.

Ололттой тал: Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүн худалдаалах гэрээг аж ахуйн нэгжүүдтэй байгуулж, шинжилгээний дүгнэлт, баталгаажилттай бүтээгдэхүүнийг нийлүүлж байна.

Зөрчил дутагдал: Халдвар хамгааллын дэглэмийн шаардлага хангасан тусгаарлах өрөөгүй, шавж, мэрэгчгүйтгэлийг мэргэжлийн байгууллагаар хийлгэдэггүй, бүртгэл хөтлөөгүй, цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлтийн бодис чанарын баталгаажилтгүй нь “Хүүхэд өсвөр үеийнхний сургалт хүмүүжлийн байгууллагын үйл ажиллагаанд мөрдөх эрүүл ахуйн үлгэрчилсэн дүрэм”, багш, туслах багш, хоолны газрын ажиллагсад нь эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг, шинжилгээнд бүрэн хамрагдаагүй нь “ЭМС-ын 2013 оны 212 тоот тушаал”, цэцэрлэгийн эдэлбэр газрын нэг хүүхдэд ноогдох талбайн хэмжээ хүрэхгүй байгаа нь “Олон нийт, иргэний барилга БНбД 31.03.03, Хүүхэд өсвөр үеийнхний сургалт хүмүүжлийн байгууллагын үйл ажиллагаанд мөрдөх эрүүл ахуйн үлгэрчилсэн дүрэм”, ариун цэврийн өрөөнд хүүхдэд ноогдох суултуур, угаалтуур хүрэлцээгүй, бүлэг тус бүр хүүхэд хүлээн авах өрөөгүй байгаа нь “Сургалт хүмүүжлийн байгууллагын барилга байгууламжийн норм ба дүрэм БНбД 66-88”-д заасныг тус тус  зөрчиж байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Зөрчлүүдийг арилгуулах зорилгоор 54 заалт бүхий 13 албан шаардлага хүргүүлж ажиллалаа. Хяналт шалгалтын дүнд үндэслэн байгууллагын сургалтыг зохион байгуулж, зөвлөмж, гарын авлага өгч ажиллалаа.

Дүгнэлт:  Дотоод хяналтыг хэрэгжүүлэхгүй байна.

Санал: Цэцэрлэгийн дотоод орчны угаалга цэвэрлэгээ, ариутгал халдваргүйтгэлийг тогтмол чанартай хийх хэрэгтэй байна.

3.Хүүхэд өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

Түвшин 9. Боловсролын салбарын хэмжээнд хийгдсэн хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг өмнөх оны мөн үеэс 2,3%-иар  буруулсан байна

.

90  
 

4.Эмчилгээний чанарын хяналт:

Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар 7 хяналтыг ахлан, 3 хяналтыг хамтран, төлөвлөгөөт хяналт шалгалтад хамрагдвал зохих обьектыг 100% хамруулан шалгалаа.

Шалгалтын явц: Хяналт шалгалтад сумын эрүүл мэндийн 1 төв, өрхийн эрүүл мэндийн 3 төв, ЗБОЭТ, хувийн хэвшлийн 5 эмнэлэг, нийт 10 эмнэлэг хамрагдахаас 7 эмнэлэг хамрагдлаа. 3 хувийн хэвшлийн эмнэлгийн үйл ажиллагаа  цуцлагдсан. “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар 7 эмнэлгийн эрсдэлийг үнэлэхэд 1 эмнэлэг “их эрсдэлтэй, 2 эмнэлэг “дунд эрсдэлтэй, 4 эмнэлэг бага эрсдэлтэй дүгнэгдлээ. “Их” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн эмнэлэгт гүйцэтгэлийн хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Зºð÷èë äóòàãäàë: Эмнэлгийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг цаг хугацаанд нь сунгуулаагүй, эмнэлгийн багаж, тоног төхөөрөмжийн үйл ажиллагаанд тавих хяналт хангалтгүй, жин, даралтын аппарат зэрэг нь баталгаажилт, ЭКГ нь шалгалт тохируулгад хамрагдаагүй, техник ашиглалтын паспорт бүрэн хөтлөгдөөгүй, яаралтай тусламжийн эм тарианы хадгалалт, зарцуулалтын хяналт сул, “Өвчний түүх” хөтлөлт бүрэн бус, дугаар байхгүй, эмнэлгийн ажилтны алдаа зөрчлийн талаар мэдээллийн сан үүсгээгүй зэрэг  зөрчил давамгайлж байна. 

Àâñàí àðãà õýìæýý: Зөрчлийг арилгуулах зорилгоор хамтарсан албан шаардлагад оруулсан заалт, нийт 72 заалт бүхий 5 албан шаардлагыг хүргүүлснээс  5 албан шаардлагын 52 заалтыг хэрэгжүүлж ажилласан байна.

 Дүгнэлт:

“Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар дүгнэхэд, “их эрсдэлтэй1, дунд эрсдэлтэй2, бага эрсдэлтэй 4 эмнэлэг дүгнэгдсэн нь өнгөрсөн онтой харьцуулахад эмнэлгүүдийн үйл ажиллагаа сайжирч, эмнэлгүүд “бага” эрсдэл рүү шилжсэн байна. Байгууллагууд эрсдэлийг бууруулах талаар тодорхой ажлыг хийсэн, дотоод хяналтыг тогтмолжуулах талаар төлөвлөгөө гарган ажиллаж байгаа боловч биелэлтийг цаг хугацаанд нь гаргахгүй байна.

Хувийн хэвшлийн эмнэлгүүд нь нийт 1-2 ажилтантай, дотоод хяналтыг шаардлагын хэмжээнд хийхгүй байгаад анхааруулга, зөвлөмж, хугацаатай үүрэг даалгавар өгч, хэрэгжилтийг хангуулан ажиллалаа.

Өнгөрсөн онтой харьцуулахад эмнэлгүүдийн багаж, тоног төхөөрөмжийн баталгаажуулалтад тавих хяналт сайжирсан  байна.

4.Эмчилгээний чанарын хяналт:

Түвшин 1. Бүх эмнэлгүүд стандарт, удирдамжийн жагсаалтыг батлуулан, мөрдөн ажиллаж байна.   Уг түвшинг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 5%-иар нэмэгджээ.

Түвшин 2.Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ, эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйтэй холбоотой  өргөдөл, гомдлын шийдвэрлэлт 100% байна. .

Түвшин 3.Оношилгоо, эмчилгээний багаж, тоног төхөөрөмжийн хангамж, ашиглалт, засвар үйлчил-гээний түвшин өмнөх оныхоос  2%-иар анхисан. Үүнд Баяндун сум СЗЭ-ний иж бүрдэлтэй болж, кабинет нээн ажиллуулж эхэлсэн, Өрх, сумдын эмнэлгүүдийн БТТ-ийн хангалт, ашиглалт сайн, БОЭТ-ийн БТТ-ийн хангалт 60%-тай байна.

Түвшин 4.  Эмнэлгүүдийн чанарын болон сувилахуйн албанаас эмнэлзүйн алдаа зөрчлийг бүртгэсэн байдал өмнөх оны мөн үетэй харцуулахад 15%-иар  буурсан.

100  
 

5.Эм биобэлдмэлийн хяналт:

Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан 9 удирдамжийн дагуу хамрагдвал зохих эмийн сангууд, 2 эм ханган нийлүүлэх төвийг 100% хамруулан шалгалаа.

Шалгалтын явц:Шалгалтаар “Эмийн сангийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг дүгнэхэд “Анар эм” эмийн сан 10,9%, “Шингүнэ 2”  эмийн сан  7,5%, “Батраш 2” эмийн сан 18,9%, “Доза” эмийн сан 8,7%, “Төгсфармакон” эмийн сан 1%, “БОЭТ” эмийн сан 29,3 %, “Мянгансарнай 1” эмийн сан 17%, “Мянгансарнай 2” эмийн сан 23,6%, “Баяндун” эмийн сан 10,6%, “Мянгансарнай 3” эмийн сан 18,3% буюу тус бүр “бага”, “Дорнод эм хангамж 2” эмийн сан 48,4% буюу “дунд”, эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн. “Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн хадгалалт, түгээлтийг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг дүгнэхэд “Моносфарм” ЭХНТ 24,3%, Дорнод эм хангамж ЭХНТ 36,9% буюу “дунд” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Ололттой тал: Эмийн сангууд нь урсгал засвар хийж, эмийн сангийн тавиур шүүгээг шинэчилж зассан байна. Шалгалтад хамрагдсан 4 эмийн сан камерын хяналттай болсон байна. “Моносфарм” ЭХНТ нь эм түгээх машинтай болсон байна.

Зºð÷èë äóòàãäàë: Дотоод хяналт шалгалтын дагуу хийсэн ажил, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгах арга хэмжээ аваагүй, үр дүн тоцоогүй, эмийн гаж нөлөө болон чанар, аюулгүй байдлыг бүртгэн мэдээлэх ажил хангалтгүй, эмийн гаж нөлөө илрэхэд авах арга хэмжээний удирдамжгүй, түүнийг мөрдөн ажилладаггүй, эмийн сангийн дотоод бэлдмэлийг савлах сав, шилний угаалт, ариутгалын байдлыг тогтмол шалгаж, тэмдэглэл хөтлөөгүй, эм, эмнэлгийн хэрэгслийн орлого, зарлагыг цахимжуулаагүй, цувралыг тодорхой бичээгүй, эмийн сангийн нөөцийн өрөөнд термометр, чийг хэмжигч байрлуулаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

Эм ханган нийлүүлэх төвийн байр нь стандартад заасан өрөө тасалгаагүй, эм, эмнэлгийн хэрэгсэл хадгалах агуулах хүрэлцээгүй, хадгалалтын онцгой дэглэм шаардагдах эм бэлдмэлүүдийг тусгайлан хадгалах боломжгүй, эмийн агуулахын өрөөний эм зүйн дотоод зохион байгуулалт, эмийн өрөлт хураалт хангалтгүй, хурц болон ургамлын түүхий эдийг тусад нь хадгалаагүй, бүтээгдэхүүнд хадгалалтын бүс тогтоогоогүй, ариутгал, халдваргүйтгэлийг тогтмол хийгээгүй, тус бөөний төвдүүдэд ханган нийлүүлж буй ихэнх эмийн хэрэглэх заавар нь монгол хэл дээр бичигдээгүй, эм ханган нийлүүлэх байгууллагын хадалалт түгээлтийн бүх үед хэрэглэгдэх бичиг баримт бүрэн бус, хөтлөлт хангалалтгүй, эм бараа түгээх зориулалтын машингүй зэрэг нийтлэг зөрчлүүд илэрлээ.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Зөрчлийг арилгуулах зорилгоор нийт  58 заалт бүхий 10албан шаардлага хүргүүлж ажиллалаа.

Дүгнэлт: Бүх эмийн санд эмийн гаж нөлөөг бүртгэн мэдээлэх болон жортой эмийг жороор олгох үйл ажиллагаа туйлын хангалтгүй байна. ЭХНТ-ийн бичиг баримт хөтлөлт хангалтгүй, эм түгээх зориулалтын машингүй, эмийн гаж нөлөөг бүртгэн мэдээллэх ажил хийгдээгүй байна.

Сàíàë: Эмийн зохистой хэрэглээг хангаж ажиллах, зайлшгүй шаардлагатай эмийг тасралтгүй, жигд хүртээмжтэй хангаж ажиллах, жороор  олгох эмийг жороор олгож хэвших. ЭХНТөв эм түгээх зориулалтын машинтай болох.

5.Эм биобэлдмэлийн хяналт:

Түвшин 1. Зах зээлд борлуулагдаж буй хуурамч эмийн тандалт судалгааны явцад Дорнод аймгийн хэмжээнд  хуурамч, стандартын бус эм бэлдмэл илрээгүй болно.

 

100  
 

6.Орчны эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Газрын даргын баталсан 12-03-005-26 тоот удирдамжийн хүрээнд аймгийн төвийн гэр холооллын зөөврийн 13 усан сан, ундны усны эх үүсвэрийн гүний худаг, цэвэр усны ангийн фильтр, насос станцын ундны усанд хяналт шалгалт хийлээ. Хамрагдалт 100%.

Явц: Èòãýìæëýãäñýí ëàáîðàòðèéí ñîðèëòûí ä¿íãýýð óíäíû óñíû ýõ ¿¿ñâýð, öýâýð óñíû àíãèйн насос, фильтр áîëîí íèéò óñàí ñàíãóóäûí óíäíû óñíû àþóëã¿é áàéäàë MNS 0900-2010 ñòàíäàðòûí øààðäëàãûã çîõèõ ò¿âøèíä õàíãàæ áàéãàà ä¿í ãàðñàí áàéíà. “Óíäíû óñíû ÷àíàð, àþóëã¿é áàéäëûã øàëãàõ õÿíàëòûí õóóäàñ”-ààð 13 纺âðèéí óñàí ñàíãèéí ýðñäýëèéã ¿íýëýõýä 6 áóþó 46.2% íü “áàãà”, 7 áóþó 53.8% íü “äóíä” ýðñäýëòýé ¿íýëýãäñýí áà ºíãºðñºí îíûõòîé õàðüöóóëàõàä 6 óñàí ñàí “äóíä” ýðñäýëòýéãýýñ “áàãà” ýðñäýëòýé ò¿âøèíä øèëæñýí áàéíà.

Хүрсэн үр дүн: Аймгийн ЗД-ын шуурхай хуралдаанд удны усны аюулгүй байдлыг хангаж ажиллахад тулгамдаж буй асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай байгаа асуудлааар танилцуулга хийж, мэдээлэлээр хангасны үр дүнд аймгийн ИТХ-аар орон нутгийн хөгжлийн сангаас 450 сая төгрөг батлуулан, усан сангийн нэг маягийн зураг төслийг мэргэжлийн зургийн байгууллагаар хийлгэн, улсын экспертээр орууулан батлуулсан. “Шинэ усан сан” төслийг 3 багц болгон зарласан тендэрт орон нутгийн 3 компани шалгаран, хэрэгжүүлж, нийт 30 усан сангийн эрүүл ахуйн хамгаалалтын бүсийг тогтоон тэмдэгжүүлж, гэр хорооллын 11 усан санг иж бүрэн засварлан, 10 усан сан, ус түгээх байрны гадна ус олгох талбайн тохижилтыг хийж, явган хүний зам тавьж, хашаа, хайсыг шинээр  хийлгэсэн ба 5 усан сангийн ус нөөцлөх савыг шинээр сольж, 5 ус түгээх байрыг цахилгааны нэгдсэн системд холбон, үер усанд байнга автдаг 16 дугаар ус түгээх байрыг буулган газрыг өндөрлөн, усан сангийн барилгыг дахин барьж, барилга нь нурсан 8 дугаар усан сангийн барилгыг шинээр барьж ашиглалтад оруулан улсын комисст хүлээлгэн өгсөн.

 “Дорнод НАА” ОНӨААТҮГ нь аймгийн төвийн ундны усны аюулгүй байдлыг хангах ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай тулгамдаад байсан ус ариутгах тоног төхөөрөмжийг өөрийн хөрөнгөөр 80.0 сая төгрөгийг шийдвэрлэсэн ба зарласан тендэрт Улаанбаатар хотын  “WDT” компани шалгарч, БНАСУ-ын хоолны давснаас хлор гарган цагт 1500 тн ус ариутгах хүчин чадал бүхий ариутгалын аппарат суурилуулан бүрэн ажиллагаанд оруулж хлораторийн операторчноор 4 хүнийг дагалдуулан сургаж бэлтгэн, бүрэн ашиглалтад оруулан улсын  комисст хүлээлгэн өгсөн.

6.Орчны эрүүл ахуйн хяналт:

Èòãýìæëýãäñýí ëàáîðàòоðèéí ñîðèëòûí ä¿íãýýð óíäíû óñíû ýõ ¿¿ñâýð, öýâýð óñíû àíãè áîëîí íèéò óñàí ñàíãóóäûí óíäíû óñíû àþóëã¿é áàéäàëд õèéñýí øèíæèëãýýíèé ä¿íãýýð “Ундны ус” MNS 0900-2005 ñòàíäàðòûí øààðäëàãûã çîõèõ ò¿âøèíä õàíãàæ áàéãàà ä¿í ãàðñàí áàéíà.

Аймгийн төвийн ундны усны аюулгүй байдал хангагдсанаар хууль, стандартууд, БОАЖЯ, ЭМ-ийн сайдын 2009 оны 51\75 тоот тушаалаар батлагдсан “Усан сан бүхий газрын онцгой болон энгийн хамгаалалтын бүс, ус хангамжийн эх үүсвэрийн эрүүл ахуйн бүсийн дэглэм”, усны нөөцийг бохирдлоос хамгаалах дүрмийн хэрэгжилт зохих төвшинд хангагдаж байна.

100  
 

7.Боловсролын хяналт:

1.Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар хамрагдвал зохих Хэрлэн сумын 8, 14 дүгээр болон Халхгол, Хөлөнбуйр сумдын хүүхдийн цэцэрлэгүүдэд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын улсын байцаагчтай хамтарсан, Гурванзагал сумын хүүхдийн цэцэрлэгийг 100% хамруулан бие даасан хяналт  шалгалтыг хийлээ.

Шалгалтын явц: Дээрх цэцэрлэгүүдийн үйл ажиллагааг  “Сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 2 нь “бага”, 3 нь “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил: Эдгээр цэцэрлэгүүдэд мэргэжлийн бус 2 багш, багшлах эрхгүй 3 багш ажиллаж байсан, түүнчлэн багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар цэцэрлэгийн дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тодорхой  тусгаагүй, дотоод хяналт шалгалтын үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд тайлагнаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ: Шалгалтаар илэрсэн зөрчил дутагдлуудыг арилгуулах зорилгоор нийт 33 заалт бүхий 6 албан шаардлагыг хүргүүлж ажилласан.

2. Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар шалгалтад хамрагдвал зохих Хэрлэн сумын 1, 2, 5 дугаар, Халхгол сумын болон Ялалт багийн ерөнхий боловсролын сургуулиудад эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын улсын байцаагчтай хамтарсан, Хэрлэн сумын 6 дугаар болон Баянтүмэн, Гурванзагал сумдын ерөнхий боловсролын сургуулиудыг 100% хамруулан бие даасан хяналт шалгалтыг хийлээ.

Шалгалтын явц: Дээрх сургуулиудын үйл ажиллагааг нь “Ерөнхий боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 3 нь “бага”, 4 нь “дунд”, 1 нь “их”  эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил:  Багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар цэцэрлэгийн дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй, дотоод хяналт шалгалтын үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд тайлагнаагүй зэрэг зөрчил илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ: Шалгалтаар илэрсэн зөрчил дутагдлуудыг арилгуулах зорилгоор 46 заалт бүхий 8 албан шаардлага хүргүүлж ажилласан. Шàëãàëòûí ä¿íã сургуулиудын óäèðäëàãà áîëîí хамт олонд òàíèëöóóëàí, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх үүднээс мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, байгууллагын сургалтыг зохион байгуулав.

7.Боловсролын хяналт:

Түвшин 9. 2014 онд 21 байгууллагыг шалгахад” 47,9% нь “бага”, 42,9% нь “дунд”, 9,5% нь “их” эрсдэлтэй төвшинд үнэлэгдэж байсан бол энэ оны эхний хагас жилийн байдлаар 10 байгууллагыг шалгахад 45,5% нь “бага”, 54,5% нь “дунд” эрсдэлтэй төвшинд үнэлэгдэж,  зөрчлийн арилгалтын түвшинг өмнөх онынхоос 5 хүртэл хувиар нэмэгдүүллээ.

100  
 

8.Соёлын хяналт:

Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар хяналт  шалгалт хийж, 9 обьектыг 100% хамрууллаа.

Явц: Чойбалсан, Чулуунхороот сумдын Соёлын төвүүдэд бүртгэлтэй дурсгалуудад 6.7 “Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалт зүйлсийн хадгалалт, хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас”–аар шалгахад “бага” эрсдэлтэй 6, “дунд” эрсдэлтэй 1,  “их” эрсдэлтэй 2 дурсгал үнэлэгдэв.,

Авсан арга хэмжээ: “Их” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн объект бүхий Булган, Халхгол сумдын Засаг дарга нарт тжс бүр 4 заалт бүхий албан шаардлага хүргүүлж, хөтөлбөрийн дагуу шалгалтын дүн, холбогдох хууль тогтоомж, стандарт, эрсдэлийн талаар байгууллагын сургалтыг зохион байгууллаа.

Аймгийн ИТХ-ын гаргасан хүсэлтийн дагуу Матад сумын Эрдэнэбадрах багийн “Чулуунхороотын овоо” гэдэг газарт шалгалт хийж, түгээмэл тархацтай ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн “Айвуун” ХХК-   ийн тайлбайд багтаж байгаа эртний чулуу олборлож байсан үйлдвэрийн ул мөр бүхий дурсгалыг 300х500 м харьцаатайгаар аймгийн бүртгэл мэдээллийн санд 2015.07.31-ний өдөр бүртгэж, баталгаажуулан, хариуг албан бичгээр хүргүүллээ.  

Дүгнэлт: Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалт зүйлсийг иргэн хуулийн этгээдүүдэд гэрээлэн хамгаалуулснаар хууль бус ухалт зогсож, хадгалалт хамгаалалт сайжирсан үр дүнд хүрсэн байна.

Санал: Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалуудаа пайзжуулах, тайлбар самбар хийх, аялал жуулчлалын чиглэлээр ашиглах шаардлага гарч байна.

8.Соёлын хяналт: Түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалт зүйлсийг иргэн, хуулийн этгээдүүдэд гэрээлэн хамгаалуулснаар хууль бус ухалт зогсож, хадгалалт хамгаалалт сайжирсан үр дүнд хүрсэн.

100  
1.2.Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн шалгалтад хамрагдсан 111 объектод байгууллагын нэг өдрийн сургалтыг хөтөлбөрийн дагуу зохион байгуулна.

Эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, эмчилгээ, эм биобэлдмэл, боловсрол, соёлын хяналтын 8 чиглэлээр хяналт шалгалтад хамрагдсан 83 аж ахуйн нэгж, байгууллагын 802 хүнийг хамруулан нийт 28 сэдвийн хүрээнд байгууллагын сургалтыг зохион байгууллаа. Сургалтаар иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад 6 төрлийн 150 ширхэг зөвлөмж, 6 төрлийн 249 ширхэг тараах материал, мэдээлэл хүргэж ажиллалаа.

 

Зөрчил дутагдал арилж, мэргэжил арга зүйгээр хангагдсан.

      100

 
1.3.Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын хяналтын чиглэлээр бага, дунд эрсдэлтэйүнэлэгдсэн нийт 62 обьектод зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлнэ.

1.Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 6-5

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналтаар 3-3

3.Хүүхэд өсвөр үеийнхний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 12-12

4.Эмчилгээний чанарын хяналтаар 6-5

5.Эм биобэлдмэлийн хяналтаар 6-6

6.Орчны эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтаар 8-6

7.Боловсролын хяналтаар 6-6

8.Соёлын хяналтаар 6-6  объектод тус тус зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн.

Нийт 62 зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэхээс 48 зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн. 4 объектын үйл ажиллагаа зогссон байна.

 

        100

 
 

1.Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт:

Газрын даргын баталсан зөвлөн туслах хөтөлбөрийн хүрээнд хамрагдвал зохих 6 аж ахуйн нэгжээс 5 буюу 90%-ийг хамрууллаа. ”Самгёбсаль” хоолны газар бүрмөсөн үйл ажиллагаа зогссон.

Шалгалтын явц: “Гурилан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-ны хүрээнд зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлж, 2 нарийн боовны цехийн үйл ажиллагааг дүгнэхэд 47,8% буюу “дунд”, “Сүмийн нуур” ХХК нь 67,7%  áóþó “их”, “Мөнххайрхан” ХХК нь 29% буюу “бага”, “Хөвчийн тал” цех “Мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлгээ өгөхөд 35,8% буюу “дунд”  эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.

Гурил, гурилан бүтээгдэхүүний цех, хоолны газар нь цэвэр бохир ус, дулаан, цахилгааны нэгдсэн системд холбогдсон, байгалийн болон зохиомол гэрэлтүүлэгтэй, үйлдвэрлэлийн хэсгүүдийг тусгаарласан, тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслээр хангагдсан, хүнсний үйлдвэрийн зориулалтын тоног төхөөрөмжтэй, үйлдвэрлэлд хэрэглэж буй ус нь “Ундны ус” MNS 0900:2005 стандартын шаардлагыг хангасан, ажиллагсад нь хөдөлмөр хамгааллын хувцасаар хангадсан байна. Хóäàëäààíû цэг нь çîðèóëàëòûí ëàíãóó òàâèóð, õºðãºã÷, õºë人ã÷ººð á¿ðýí õàíãàãäñàí, хаалга нь тэгш гөлгөр гадаргуутай, зэвэрдэггүй материалаар хийгдсэн, ажиллагсад эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт бүрэн хамрагдсан, хàòóó øèíãýí õîã õàÿãäëûã çîõèõ æóðìûí äàãóó õîãийí òºâëºðñºí öýãò çàéëóóëäàã, хэрэглэж дуусах хугацаа хэтэрсэн болон буруу шошголсон хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг худалдаанд гаргаагүй, хүнсний зориулалтын сав баглаа боодол хэрэглэдэг.

“Хөвчийн талын баялаг” ХХК-ийн банш, буузны цехийн хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эд дагалдах бичиг баримт баталгаажилттай, шинжилгээний дүгнэлтийг гэрээт бэлтгэн нийлүүлэгчээс хүлээн авдаг. Үйлдвэрлэлийн ажлын байр нь бэлтгэлийн өрөө, түүхий эд хадгалах өрөөтэй, бэлтгэлийн вандан зориулалтын бус, хүчин чадлын хувьд бага, тоног төхөөрөмж байхгүй, өдөрт гараар махаа хэрчиж, бууз 15 уут, банш 30 уутыг үйлдвэрлэж байна.

Илэрсэн зөрчил: Үйлдвэрлэлийн байрны цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл хангалтгүй, гадна орчинд хог хаягдал ихтэй, хатуу хучилтгүй, зүлэгжүүлээгүй, хана, таазны будаг, шохой ховхорч унасан, агуулахыг төрөлжүүлээгүй, эмх цэгцгүй, ариун цэврийн өрөөний гар угаалтуур, шүршүүр ажиллахгүй, гар хатаагч байхгүй, ãàðàà óãààæ õýâøýýã¿é, цэвэрлэгээний бодис, бусад туслах материалыг зориулалтын шүүгээнд хийдэггүй, ажлын байр, тоног төхөөрөмжийг байнга цэвэрлэж хэвшээгүй, бүтээгдэхүүн хөргөх өрөөний чийглэг, температурын горимд хяналт тавьж, бүртгэл хөтөлдөггүй, агааржуулах систем нь шаардлага хангахгүй, ажиллагсад нь эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт бүрэн хамрагдаагүй, эрүүл ахуйн зохистой дадлыг хэрэгжүүлээгүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулан мөрдөөгүй, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийг бүртгэж хэвшээгүй, бүтээгдэхүүний шошгын мэдээлэл шаардлага хангахгүй, хортон шавж мэрэгчээс урьдчилан сэргийлэх, халдваргүйтгэл, шавжгүйтгэл, мэрэгчгүйтгэл хийх бүртгэл хөтөлж, хяналт тавьдаггүй, хóäàëäààíû цэг нь àðèóí öýâýð, ýð¿¿ë àõóéн øààðäëàãà õàíãàõã¿é, зориулалтын тээврийн хэрэгсэл, агуулах байхгүй, àæëûí õóâöàñûã òîãòìîë ºìñäºãã¿é, хувийн ариун цэвэр хангалтгүй, импортын хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний шошгонд агуулагдах мэдээлэл шаардлага хангахгүй, БНХАУ-аас хаяг шошго нь тодорхой бус, лабораторийн шинжилгээгээр нянгийн бохирдол илэрсэн, хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүй аягатай шоколад, цацдаг гаа зэрэг бүтээгдэхүүнийг худалдаалж байгаа нь Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай, Захиргааны хариуцлагын тухай, Ариун цэврийн тухай, Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулиуд, “Õ¿íñíèé ýð¿¿ë àõóéí åðºíõèé çàð÷ìûí äàäëûí îëîí óëñûí çºâëºìæèéí ä¿ðýì ÌNS CAC1:2003 ñòàíäàðò, Эрүүл мэндийн Сайдын 2013 оны 212 тоот тушаалыг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Үйлдвэрлэлийн ажлын байр болон ажиллагсад болон тоног төхөөрөмжөөс эрүүл зүйн арчдас шинжилгээ 15 сорьц авахад 5 буюу 33%-д нянгийн бохирдол илэрсэн. Нарийн боовны цехийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээс 5 дээж авч, лабораторийн шинжилгээнд хамруулан, дүгнэлт гаргав. Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар 4 аж ахуйн нэгж, иргэнд 35 заалттай зөвлөмж хүргүүлэв. Чанар, аюулгүй байдлын шаардлага хангахгүй БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн нийт 140 ширхэг, 16800 төгрөгийн хүнсний бүтээгдэхүүнийг хураан авч устгалын комисст шилжүүллээ.

1.Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт:Хүнсний үйлдвэр, цехүүд ажлын байрны нөхцөлийг сайжруулахаар засвар хийсэн, ажиллагсдыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт бүрэн хамруулсан, мэргэжлийн байгууллагатай хортон шавж устгах,  халдваргүйтгэх гэрээг байгуулсан зэрэг ажлуудыг хийж гүйцэтгэсэний үр дүнд “Дэлбээ” цех эрсдэлийн түвшинг 10%-иар бууруулж, ”их” эрсдэлээс  “дунд” эрсдэлд, “Дэлгэрбейкер” цех эрсдэлийн түвшинг 13%-иар бууруулж, “дунд” эрсдэлээс “бага” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.

100  

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан хөтөлбөрөөр 3 аж ахуйн нэгж, байгууллагыг зөвлөн туслах үйлчилгээнд 100% хамрууллаа.

Шалгалтын явц: “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Баянтүмэн” сумын эрүүл мэндийн төв 23,5% буюу “бага”, “Итгэл-Ивээлт” ортой эмнэлэг 28% буюу “бага”, Эмнэл зүйн лабораторийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар 22,9% буюу “бага” эрсдэлтэй тус тус дүгнэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил: Аюултай хог хаягдлыг эмнэлэг дотор зөөвөрлөх маршрут тогтоогоогүй, мэргэжлийн байгууллагаар шавжгүйтгэл, мэрэгчгүйтгэл, халдваргүйтгэлийг жилд 2-оос доошгүй удаа хийлгэх заалтыг хэрэгжүүлээгүй, халдвартай бус, анатомийн гаралтай хог хаягдал буюу эхэсийг эрүүл ахуйн шаардлага хангасан зориулалтын буюу аюултай хог хаягдлын цэг гаргаж, булж, устгаагүй, өрөө тасалгаанд цэвэрлэгээ угаалга хийсэн тухай тэмдэглэл хөтлөөгүй, цэвэрлэгээний материалыг өрөө дамжуулан хэрэглэдэг, эмчилгээний хоолны чанарт хяналт тавих зөвлөл байгуулж, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлж ажиллаагүй, ажиллагсад нь эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд бүрэн хамрагдаагүй зэрэг зөрчлүүд нь Эрүүл мэндийн тухай, Ариун цэврийн тухай, Захиргааны хариуцлагын тухай хуулиуд, Эрүүл мэндийн сайдын холбогдох тушаал, дүрэм журамд заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулахаар 14 заалт бүхий 3 зөвлөмжийг хүргүүлж ажилласан.

Дүгнэлт:“Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар 2 эмнэлэг “дунд” эрсдэлтэй төвшнөөс “бага” эрсдэлтэй болж эрсдэл буурсан байна.

Хувийн хэвшлийн эмнэлгүүдийн их эмчийн үзлэгийн өрөө нь тарианы өрөөгөөр дамждаг, лаборатори нь эмнэлгийн тусгаарлагдсан хэсэгт байрлаагүй, ЭХО-ны өрөөтэй хамт байрладаг, ажилчид усанд орох өрөөгүй, угаалгын өрөө шаардлага хангахгүй, хэвтэн эмчлүүлэгсдийн өрөөний хана тааз хөгцөрч, мөөгөнцөртсөн, эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэм зөрчигдөж байгаа нь эмнэлгээс шалтгаалсан халдвар гарах нөхцөлийг бүрдүүлж байна.

2.Эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

2014 онд 9 объектыг шалгахад 65% нь “дунд”,  35% нь “”бага” эрсдэлтэй төвшинд үнэлэгдэж байсан бол 2015 оны эхний хагас жилийн байдлаар 3 объектыг шалгахад 100% “бага”” эрсдэлтэй төвшинд үнэлэгдэж,  зөрчил арилгалтын түвшинг өмнөх онынхоос10%-иар нэмэгдүүллээ.

2015 жилийн эцсийн байдлаар Эрүүл мэндийн байгууллагуудын эмчилгээ, оношилгоо, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааны стандарт, технологи, удирдамж, аргачлал /алгоритм/-ын мөрдөлтийн түвшин өмнөх оныхоос 20%-иар нэмэгдсэн байна.

Ажлын байрны дотоод орчны эрүүл ахуй, ариун цэврийн  аюулгүйн түвшин өмнөх оныхоос 10%-иар буурсан үзүүлэлттэй байна.

      100  

3.Орчны эрүүл ахуйн хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрөөр “Ган Хэрлэн” ХХК-ийн “Хэрлэн” зочид буудлын сауí, “Äîðíîä ÍÀÀ” ÕÕÊ-èéí õàðúÿà “Мандал” õàëóóí óñíû ãàçàð, Õýðëýí ñóìын 6 дугааð áàãийн “Èâýýë” õîðîîëîëä áàéðëàõ èðãýí Ä.Äàìäèíñ¿ðýíãèéí õàëóóí óñíû газар, “Хөх сүмэр” ХХК-ийн То Ван зочид буудлын сауны газуудад шинжилгээтэй зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ. 

Шалгалтын явц: Нян судлалын шинжилгээгээр 20% -д нь бохирдол илэрсэн. “Сауны эрүүл ахуйн нөхцөл, халдвар хамгааллын дэглэмийг шалгах хяналтын хуудас”-аар ýðñäýëèéã ¿íýëýõýä “Ãàí Õýðëýí” çî÷èä áóóäëûí ñàóí “äóíä”, “Äîðíîä ÍÀÀ” ÕÕÊ-èéí õàëóóí óñíû ãàçàð “áàãà”, èðãýí Ä.Äàìäèíñ¿ðýíãèéí õàëóóíóñíû ãàçàð “áàãà” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Авсан арга хэмжээ: Эрсдэлийн шалгуураар шаардлага хангаагүй үзүүлэлттэй гарсан зөрчлийг арилгах талаар зөвлөгөө өгч, ажиллалаа.

Илрүүлсэн зөрчил: Сауны эмэгтэй үйлчилгээний хэсгийн үйл ажиллагааг бүр мөсөн хаасан байна. Эрэгтэй үйлчилгээний хэсгийг зөвхөн ажиллагсдын хэрэгцээнд ашиглаж байна. Ашиглаж буй хэсгийн ариун цэвэр хангалтгүй, дотоод засвар, үйлчилгээ хийх шаардлагатай болсон байна.

Дүгнэлт: Аймгийн төвд 2015 онд хувийн халуун ус 2 нэмэгдсэн байна. “Ган хэрлэн” ХХК, “То ван” зочид буудлын саун нь стандартын  шаардлагыг зохих төвшинд ханган ажиллаж байна. “Болор”, “Еаste”, “Ольхон” зочид буудлын саун нь их засварт орсон тул түр хугацаагаар ажиллахгүй хаагдаад байна.

3.Орчны эрүүл ахуйн хяналт:

“Ган Хэрлэн” ХХК-ийн “Хэрлэн” зочид буудлын сауí 30 % äóíä, Õºõ ñ¿ìýð” ÕÕÊ-èéí “Òî âàí” çî÷èä áóóäëûí ñàóí “äóíä” ýðñäýëòýéãýýñ 28%-иар “áàãà” ýðñäýëòýé, “Äîðíîä ÍÀÀ” ÕÕÊ-èéí õàðúÿà “Ìàíäàë” õàëóóí óñíû ãàçàð 58% “äóíä”, Õýðëýí ñóì 6 дугаар áàãийн èðãýí Ä.Äàìäèíñ¿ðýíãèéí õàëóóí óñíû ãàçàð “äóíä” ýðñäýëòýéãýýñ 49% буюу “áàãà” эрсдэлтэйд шилжсэн байна.

100  

4.Боловсролын хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрөөр Хэрлэн сумын 10, 11, 12 дугаар цэцэрлэгүүд болон мөн сумын 11 дүгээр болон “Хан-Уул” цогцолбор, Баяндун сумын ерөнхий боловсролын сургуулиудад зөвлөн туслах үйлчилгээг үзүүллээ.

Явц: Дээрх 3 цэцэрлэг, 3 сургуулийн үйл ажиллагааг  “Сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”, “Ерөнхий боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-уудаар үнэлэхэд тус бүр “бага”  эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил: Сургуулиуд нь дотоод хяналт шалгалтын үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд нээлттэй тайлагнадаггүй, багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тусгуулаагүй зэрэг нийтлэг зөрчлүүд байна.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчил дутагдлуудыг арилгуулах зорилгоор 6 зөвлөмж хүргүүлээд байна.

4.Боловсролын хяналт: Дотоод хяналт шалгалтын үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд нээлттэй болгох, багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар цэцэрлэгийн дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тусгуулж, зөрчлийг арилгуулсан. 100  

5.Эм биобэлдмэлийн хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрийн дагуу “Дорнод эм хангамж 1”, “Батраш 1”, “Ачит тан”, “Баянбадам” эмийн сангууд, Баянтүмэн сумын ЭМТ-ийг хамруулан, хамрагдвал зохих объектуудад 100% зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

Шалгалтын явц: “Эмийн сангийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд 11,6%, “Батраш 1” эмийн сан 21,6%, “Ачит тан” эмийн сан 12,6%, “Баянбадам” эмийн сан 28,3% буюу тус бүр “бага”  “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар Баянтүмэн сумын ЭМТ 62,5% буюу “их” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил: Эмийн гаж нөлөө болон чанар, аюулгүй байдлыг бүртгэн мэдээлэх ажил хангалтгүй, эмийн гаж нөлөө илрэхэд авах арга хэмжээний удирдамжгүй, түүнийг мөрдөн ажилладаггүй, эмийн сангийн дотоод бэлдмэлийг савлах, сав шилний угаалт, ариутгалын байдлыг тогтмол шалгаж, тэмдэглэл хөтлөөгүй, ажлын байрны чийг бага, жороор олгох эмийг жороор олгоогүй, Баянтүмэн сумын ЭМТ-д гоц халдварт өвчний үеийн бэлэн байдал хангагдаагүй, анхны тусламж, алсын дуудлагын үед хэрэглэгдэх эм, эмнэлгийн хэрэгсэл тасалдсан, нөөц бүрдүүлээгүй, хадгалалт зарцуулалтанд хяналт тавьдаггүй зэрэг зөрчлүүл илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ:Илэрсэн зөрчил дутагдлуудыг арилгуулах зорилгоор 24 заалт бүхий 5 зөвлөмж хүргүүлсэн.

Сàíàë: Эмийн зохистой хэрэглээг хангаж ажиллах, зайлшгүй шаардлагатай эмийг тасралтгүй жигд хүртээмжтэй хангаж ажиллах, жороор  олгох эмийг жороор олгож хэвших, эмийн гаж нөлөөг бүртгэж, мэдээлж хэвших, анхны тусламж, алсын дуудлагын эм, эмнэлгийн хэрэгслийг зохих журмын дагуу бүрдүүлж ажиллах, ЭМТ-ийн эмийн бүртэл хөтлөлтийг бүрэн зөв зохих журмын дагуу хөтлөх, эм, эмнэлгийн хэрэгслийн хадгалалт, нөөцийг бүрдүүлж ажиллах шаардлагатай байна.

5.Эм биобэлдмэлийн хяналт:

 1.Зайлшгүй шаардлагатай эмийг тасралтгүй жигд хүртээмжтэй ханган ажиллаж байна.

100  

6.Хүүхэд, өсвөр үеийн эрүүл ахуйн хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрүүдээр Хэрлэн сумын 10, 11, 12 дугаар цэцэрлэгүүд, Хэрлэн сумын Хан-Уул цогцолбор сургууль, Шинэ хөгжил цогцолбор сургууль, 11 дүгээр сургууль,6 дугаар сургууль, Баян-түмэн, Баяндун сумдын сургуулиудад тус тус зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

Явц: Цэцэрлэгүүдийн үйл ажиллагааг нь “Сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 2 нь “бага”, 1 нь “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн. Дээрх сургуулиудын үйл ажиллагааг “Ерөнхий боловсрол эзэмшүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 3 нь “бага”, 3 нь “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил: 11 дүгээр цэцэрлэг нь зориулалтын бус байртай, түүнчлэн дотоод хяналтыг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд нээлттэй тайлагнадаггүй, багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн, багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар цэцэрлэгийн дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй, сургуулиудад багшийн сахих ёс зүйн хэм хэмжээ, "Багшийн ёс зүйн дүрэм"-ийн заалтуудыг зөрчсөн багшид хүлээлгэх хариуцлагын талаар цэцэрлэгийн дотоод журам, хөдөлмөрийн гэрээнд тусгаагүй, дотоод хяналт шалгалтын үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, тайлан, үр дүнг багш, ажилчид, эцэг эхчүүдэд тайлагнаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчил дутагдлуудыг арилгуулах зорилгоор зөвлөмж хүргүүлээд байна. Зөвлөн туслах үйлчилгээний ä¿íã сургуулиудын óäèðäëàãà áîëîí хамт олонд òàíèëöóóëàí, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх үүднээс мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгч ажиллалаа.

6. Хүүхэд, өсвөр үеийн эрүүл ахуйн хяналт:

Эрүүл ахуйн нөхцөл сайжирсан.

90  

7.Эмчилгээний чанарын хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрөөр 4 эмнэлэгт ахлан, 2 эмнэлэгт хамтран зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлж, хамрагдвал зохих  обьектуудыг 100% хамрууллаа.

Зөвлөн туслах үйлчилгээний явц:Ортой УАУ-ны төв, хувийн хэвшлийн 2 эмнэлэг, сумын эрүүл мэндийн 1 төв,  хувийн 1 лаборатори, хувийн хэвшлийн 1 сувилал хамрагдсан. Сувилал нь улирлын чанартай ажилладаг боловч энэ онд хүний нөөц, боловсон хүчний хангалтгүйгээс ажиллаагүй байна. Зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдсан байгууллагыг “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 4 эмнэлэг “дунд”, 1 эмнэлэг “бага” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.   .

Зºð÷èë äóòàãäàë: Эмнэлгүүдэд дотоод хяналт тогтмолжоогүй, багаж, тоног төхөөрөмжийн судалгаа, техник ашиглалтын паспорт хөтлөлт бүрэн бус,  “Өвчний түүх” хөтлөлт, АШМ хөтлөлт, яаралтай тусламжийн эм тарианд тавих дотоод хяналт тогтмолжоогүй байлаа.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Зөрчлийг арилгуулах зорилгоор 44 заалттай 3 зөвлөмжөөр үүрэг даалгаврыг өгч ажилласан ба  биелэлт 80-92%-тай байна.

Дүгнэлт: “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар “их” эрсдэлтэй эмнэлэг байхгүй. 1 эмнэлэг “бага” эрсдэлтэй, 4  эмнэлэг  “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.  

Мэдээллийн сан бүрдүүлэлт, хууль тогтоол сурталчилах үйл ажиллагаа, сэтгэл ханамжийн судалгаа авалт, түүний дүгнэлт, үр дүнг  тооцох ажлууд хангалтгүй байна.

Хувийн хэвшлийн эмнэлгүүдийн эмч, ажилтнуудыг байгууллагын дотоод хяналтын чиглэлээр сургалтад хамруулах шаардлагатай байна.

7.Эмчилгээний чанарын хяналт:

Эмнэлгүүд нь алдаа зөрчил, ололт амжилтын талаарх судалгааг сайн гаргаж ажилласан байна.

100  

8.Соёлын хяналт:

Газрын даргын баталсан зөвлөн туслах үйлчилгээний хөтөлбөрийн дагуу Халхгол сумын Ялалт музей, аймгийн музей, нийтийн номын сан, Сэргэлэн сумын соёлын төв, түүх соёлын 2 үл хөдлөх дурсгал, Хэрлэн бар хотын цамхаг зэрэг 6 объектыг тус тус 100% хамруулан зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

Шалгалтын явц: “Музейн сан хөмрөгийн хадгалалт хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас” 6.5- аар шалгахад “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдэж байгаа нь хяналтын хуудас өөрчлөгдсөн, тэнд ажиллагсдын ажлын хариуцлага сайжирсантай холбоотой гэж дүгнэж байна.

 Нийтийн номын сангуудад “Номын сангийн бүртгэл, хадгалалт, хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас” 6,6-аар эрсдэлийг үнэлэхэд “бага” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдлээ. 

  90  
1.4. Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу салбарын сургалт 5-ыг зохион байгуулна.

Эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, эмчилгээ, эм биобэлдмэл, боловсрол, соёлын хяналтын 8 чиглэлээр 57 аж ахуйн нэгж, байгууллагын 199 хүнийг хамруулан нийт 17 сэдвийн хүрээнд салбарын сургалтыг зохион байгууллаа. Сургалтаар иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад 13 төрлийн 285 ширхэг зөвлөмж хүргэж ажиллалаа.

 

 

      

      100

 
1.4.1. Эмийн үйлдвэрлэл, худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу “Эм хангамжийн байгууллагуудад тавигдах шаардлага” сэдэвт  сургалт зохион байгуулна. Эм биобэлдмэлийн хяналт: 2015.09.11-нд “Эм хангамжийн байгууллагуудад тавигдах шаардлага” сэдэвт сургалтын хүрээнд нийт 14 аж ахуйн нэгж, байгууллагын 17 ажилтан, ажиллагсадыг хамруулан, “Стандарт бус хуурамч эмээс зах зээл болон хэрэглэгчдийг хамгаалах тухай”, “Дотоод хяналт”, “Эмийн гаж нөлөө”, “Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай”  нийт 4 сэдвээр сургалт зохион байгуулсан. Сургалтын явцад “Эмийн зохистой хэрэглээ”, “Хүүхдийн эмийн хэрэглээ” зэрэг 68 ширхэг зөвлөмжийг тарааж цаашид уг зөвлөмжийг олшруулан хэрэглэгчдэд сурталчлах, тараахыг зөвлөж ажиллалаа. Эм биобэлдмэлийн хяналт: Хуурамч болон  стандартад нийцэхгүй чанарын шаардлага хангахгүй эм, эмнэлгийн хэрэгсэл худалдлан борлуулахгүй байх, эмийн гэж нөлөөний талаар мэдээлэл  хүргүүлснээр хэрэглэгч нар чанартай эм, эмнэлгийн хэрэгслээр ханагдах нөхцөл бүрдсэн. 100  
1.4.2 “Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулах нь” сэдэвт сургалтэмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ үзүүлдэг  чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид зохион байгуулна.

Эмчилгээний чанар, аюулгүй байдлын хяналт: 1.“Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулах нь” сэдэвтсургалтын агуулгад дотоод хяналтыг сайжруулахад анхаарах асуудал, тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулахад ЭМС-ын 2013 оны 450 дугаар тушаалаар батлагдсан анхан шатны маягтуудыг стандартын дагуу хөтлөх аргачилалын талаЫар сургалтыг Баяндун сумын СЭМТ-д зохион байгуулж нийт 20 ажилтныг хамрууллаа.

2.Эрүүл мэндийнбайгууллагуудын Чанарын алба, чанарын баг, дотоод хяналтын ажилтнуудад зориулсан салбарын сургалтыг ЭМГ-тай хамтран зохион байгуулж, Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóõàé хууль, тогтоомж, ä¿ðýì, æóðмыг сурталчилан, тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдалд дотоод хяналт хийх, үйл ажиллагаандаа хяналтын хуудас ашиглах, хяналт шинжилгээ, зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэх талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэхэд чиглүүллээ. Сургалтад БОЭТ-ийн Чанарын алба, ӨЭМТ 3, сумын 13 эрүүл мэндийн төв, хувийн хэвшлийн 5 эмнэлгийн дотоод хяналтын ажилтнууд зэрэг 50 хүнийг хамруулав.

Сургалтаар “Эмнэлгийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эмнэлгийн эрсдэлийн түвшинг үнэлэх дадлага буюу “Дотоод хяналт ба эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний аюулгүй байдал”-ыг хэрхэн зөв үнэлэх вэ? тэмцээнийг явуулахад 8 эмнэлгийн чанарын баг амжилттай оролцлоо.

“Аймгийн хэмжээнд эрүүл мэндийн салбарт баримталж буй бодлого, цаашдын чиг хандлага”, “Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээнд “Хяналтын хуудас” ашиглахын ач холбогдол”, “Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулахад эмнэлгийн Чанарын алба, баг, дотоод хяналтын ажилтны зүгээс  анхаарах асуудал“, “Тусламж үйлчилгээний чанарыг сайжруулах аргууд”, “Эмнэлгийн үйл ажиллагаанд эрсдэлийн  үнэлгээ  хийх зөвлөмж”,  “Эрсдэлийг бууруулах төлөвлөгөөний дагуу хийж буй ажлын үр дүн, анхаарах асуудал” зэрэг нийт 11 сэдвээр сургалтыг зохион байгуулж, нийт 13 төрлийн 210 ширхэг зөвлөмжийг байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэдэд хүргэж ажиллалаа.

Эмчилгээний чанар, аюулгүй байдлын хяналт:Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний  чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжийн хууль эрх зүйн мэдлэг дээшилсэн. 100  
1.4.3 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу “Худалдааны газруудад бараа бүтээгдэхүүнийг татан авах, устгах, буцаах журмыг хэрэгжүүлэх тухай” сэдэвт сургалтыг зохион байгуулна.

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

1.Худалдаа, үйлчилгээний газруудын ажиллагсад 30 иргэнийг хамруулан “Чадангууд” төвийн байранд 2015.05.27-ны өдөр “Бараа бүтээгдэхүүнийг татан авах, устгах, буцаах журмыг хэрэгжүүлэх, “Ариун цэвэр, эрүүл ахуйн зохистой дадал” сэдвээр сургалт зохион байгуулж, сургалтын материал, зөвлөмж тараан өглөө.

2.МХЕГ-аас зохион байгуулсан “Хүний төлөө зөв тус” аяны хүрээнд цэцэрлэг, сургуулийн тогооч 25 иргэнийг хамруулан сургалтыг зохион байгуулж, хүнсний бүтээгдэхүүний хадгалалт хамгаалалт аюулгүй байдлын чиглэлээр зөвлөмж тараан өгсөн.

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Үйл ажиллагаа явуулж буй байгууллага, аж ахуйн нэгжийн хууль эрх зүйн мэдлэг дээшилсэн.

100  
1.4.4 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу “Үсчин, гоо сайхны  газрын эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал” сэдэвт салбарын сургалтыг   зохион байгуулна.

Орчны эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Аймгийн төвийн үсчин гоо сайхны газрын ажилтнуудад Газрын даргын баталсан салбарын сургалт зохион байгуулах тухай хөтөлбөрийн дагуу Хөдөлмөр эрхлэлтийн газар “Ахуйн үйлчилгээг хөгжүүлэх хөтөлбөр”-ийн тухай, Татварын алба “Хувь хүний орлогын албан татварын тухай” хууль, “Орлогыг тухай бүр тодорхойлох боломжгүй ажил үйлчилгээ эрхлэгч иргэний орлогын албан татварын тухай” хууль, боловсролын байцаагч “Дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах” тухай, орчны эрүүл ахуйн байцаагч “Үсчин, гоо сайхны газарт хяналтын хуудас ашиглах” тухай сэдвүүдээр хамтарсан 1 өдрийн салбарын сургалтыг ЭМГ-ын сургалтын танхимд зохион байгуулсан. Сургалтанд оролцогч 3 байгууллага 7 төрлийн зөвлөмж гарын авлага тараах материал тарааж, сурталчилсан ба сургалтад нийт 27 үсчин , гоо сайханч оролцлоо.

Орчны эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Хууль тогтоомжийн хэрэгжилт сайжирсан.

100  
1.4.5 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу “Ерөнхий боловсролын сургуулиудын халдвар хамгааллын асуудлууд” сэдвээр салбарын сургалт зохион байгуулна.

Хүүхэд,  өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Хэрлэн сумын Ерөнхий боловсролын 1, 5, 6, 8, 11, 12 дугаар сургиулууд болон “Хан-уул” “Шинэ хөгжил” цогцолбор сургууль, Баянтүмэн, Чойбалсан сумдын сургуулиудад“Ерөнхий боловсролын сургуулиудын халдвар хамгааллын асуудлууд”сэдвээр сургалт зохион байгуулж, сургалтын материал, зөвлөмж тараан ажиллалаа.

Хүүхэд,  өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Сургуулийн удирдлага болон менежерүүд  цаашид халдвар хамгааллын дэглэмийг хэрхэн сахиж ажиллах талаар  ойлголтоо нэмэгдүүлж, харилцан туршлага солилцон сургуулиудын эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын нөхцөл сайжирсан.

100  
1.5. Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын хяналтын чиглэлээр  обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор 5 чиглэлээр  хяналт шинжилгээ хийнэ.

Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдал, эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, эм, биобэлдмэлийн болон 6 хяналтын чиглэлээр 67 обьектод эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор хяналт шинжилгээ хийж, 51обьектын 68 сорьц, дээжийг шинжилгээнд хамрууллаа.

 

     100

 
1.5.1 Эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудад батлагдсан нэгдсэн удирдамжийн дагуу Шүдний эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдалд эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор  хяналт шинжилгээ хийх

Эрүүл ахуй, халдвар хамгаалалын хяналт:

 Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын даргын 01/44, Газрын даргын баталсан удирдамжуудын хүрээнд Хэрлэн сумын хэмжээнд 1 шүдний кабинет, 2 шүдний эмнэлэг, 2 хиймэл шүдний газар, нийт 5 объектод 2015.06.09-ний өдөр хяналт шинжилгээ хийж гүйцэтгэлээ.

Шалгалтын явц: 30 эрүүл зүйн арчдас, 12 багажны ариун чанар, 10 агаарын сорьц, 5 ундны ус, 5 ариутгалын бодисын дээж авч, Эрүүл ахуй нян судлал, Хими хор судлалын лабораторид шинжлүүлсэн.

Авсан арга хэмжээ: Шинжилгээний дүнг үндэслэн хяналт шинжилгээнд хамрагдсан байгууллага, аж ахуйн нэгжид 5 дүгнэлт хүргүүлж ажилласан.

Хяналт шалгалтын дүнгийн танилцуулга, хавсралтын хамт 2015.09.21-ний өдрийн 2/451 тоотоор МХЕГ-ын ЭМБСХГ-т хүргүүлэв.

Эрүүл ахуй, халдвар хамгаалалын хяналт:

Ажлын байрны дотоод орчны эрүүл ахуй, шүдний ариун багаж, материалын аюулгүйн түвшин өмнөх онынхоос 20%-иар буурсан үзүүлэлттэй байна.

100  
1.5.2 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр шалгалтад хамрагдаагүй хиам, мах, махан бүтээгдэхүүн, кремт бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, худалдааны сүлжээнд хяналт шинжилгээ хийх 

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт, хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт:

 Хяналт шинжилгээнд мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэр, цех 4, кремт бүтээгдэхүүн худалдаалж буй 13, савалсан цэвэр усны үйлдвэр 3, нийт 20 худалдаа, үйлдвэр,  үйлчилгээний  газрыг хамруулсан.

Хяналт шинжилгээний явц: “БД” ХХК, “Улз” ХХК-ийн  гүн өрмийн худгийн ус, “АРИС” ХХК-ийн шугамын ус болон савласан цэвэр ус, угааж, дахин ашигладаг сав лонхноос 4  сорьц авч, хими, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторид шинжлүүлэхэд нянгийн бохирдол илрээгүй байна. Тус үйлдвэрүүдийн ус савлах баллоны угаалгын чанар, халдваргүйтгэлийг тодорхойлохоор баллон зайлсан ус, 13 бөглөөнөөс арчдас  авч, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторид шинжлүүлэхэд “Арис” ХХК-ийн баллон зайлсан усанд гэдэсний бүлгийн эмгэг төрөгч нян илэрсэн тул давтан дээж авч, лабораторид шинжлүүлэн, зөрчлийг арилгуулж мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өглөө. “Шүр” хүнсний захын лангуу дээр худалдаалж буй “Метланд” хиамын цехийн үйлдвэрлэсэн “Туна”, “Аят” хагас утлагат хиам, “Баян тал” хиамын цехийн үйлдвэрлэсэн хагас утлагат болон “Аянчин” хиам, “Хэрлэн толгойт”, “Энх” хиамын цехийн үйлдвэрлэсэн салями, зайдас, хагас утлагат хиам зэрэг бүтээгдэхүүнээс дээж авч, хими, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторид шинлүүлэхэд нянгийн бохирдол илрээгүй, хадгалалт, худалдаалалтын явцад бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал алдагдаагүй байна. Хүнсний зах болон худалдааны газрууд мах, махан бүтээгдэхүүн болон кремт бүтээгдэхүүнийг хадгалах хөргөгчөөр хангагдсан боловч, болсон түүхий бүтээгдэхүүнийг нэг дор байлгах, хиамыг зүсэж худалдаалах, зүссэн хэсгийг бохирдуулах, хүнсний захад хөргөгч дотор зохих температурт хадгалахгүй, ил задгай тавьж худалдаалах зэрэг хадгалалтын горим алдагдсан зөрчлүүд илэрсэн. “Шүр” хүнсний зах, худалдааны газруудад худалдаалж буй “Ачит”, “Амттан”, “Дэлбээ”, “Ганга”, “Энх мөнх”, “Номин саке”, “Си-Си”, “Түрүү” нарийн боовны цехүүдийн үйлдвэрлэсэн кремт бүтээгдэхүүнээс дээж авч, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторид шинжлүүлэхэд “Дэлбээ” цехийн үйлдвэрлэсэн напелеон, “Амттан” цехийн үйлдвэрлэсн гамбургерт стафилококк илэрсэн тул давтан дээж авч, цэвэрлэгээ халдваргүйтгэл хийлгэн, зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авлаа.

Илэрсэн зөрчил: Савласан цэвэр усны үйлдвэрлэл дахин ашиглах савыг угааж халдваргүйжүүлэх бодис дутагдалтай, савны угаалга цэвэрлэгээ хангалтгүй, “АРИС” ХХК нь үйлдвэрлэлийн урсгал зохион байгуулалт буруу, бохир, цэвэр савыг холилдуулсан, ялгаж зааглаагүй, ус савлах баллоныг зайлах төдий угаадаг нь Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1.2,Хүнсний тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.2-т заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ:Хяналт шинжилгээний явцад 3 аж ахуйн нэгжийн гүн өрмийн худгийн ус, шугамын ус, савласан цэвэр ус зэрэг бүтээгдэхүүнээс 6 сорьц авч, Мэргэжлийн хяналтын газрын итгэмжлэгдсэн лабораторид шинжлүүлэхэд аюулгүй үзүүлэлтийн шаардлага хангаж байлаа. Мах, махан бүтээгдэхүүний 4 цехийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний 8 сорьц, кремт бүтээгдэхүүний 8 цехийн  16 сорьц, 11 худалдааны газруудаас дээж авч, лабораторид шинжлүүлэхэд 30 буюу 87% нь аюулгүй байдлын шаардлага хангасан, “Амттан”, “Дэлбээ” нарийн боовны цехийн үйлдвэрлэсэн напелеон, гамбургер зэрэг бүтээгдэхүүнд гэдэсний бүлгийн эмгэг төрөгч нян эшерихиколи, стафилококк илэрсэн тул давтан шинжилгээнд хамруулж, зөрчлийг арилгуулсан.

Дүгнэлт: 1.Гүн өрмийн худгийн ус нь Монгол Улсад мөрдөж буй MNS900-2005 “Ундны ус. Эрүүл ахуйн шаардлага, чанар, аюулгүй байдлын үнэлгээ” стандартын шаардлага хангаж  байна.

2.Хүнсний үйлдвэрүүд нь бүтээгдэхүүнийг бохирдуулахгүй нөхцөлийг хангаж, дотоодод тавих хяналтыг хэрэгжүүлж ажилладагаас зах зээлээс эргүүлэн татсан бүтээгдэхүүн гараагүй, аюулгүй байдлыг хангаж ажиллаж байна. 

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Үйлдвэрлэлийн барилга байгууламж нь аймгийн төвийн цэвэр бохир усан хангамж, дулаан, цахилгааны төвлөрсөн шугамд холбогдож, агааржуулагч хоолой нь хэвийн ажилладаг зэрэг давуу талуудтай байна.

100  
1.5.3 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Савласан цэвэр усны чанар, аюулгүй байдалд хяналт шинжилгээ хийх  

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Хүнсний үйлдвэрүүд нь бүтээгдэхүүнийг бохирдуулахгүй нөхцөлийг хангаж, дотоодод тавих хяналтыг хэрэгжүүлж ажилладагаас зах зээлээс эргүүлэн татсан бүтээгдэхүүн гараагүй, аюулгүй байдлыг хангаж ажиллаж байна.

100  
1.5.4 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр аймаг, нийслэл, сумын хүн амын ундны ус, аймаг, нийслэлийн хөрс, цэвэршүүлсэн ахуйн бохир усанд хяналт шинжилгээ хийх

Орчны эрүүл ахуй:  1.Газрын даргын баталсан 12-03-005-28 тоот õÿíàëò øèíæèëãýý õèéõ òóõàé удирдамжийн хүрээнд Äîðíîä õóäàëäàà ÕÊ-èéí “Ø¿ð” çàõûí ãàäíà òàëáàé, “Èâýýë” õîðîîëлын 30 дугааð áàéð, ÀéÑÂÍ ÕÕÊ-èéí õàøààíû àðä, “Èâýýë” õîðîîëлын 5 дугааð áàéðíû õîéíî, Õýðëýí ñóìын 10 дугаар áàãийн õàð áàéøèíãèéí óðä òàëä, Ìàíäàë õàëóóí óñíû ãàçðûí ãàäíà òàëáàé, ßëàëòын  6 дугаар óñàí ñàíãèéí õîéò òàë, нийт 7 газраас õºðñíèé øèíæèëãýýíèé äýýæ àâ÷, íÿí ñóäëàëûí ëàáîðàòîðèä øèíæèëãýý õèéëãýñýí.

2.Газрын даргын баталсан 12-03-005-29 òîîò óäèðäàìæààð “Äîðíîä ÍÀÀ” ÕÕÊ-èéí õàðúÿà áîõèð óñ öýâýðëýõ áàéãóóëàìæ, Ìàòàä ñóìанд оршдог, ÁÍÕÀÓ-ûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé “Òîñîí óóë” 19 дүгээр òàëáàéí ñóóðèíãèéí áîõèð óñ öýâýðø¿¿ëýõ ò¿ð áàéãóóëàìæ, Õàëõãîë ñóìûí íóòàãò áàéðëàõ ãàçðûí òîñíû 21 дүгээр òàëáàéí ñóóðèíãèéí áîõèð óñ öýâýðëýõ ò¿ð áàéãóóëàìæ, Äàøáàëáàð ñóìûí íóòàã äàõü ÁÍÕÀÓ-ûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé “Øèíü øèíü” ÕÕÊ-èéí àæèë÷äûí ñóóðèíãèéí áîõèð óñ öýâýðø¿¿ëýõ áàéãóóëàìæèéí öýâýðø¿¿ëñýí áîõèð óñàíä õèìè, íÿí ñóäëàëûí øèíæèëãýý õèéñýí.

3.Газрын даргын баталсан 12-03-005-26 òîîò óäèðäàìæààð Áóëãàí ñóìûí ìàë÷äûí óíäíû óñ õàíãàìæèéí àþóëã¿é áàéäàëä ãàçàð äýýð íü ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýòýé õÿíàëò øèíæèëãýý õèéëýý. Øèíæèëãýýíä íèéò 41 óíäíû óñíû ýõ ¿¿ñâýð õàìðàãäñàí.

Èëýðñýí íèéòëýã çºð÷èë:Óíäíû óñ õàíãàìæèéí ýõ ¿¿ñâýðò ýð¿¿ë àõóéí õàìãààëàëòûí á¿ñ òîãòîîæ õàøààæóóëààã¿é, òýìäýãæ¿¿ëýýã¿é, ãàäíà îð÷íûã òîõèæóóëààã¿é, ýð¿¿ë õàìãààëàëòûí á¿ñ äîòîð áîõèðäóóëàã÷ ýõ ¿¿ñâýð áîëîõ ýíãèéí áèå çàñàõ ãàçàð, áîõèðûí öîîíîã, ìàëûí õàøàà, ñàðàâ÷ áàéðëàñàí, õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí, óñ ò¿ãýýõ õîîëîéã áîõèðäëîîñ õàìãààëàõ, òàã õèéæ, ãàçðààñ äýýø 80ñì-ýýñ äîîøã¿é ºíäºðò ºëãºæ áàéðøóóëààã¿é,  ç¿ëýãæ¿¿ëýýã¿é, óíäíû óñûã àðèóòãàëûí áîäèñòîé óðâàëä îðæ, àìò, ¿íýð îðóóëäàãã¿é, öýâýðëýæ õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé, çýâýðäýãã¿é äîòîðëîãîîòîé, ñàâíû ¸ðîîëä ¿ëäñýí óñûã þ¿ëýõ áîëîìæ á¿õèé óñ íººöëºõ ñàâûã àøèãëààã¿é, àæèë÷èä нь ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿çëýã øèíæèëãýýíä õàìðàãäààã¿é, õºäºëìºð õàìãààëëûí õóâöàñààð õàíãàгдаàã¿é íü Àðèóí öýâðèéí òóõàé õóóëèéí 5 äóãààð ç¿éëèéí 5.1, Õîò ñóóðèíû óñ õàíãàìæ, àðèóòãàõ òàòóóðãûí àøèãëàëòûí òóõàé õóóëèéí 17 äóãààð ç¿éëèéí 17.8, ÄÝÌÁ-ûí “Óíäíû óñíû ÷àíàð, àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ” çºâëºìæ, “Õîò ñóóðèí ãàçàðò óíäíû óñ ò¿ãýýõ öýãèèéí ¿éë÷èëãýý. Åðºíõèé øààðäëàãà MNS 6148:2010 ñòàíäàðò, Óíäíû óñ. Ýð¿¿ë àõóé øààðäëàãà, ò¿¿íä òàâèõ õÿíàëò MNS 0900:2005 ñòàíäàðòûí çààëòûã òóñ òóñ çºð÷èæ áàéíà.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Ñóìûí Зàñàã äàðãûí Тàìãûí ãàçàðò: Ñóìûí õýìæýýíä àøèãëàãäàæ áóé ã¿í ºðìèéí õóäãèéã ïàñïîðòæóóëàõ;

Ñóìûí èðãýäèéã ýð¿¿ë àõóé, ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàñàí óíäíû óñààð õàíãàõ çîðèóëàëò á¿õèé ÇÄÒÃ-ûí õàðúÿà óíäíû óñíû ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéã áàéíãûí õÿíàëòàä àâ÷, ñòàíäàðòûí øààðäëàãûí õýìæýýíä òîõèæóóëàõ, óíäíû óñàíä òîãòìîë øèíæèëãýý õèéëãýí, áàòàëãàæóóëæ õýâøèõ;

Ñóìûí òºâèéí ÅÁÑ-èéí ã¿í ºðìèéí õóäãèéã çîðèóëàëòûí áàðèëãà áàéãóóëàìæòàé áîëãîí, õàìãààëàëòûí á¿ñ òîãòîîõ, öààøèä óíäíû óñíû çîðèóëàëòààð àøèãëàõ òîõèîëäîëä òîãòìîë øèíæèëãýýíä õàìðóóëæ áàéõ;

ÌÕÅÃ-ò: Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä èðãýä ººðñäèéí õ¿ñýëтýýð óíä, àõóéí çîðèóëàëòààð õóâü èðãýí, àæ àõóéí íýãæýýð õóäàã ãàðãóóëàõ ÿâäàë íýìýãäýæ áàéãààä àíõààðàë õàíäóóëæ, àñóóäëûã  øèéäâýðëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà.

6 ñóì, 2 àæ àõóéí íýãæèéí 9 ã¿í ºðìèéí õóäãèéí 15 óíäíû óñíû äýýæèéã, 12-03-005-28 òîîò óäèðäàìæààð, Õýðëýí ñóìûí 3 áàã, 1 àæ àõóéí íýãæèéí 7 õºðñíèé äýýæèéã 12-03-005-29 òîîò óäèäàìæààð,  4 àæ àõóéí íýãæèéí áîõèð óñ öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí óñûã øèíæèëãýýíä õàìðóóëàí õÿíàëò øèíæèëãýý  õèéñýí.

Áîõèð öýâýðøëëýõ áàéãóóëàìæààð öýâýðëýãäýæ áóé áîõèð óñ íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàæ áóé ýñýõèéã õÿíàíà.

Ìàë÷äûí óñ õàíãàìæèéí àþóëã¿é áàéäàëä õÿíàëò øèíæèëãýý õèéæ ä¿íã íýãòãýí òàíèëöóóëãûã ÌÕÅÃ-ò õàâñðàëò ñóäàëãààíû õàìò õ¿ðã¿¿ëñýí.

100  
1.5.5 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Ерөнхий боловсролын сургуулиудын Үдийн цайны хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдалд хяналт шинжилгээ хийх 

Хүүхэд, өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Газрын даргын баталсан 12-03-059-183 тоот удирдамжийн хүрээнд Хэрлэн сумын Ерөнхий боловсролын 10 сургуулийн үдийн цайны хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдалд хяналт шинжилгээ хийлээ.

Шалгалтын явц: Аж ахуйн нэгжүүдтэй “Хүнсний түүхий эд бүтээгдэхүүн худалдаалах гэрээ” байгуулж, шинжилгээний дүгнэлт, баталгаажилттай бүтээгдэхүүнийг нийлүүлж байна. Цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлтийн бодис нь чанарын баталгаажилттай, бичиг баримт бүрэн байна.

Дүгнэлт: Итгэмжлэгдсэн лабораторийн сорилтын дүнгээс үзэхэд үдийн цайгаар олгож буй хоолонд болон унд ахуйд хэрэглэж буй усанд хийсэн нян судлалын шинжилгээгээр гэдэсний бүлгийн эмгэг төрөгч нян илрээгүй, нянгийн тоо зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээнээс хэтрээгүй байгаа нь тухайн шинжилсэн үзүүлэлтийн хүрээнд “Ундны ус. Эрүүл ахуйн шаардлага, түүнд тавих хяналт” “Нийт нянгийн тоог илрүүлэх” MNS ISO 4696:98, “усны чанар-Гэдэсний бүлгийн бичил биетэн, халуунд тэсвэртэй гэдэсний бүлгийн бичил биетэн болон таамаглаж буй Е.соli-г илрүүлэх, тоолох” MNS ISO 4697:98 стандартын зохих шаардлагыг хангаж байна. Эд зүйлээс авсан ариун цэврийн арчдасын шинжилгээний дүнгээр 28,3%-д нь гэдэсний бүлгийн эмгэг төрүүлэгч нян илэрсэн нь эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй үзүүлэлттэй байна.

Хүүхэд, өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Ерөнхий боловсролын сургуулиудын Үдийн цайны хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдалд сайжирсан.

100  
1.6. Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалал, боловсрол, соёлын хяналтын чиглэлээр эрсдлийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, дүн шинжилгээ хийх зорилгоор 6 тандалт судалгаа хийнэ.

Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдал, эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, эм, биобэлдмэл, хүнсний чанар, аюулгүй байдал зэрэг 5 хяналтын чиглэлээр 54 обьектод тандалт судалгаа хийлээ.

Улирлын чанартай ажиллапдаг “Дорнод сувилал” нь энэ онд үйл ажиллагаа явуулаагүй тул тандалт судалгаа хийгдээгүй.

 

      100

 
1.6.1 Эм биобэлдмэлийн хяналтын чиглэлээр Тусгай зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж буй эм хангамжийн байгууллагууудад нэгдсэн удирдамжаар тандалт судалгаа хийнэ.

Эм биобэлдмэлийн хяналт:

1.МХЕГ-ын 01/47 тоот удирдамжийн дагуу эм хангамжийн байгууллагуудад тандалт судалгааг хийж гүйцэтгэлээ. Тандалт судалгааг 2015.9 сард ЭМГ-т Эмчилгээний чанарын хяналтын улсын байцаагч, Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын улсын байцаагч нартай хамтран хийлээ. Мөн тусгай зөвшөөрлийн судалгааг 7 эмийн санд хийлээ. Тандалт судалгаагаар эм хангамжийн байгууллагууд тусгай зөвшөөрөлгүйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа зөрчил илэрсэнгүй.

2.МХЕГ-ын 2015.02.26-ны өдрийн 5/517 тоот “Хаяг шошгын зөрчилтэй эмийн тухай” албан бичгийн дагуу 2015.03.01-03.04-ний өдрүүдэд “Цомбо” эмийн үйлдвэрийн /1419/ 190402 цувралын дугаартай 50%-ын 2 мл-ээр савласан “Анальгин” тарилгын уусмалын татан авалтын байдалд тандалт судалгааг хийхэд БОЭТ-ийн эмийн сан, “Еврофарм” ЭХНСТ, “Дорнод эм хангамж” ЭХНСТ, “Моносфарм” ЭХНСТ, болон 12 эмийн сан, нийт 15 объектод зөрчил илрээгүй.

Эм биобэлдмэлийн хяналт:

Эм хангамжийн байгуулагуудад  тусгай зөвшөөрлийн  үйл ажиллагаатай холбоотой зөрчил илэрээгүй байна.

100  
1.6.2 Эмчилгээний чанар, аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр Сувиллуудадын тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл шаардлагыг хангаж буй эсэхэд эрсдлийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, дүн шинжилгээ хийх зорилгоор  тандалт судалгаа хийх. Улирлын чанартай ажиллапдаг “Дорнод сувилал” нь энэ онд үйл ажиллагаа явуулаагүй тул тандалт судалгаа хийгдээгүй.  

       0

 
1.6.3 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдалд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт, хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт:

Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт: МХЕГ-ын 01/45 тоот удирдамжийн хүрээнд “Эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал”-д нийт 15 объектыг хамруулан тандалт судалгаа хийлээ.

Шалгалтын явц: Худалдааны газрууд эхийн сүү орлуулах бүтээгдэхүүн болох “MiIasan” хүүхдийн сүүн тэжээлийг Улаанбаатар хотын “Импекс” ХХК, Наран туул захын 83 дугаар чингэлэг, “Номин фүүдс” ХХК-иас татан авдаг. “Хэрлэн номин биенес” төв “MiIasan“ 3 төрөл, “NAN” 2 төрөл, “Фрисолок” 2 төрлийн хүүхдийн сүүн тэжээлийг “Номин фүүдс” ХХК-иас татан авдаг ба бусад худалдааны газрууд “Хэрлэн номин бизнес төв”-өөс худалдан авч, борлуулалт хийж байна. Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лавлагаа лабораторийн шинжилгээний дүнгийн тэмдэглэлтэй, улсын ахлах байцаагчийн 02/09/08/153/04 тоот дүгнэлттэй байна.

“MiIasan“ хүүхдийн сүүн тэжээл Герман улсад үйлдвэрлэсэн 800 гр-аар гялгар уутанд савлаж, давхар хайрцагт хийсэн, стандартын шаардлага хангасан сав баглаа боодолтой.

Хайрцаг, сав, баглаа боодол дээр үйлдвэрлэсэн улс, огноо, үйлдвэрийн нэр, бүтээгдэхүүний дугаар, орц, найрлага, болон хадгалах нөхцөл, хэрэглэх хугацаа, заавар, зөвлөмж, найруулж бэлтгэх заавар, хэрэглэх хэмжээг тусгаж, зөвхөн эмчийн заавраар хэрэглэнэ гэж заасан байна. “Фрисолок” эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүн Голланд улсад үйлдвэрлэсэн. Улсын байцаагчийн 2015.03.12-ны 02/09/11/165/20 тоот дүгнэлттэй. Албан ёсны борлуулагч нь “Бонзар” ХХК байна. Уг сүүн тэжээлийг зөвхөн хэрэглэхийн өмнө найруулах, өмнө хэрэглэсэн тэжээлийн үлдэгдлийг хэрэглэж болохгүй, лаазан доторх зориулалтын хуурай халбага хэрэглэх, сүүн тэжээлийг хуурай сэрүүн нөхцөлд хадгалах, задалсан сүүн тэжээлийг 4 долоо хоногоос хэтрүүлэхгүй хэрэглэх, гараа болон шаардлагатай бүх хэрэгслийг сайтар угаах, угж, хөхөлтийг 5 минут буцалгах гэх мэт анхаарах зүйл, хэрэглэх заавар, орц, найрлагыг монгол хэл дээр бичсэн байна. Хүнсний аюулгүй байдлын үндэсний лавлагаа лабораторид хими, хор судлал, нян судлал, хөгц мөөгөнцөр, хүнд металл шинжлүүлсэн ба шинжилгээний сорилтын дүнг үндэслэн улсын байцаагчийн 02/09/05/69/13 тоот дүгнэлт гаргуулсан байна. Хайрцаг сав баглаа боодол дээр угж, түүнтэй адилтгах зүйлийн, эсхүл хүүхдийн болон түүний өсөлтийг харуулсан зураг хүснэгт график дүрслэл агуулаагүй байна. Эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүнийг зөвхөн эмчийн заавраар хэрэглэх тухай зөвлөмж, анхааруулга, түүнийг буруу бэлтгэснээс учрах сөрөг үр дагаврын тухай сэрэмжлүүлэг  монгол хэл дээр бичсэн байна. Сав баглаа боодол дээр хүүхдийн тэжээлийг бэлтгэхдээ зааврыг нарийн чанд бэлтгэх, буруу аргаар найруулах нь хүүхдийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлнэ, тэжээлийг хооллох бүрт шинээр найруулж, шууд хэрэглэх, үлдэгдлийг хадгалж болохгүй, угж, хөхөлт бүслүүрийг сайтар цэвэрлэх, ариутгах зааварчилгааг бичсэн байна. Хооллолтын хугацаа ба хэмжээ нь зөвхөн баримжаа  өгөх үзүүлэлт ба хүүхэд бүрт харилцан адилгүй байж болно гэх мэт хоололтын талаарх зөвлөмжийг тэмдэглэсэн байна. Бөөний болон жижижглэнгийн худалдааны газрууд эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүн болон угж, түүнтэй адилтгах зүйлийн урамшуулалт худалдаа явуулах, бүтээгдэхүүнийг сурталчилсан үзэсгэлэн гаргаагүй  болно.

Илэрсэн зөрчил: Үгүй.

Авсан арга хэмжээ: Тандалт судалгааны явцад Цагаан-Овоо сумын иргэн Б.Туяа “MiIasan“-1 хүүхдийн тэжээлийг /хүчинтэй хугацаа 2016.04 сар гэж тэмдэглэсэн, задалсан болон битүү ууттай / “Афто” ХХК-иас 2015.04.21-ний өдөр худалдан авч, хүүхэддээ өгөхөд хордлого өгсөн гомдлоор манай байгууллагад хандаж, уг бүтээгдэхүүнээс дээж авч, лабораторид шинжлүүлэхэд  бациллус цереус илэрлээ.

Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар “Афто” ХХК-ийн худалдаалж буй хүүхдийн сүүн тэжээлээс /хүчинтэй хугацаа 2016.04 сар гэж тэмдэглэсэн/ давтан дээж авч,  шинжлүүлэхэд тухайн бүтээгдэхүүнд бациллус цереус илрээгүй тул аюулгүй байдлын шаардлага хангасан тухай улсын байцаагчийн дүгнэлт  гаргав. Эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүний тухай хуулийг судалж, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх, дотоодод тавих хяналтыг сайжруулах, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох журмыг хэрэгжүүлэх талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажилласан.

Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт: Эхийн сүү орлуулагч бүтээгдэхүүний тухай хуулийг судалж, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх, дотоодод тавих хяналтыг сайжруулах, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох журмыг хэрэгжүүлэх талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөөгөөр хангасан. 100  
1.6.4 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Тамхины хяналтын тухай хуулийн хэрэгжилтийн байдалд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт: Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт: МХЕГ-ын 01/45 тоот удирдамжийн хүрээнд Тамхины хяналтын тухай хуулийн хэрэгжилтэд тандалт судалгаа хийлээ.

Шалгалтын явц: Õýðëýí ñóìûí 1 дүгээр багт “Àéñâí” ÕÕÊ-èéí òàìõè õóäàëäààëàõ Ẻíèé öýã үйл àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áºãººä Óëààíáààòàð õîòûí “Монгол СО” ХХК, “Âîëòîí” ÕÕÊ-òàé ãýðýý áàéãóóëàí, гэрээт борлуулагчààð àæèëëàæ, òàìõèéã áóñàä ñàëáàðò çàðëàãûí ïàäààí, áàðèìò áè÷ãèéã äàãàëäóóëàí ò¿ãýýæ áàéíà. Хэрлэн сумын Засаг даргын Тамгын газар Тамхины хяналтын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.3, 7.4, Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 16 дугаар зүйлийн 16.3.4 дэх заалтыг үндэслэн тамхи худалдаалах тусгай зөвшөөрлийг олгосон байна. Хэрлэн сумын 10 дугаар багт иргэн Ч.Болдбаяр тамхи худалдаалах тусгай зөвшөөрөл авч, “Волтам” ХХК-тай 2015 онд албан ёсны гэрээ хийж, гэрээт борлуулагчаар ажиллаж, 12 төрлийн тамхи борлуулж байна. Тусгай зөвшөөрөлтэй аж ахуйн нэгж, иргэд 5-12 нэрийн тамхи худалдан борлуулдаг бөгөөд тамхийг Улаанбаатар хот, “Айсвн” ХХК áîëîí ÿâóóëûí õ¿ì¿¿ñýýñ  òàòàí àâ÷ õóäàëäààëæ áàéíà.

Худалдаа, үйлчилгээний газруудад худалдаалж буй тамхи нь эрүүл мэндийн хор нөлөөний тухай анхааруулга болон бусад шаардлагатай тэмдэглэл нь монгол хэл дээр бичигдсэн. Бîõü, íèêîòèíû õýìæýý зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтрээгүй, янжуур тамхийг 1 хайрцагт 20 ширхэгээр бүрэн савласан, зургийн хэмжээ тамхины хайрцагийн эргэн тойрны гадаргууны гуравны нэгээс багагүй талбайг эзэлсэн. Хайрцаг, сав, баглаа боодол дээр онцгой албан татварын тэмдэгтэй, үйлдвэрлэсэн улс, огноо, хадгалах хугацааг 1,5-2 жил гэж тэмдэглэсэн, үйлдвэр, импортлогчийн нэр, Монгол Улсад худалдахыг зөвшөөрсөн тухай тэмдэглэлийг бүрэн бичсэн байна. Тамхи татах тусгайлсан цэг байгуулсан байгууллага, аж ахуйн нэгж байхгүй байна.

Илэрсэн зөрчил: Худалдаалж буй òàìõè нь мэргэжлийн хяналтын байгууллагаас олгосон ä¿ãíýëòгүй, “Алтангадастрейд” ХХК-ийн ÁÍÑÓ-ààñ èìïîðòëîñîí “ESSE LIGHTS”,  “ESSE CHANGE” òàìõèíû õàéðöаã äýýð “Êàïñóëûã ÷èìõâýë 纺ëºí àìò íü ãààòàé ñýíãýíýñýí àìòààð ñîëèãäîíî”, “2 òºðëèéí àìòûã ººðèéí õ¿ññýíýýð” ãýñýí áè÷âýð á¿õèé øîøãûí çºð÷èëòýé, зөвшөөрөлгүй цэгт тамхи худалдаалсан зэрэг зөрчлүүд нь Тамхины хяналтын тухай хуулийн 6.1, 6.7.6, 6.7.12-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: “Талын-Онцгой”, “ГНТ” ХХК-ийн Алтангадастрейд ХХК-ийн Солонгос улсаас импортлосон “ESSE LIGHTS”, “ESSE CHANGE” òàìõèíû õàéðöãàí äýýð “Êàïñóëûã ÷èìõâýë 纺ëºí àìò íü ãààòàé ñýíãýíýñýí àìòààð ñîëèãäîíî”, “2 òºðëèéí àìòûã ººðèéí õ¿ññýíýýð” ãýñýí áè÷âýð á¿õèé øîøãûí çºð÷èëòýé ÿíæóóð тамхи нийт 22 ширхэг буюу 37200 төгрөгийн тамхийг хураан авч, хөндлөнгийн гэрч болон тус компанийн захирлыг байлцуулан устгах арга хэмжээ авлаа. Зөвшөөрөлгүй цэгт тамхи худалдсан иргэнд 50.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдууллаа.

Дүгнэлт:Бөөний төвүүд нийслэл, дүүргийн Мэргэжлийн хяналтын байгууллагуудаас бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлын шинжилгээний дүгнэлтийг дагалдуулан авч, худалдан борлуулалт хийж байна. Тамхины сав баглаа боодлын шошгонд хүний эрүүл мэндэд учруулах хор нөлөөний талаар болон байвал зохих мэдээллийг бүрэн тусгасан байна. Тамхийг ширхэглэн худалдах, дүнсэн болон түүнтэй адилтгах задгай тамхины үйлдвэрлэсэн боодлыг задалж буюу ороож, худалдах зөрчил бүрэн арилсан гэж үзэж байна.

Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт:

Тамхины хяналтын тухай хуулийн хэрэгжилт сайжирсан.

100  
1.6.5 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Давс иоджуулж, иод дутлаас  сэргийлэх тухай хуулийн хэрэгжилтийн байдалд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт: МХЕГ-ын 01/45 тоот удирдамжийн хүрээнд “Давс иоджуулж, иод дутлаас сэргийлэх тухай” хуулийн хэрэгжилтэд тандалт судалгаа хийлээ.

Шалгалтын явц: Дорнод аймгийн Хэрлэн суманд худалдаа үйлчилгээ явуулж буй худалдааны 15 газрын худалдаалж буй иоджуулсан давсанд тандалт судалгаа хийлээ.

Тандалт судалгаанд бөөний цэг 3, хүнсний дэлгүүр 6, худалдааны цэг 6 хамрагдлаа. Худалдааны газруудад БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн, мөн “Цагаан давс”, “Саруул-Оч”, “Цагаан мөрөн”, “Анугранд” ХХК-ийн импортоор оруулж, савласан, иоджуулсан давс болон “Номин фүүдс” ХХК-ийн Герман улсаас импортлосон иоджуулсан цагаан давс худалдан борлуулж байна. “Талст нуур” ББН 2003 оноос Халхгол сумын “Сангийн далай”-н давс олборлох газарт давс иоджуулахаар Хүнс, Хөдөө аж ахуйн яам, Япон улсын “Жайка” төслийн тусламжтайгаар хүнсний давсыг үйлдвэрийн аргаар, стандартын дагуу иоджуулах тоног төхөөрөмж иод холигч, автоматаар савлах, уут наах  тоног төхөөрөмжүүдийг авч, Сангийн далайгаас давсыг олборлон хоногт 500-600 кг давс иоджуулж, хүн амын хэрэгцээнд нийлүүлж байсан. Тус байгууллага нь давс иоджуулах тухай бүр мэргэжлийн хяналтын лабораторид шинжлүүлэн иодын агууламж чанар, аюулгүй байдлын шаардлага хангаж ажилладаг ба хүнсний хэрэгцээнд зориулсан, жижиглэн савалсан, иоджуулсан давс нь стандартад тохирсон шошго бүхий сав баглаа боодолтой байсан.

Дорнод аймгийн Хэрлэн сумын 1 дүгээр багт 2012 оноос үйл ажиллагааг эхлэхээр ажлын байрны нөхцөлийг сайжруулан, засвар хийж тохижуулсан боловч хөрөнгө санхүү, тухайн газар нутаг байгалийн гамшигтай холбоотой шалтгаанаар давсыг олборлож чадахгүй үйл ажиллагаа түр зогсонги байдалтай байна.

2015 оны 7 сараас үйл ажиллагааг сэргээн, иоджуулсан давсыг савлах сав баглаа боодлыг сайжруулан ажиллаж байна. Худалдаалж буй иоджуулсан давсны хадгалалт, тээвэрлэлт, худалдаалалтын байдалд лабораторийн шинжилгээтэй хяналт хийхэд импортын иоджуулсан давсны иодын агууламж нь улсын стандартын шаардлагад тохирч байлаа

Илэрсэн зөрчил: Хүнсний зах болон худалдааны газрууд нь иоджуулаагүй бор давс, ОХУ-д үйлдвэрлэсэн иодгүй цагаан давс, үйлдвэрлэсэн, савласан нь тодорхойгүй, савласан огноо, аж ахуйн нэгжийн нэр байхгүй, гялгар уутанд 800 граммаар савласан бор давсыг худалдан борлуулсан, “Наран туул” захын өргөтгөл 383-р чингэлэгийн Энхтүвшин гэдэг иргэнээс /утас:99060678/ бөөндөж авч байгаа нь “Давс иоджуулж иод дутлаас сэргийлэх тухай” хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.1, 8.2,8.3-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Давс иоджуулж, иод дутлаас  сэргийлэх тухай хуулийн хэрэгжилт сайжирсан.

100  
1.6.6 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Их, дээд сургуулиудын хичээлийн байр, цайны газар, оюутны дотуур байрны эрүүл ахуй нөхцөлд тандалт судалгаа хийх

Хүүхэд,  өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

МХЕГ-ын 01/46 тоот удирдамжийн хүрээнд “Дорнод” их  сургуулийн  хичээлийн байр, цайны газар, оюутны дотуур байрны эрүүл ахуйн нөхцөлд тандалт судалгаа хийлээ.

Шалгалын явц: Хяналт шалгалтын явцад сургуулийн цайны газрын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн болон аж ахуйн нэгжүүдийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээс 2 сорьц, ажиллагсад болон тоног төхөөрөмжүүдээс 9 арчдас,  мөн дотуур байрны өрөө тасалгаа, ариун цэврийн өрөө болон шүршүүрийн өрөөнөөс 5 арчдас авахад эрүүл зүй нян судлалын лабораторийн шинжлгээгээр эрүүл ахуйн шаардлага хангаж байна.

Илэрсэн зөрчил:Тус сургуулийн цайны газар нь хоол үйлдвэрлэлийн байрны гэрлийн шил хагарч бохирдохоос хамгаалсан гэрлийн бүрхүүлгүй, агааржуулалтын хоолой нь шавж хорхой, ялаанаас хамгаалсан торон хаалтгүй, хоолны газарт ажлын сав суулга угааж, ариутгах цэгийг тусад нь технологийн урсгалд нийцүүлэн шийдээгүй, хортон шавж, мэргэчгүйтгэлийг мэргэжлийн байгууллагаар улиирал тутам хийлгэж бүртгэл хөтөлдөггүй зэрэг зөрчил илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгахад чиглэсэн мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.

Хүүхэд,  өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

“Дорнод” их сургуулийн хичээлийн байр болон,  дотуур байр, цайны газрын эрүүл ахуйн нөхцөл сайжирсан.

100  
 

Орчны эрүүл ахуйн хяналт:

ÌÕÅÃ-ûí 01\52, Ãàçðûí äàðãûí баталсан 12-03005-27 òîîò õÿíàëò øèíæèëãýý õèéõ òóõàé óäèðäàìæèéí õ¿ðýýíä 2015 .06.10-06.14-íû ºäºð õ¿ðòýëõ õóãàöààíä Булган сумын малчдын ус хангамжийн аюулгүй байдалд итгэмжлэгдсэн хими, нян судлалын лабораторийн шинжилгээтэй тандалт судалгааг хийж гүйцэтгэсэн.

Явц: Òàíäàëò ñóäàëãààíû ÿâöàä íèéò 41 ñîðüöîíä 512 ¿ç¿¿ëýëòýýð хими, нян судлалын øèíæèëãýý õèéñíýýñ 38 ñîðüöûí 97 ¿ç¿¿ëýëò ñòàíäàðòûí øààðäëàãàä íèéöýõã¿é ä¿íòýé áóþó íèéò ¿ç¿¿ëýëòèéí 19%-èéã ýçýëæ áàéíà.

Илэрсэн зөрчил: Óíäíû óñ õàíãàìæèéí ýõ ¿¿ñâýðò ýð¿¿ë àõóéí õàìãààëàëòûí á¿ñ òîãòîîæ, õàøààæóóëààã¿é, òýìäýãæ¿¿ëýýã¿é, ãàäíà îð÷íûã òîõèæóóëààã¿é, ýð¿¿ë õàìãààëàëòûí á¿ñ äîòîð áîõèðäóóëàã÷ ýõ ¿¿ñâýð áîëîõ ýíãèéí áèå çàñàõ ãàçàð, áîõèðûí öîîíîã, ìàëûí õàøàà, ñàðàâ÷ áàéðëàñàí, õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí, óñ ò¿ãýýõ õîîëîéã áîõèðäëîîñ õàìãààëàõ òàã õèéæ, ãàçðààñ äýýø 80ñì-ýýñ äîîøã¿é ºíäºðò ºëãºæ áàéðøóóëààã¿é, гадна орчныг ç¿ëýãæ¿¿ëýýã¿é, óíäíû óñûã àðèóòãàëûí áîäèñòîé óðâàëä îðæ, àìò ¿íýð îðóóëäàãã¿é, öýâýðëýæ õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé, çýâýðäýãã¿é ган äîòîðëîãîî бүхий ñàâíû ¸ðîîëä ¿ëäñýí óñûã þ¿ëýõ áîëîìæ á¿õèé óñ íººöëºõ ñàâûã àøèãëààã¿é, àæèë÷èä ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿çëýã øèíæèëãýýíä õàìðàãäààã¿é, õºäºëìºð õàìãààëëûí õóâöàñààð õàíãààã¿é зэрэг зөрчил дутагдал илэрсэн.

Санал: Ñóìдûí Зàñàã äàðãûí Тàìãûí ãàçàðò:

Ñóìûí õýìæýýíä àøèãëàãäàæ áóé ã¿í ºðìèéí õóäãèéã ïàñïîðòæóóëàõ;

Ñóìûí èðãýäèéã ýð¿¿ë àõóé, ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàñàí óíäíû óñààð õàíãàõ, çîðèóëàëò á¿õèé ÇÄÒÃ-ûí õàðúÿà óíäíû óñíû ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéã áàéíãûí õÿíàëòàíä àâ÷, ñòàíäàðòûí øààðäëàãûí õýìæýýíä òîõèæóóëàõ, óíäíû óñàíä òîãòìîë øèíæèëãýý õèéëãýí, áàòàëãàæóóëæ õýâøèõ.

  100  
1.7. Эрүүл мэнд, эрүүл ахуй халдвар хамгаалалын хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 7 чиглэлийн  урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ.

Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдал, эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, эм, биобэлдмэл, боловсрол зэрэг 5 хяналтын чиглэлээр 86 обьектод урьдчилан сэргийлэх хяналт хийж, 216 сорьц, дээжийг лабораторийн шинжилгээнд хамруулж ажиллалаа.

 

     100

 
1.7.1 Хуурамч, улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, бүртгэлийн загвараас зөрүүтэй, чанарын баталгаажилтгүй эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүнийг илрүүлэх зорилгоор нэгдсэн удирдамжаар  урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ.

Эм биобэлдмэлийн хяналт:

МХЕГ-ын даргын баталсан 2015.03.13-ны өдрийн 01/47 тоот “Хаяг шошгын зөрчилтэй /үйлдвэрлэгч, цувралын дугаар, хүчинтэй хугацаа тодорхойгүй, бүрэн уншигдахгүй, гаргацгүй гэх мэт/, стандартын шаардлага хангахгүй бүтээгдэхүүнийг илрүүлэн буцаан таталт хийлгэх” удирдамжийн хүрээнд Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан 12-03-027-88 тоот удирдамжаар эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүний бүртгэлд бүртгэгдээгүй импортын эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүнийг илрүүлэх хяналт шалгалт хийлээ. Шалгалтад 3 эм ханган нийлүүлэх  салбар төв, 13 эмийн сан нийт 16 обьектыг хамруулснаас хаяг шошгын зөрчилтэй, эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүний бүртгэлд бүртгэгдээгүй импортын эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүн илэрсэнгүй.

2.2015.09.04-11-ний хооронд урьдчилан сэргийлэх хяналтад эмийн сан, ЭХНТ нийт 17 аж ахуйн нэгж, байгууллага хамруулснаас 4 эмийн санд улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй эм худалдан борлуулсан зөрчил илэрлээ. “Анар” эмийн сангаас аспирин /81 мг/ 2 фл, “Ачит тан” эмийн сангаас аспирин /81 мг/ 2 фл, хэрэглэх хугацаа дууссан картилазин 1 хайрцаг, “Шингүнэ 2” эмийн сангаас БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн  шахмал тос  4, яс хугарахад уудаг нунтаг эм 3 хайрцаг, “Батраш 1” эмийн сангаас БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн зүрхний эм 4 хайрцаг, цус тогтоогч нунтаг эм 8 фл, аспирин /81 мг/ 6 фл-ыг тус тус илрүүлж, нийт 416.5 мянган төгрөгийн үнэ бүхий эм хураан авлаа. “Батраш 1” эмийн санд 200.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдууллаа.

Эм биобэлдмэлийн хяналт:

Улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, хугацаа нь дууссан эм, эмнэлгийн хэрэгсэл иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллага, хэрэглэгч нарт хүрэхгүй нь чанартай эм, эмнэлгийн хэрэгсэл хэрэглэх нөхцөлийг бүрдүүлж байна.

100  
1.7.2 Эмчилгээний чанар, аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр Эх барих эмэгтэйчүүдийн тусламж үйлчилгээ бүхий хувийн хэвшлийн ортой, оргүй эмнэлгүүдэд нэгдсэн удирдамжаар  урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ.

Эмчилгээний чанарын хяналт:  Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын “Тандалт судалгаа болон урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх тухай” 01/44 тоот удирдамжийн хүрээнд эх барих эмэгтэйчүүдийн болон мэс заслын тусламж, үйлчилгээ бүхий эмнэлгүүдэд баримт бичгийг хянах, тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл шаардлага, багаж, тоног төхөөрөмж, мэргэжилтэй боловсон хүчнээр хангагдсан эсэхэд урьдчилан сэргийлэх хяналтыг хийж, үүсч болох эрсдэлээс эрт сэрэмжлүүлэх, хариу арга хэмжээ авах замаар чанарын аюулгүй, хүртээмжтэй эмнэлгийн тусламж үйлчилгээг иргэдэд үзүүлэх нөхцөлийг хангуулах зорилгоор тандалт судалгаа хийлээ. 

Явц: Уг зорилгын хүрээнд урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг эх барих эмэгтэйчүүдийн чиглэлээр ажиллаж буй 3 эмнэлгээс “Этүгэн Эх”, “Гоодаль” зэрэг 2 үүдэн эмнэлэг буюу хамрагдах эмнэлгийн 66,6%-д урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг хийв, “Намуун” эмнэлгийн эмч нь “зэргийн шалгалт”-д орохоор Улаанбаатар хот явсан тул хяналтад хамрагдаагүй болно. Мэс заэслын чиглэлээр үүдэн эмнэлэг ажилладаггүй боловч мэс ажилбар явуулах ангилал бүхий чих хамар хоолойн 1, нүдний чиглэлээр тусламж үзүүлж буй 1 үүдэн эмнэлгийг тус тус урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтад хамруулсан бөгөөд эдгээр эмнэлгүүдэд мэс ажилбар хийгдэхгүй байгаа болно.

Ололттой тал: Дээрх эмнэлгүүд нь сар бүрийн тайлан мэдээг цаг хугацаанд нь гаргаж ажилласан, хөтлөгдөх анхан шатны маягтуудыг стандартын дагуу хөтөлсөн, багаж тоног төхөөрөмжийн хангалт сайн байна.

Илэрсэн зөрчил: Дотоод хяналт тогтмолжоогүй, дотоод хяналтын чиглэлээр хийсэн ажлын тайлан мэдээг гаргаагүй, чанарын үзүүлэлтийг сар тутам гаргаж, үр дүнг тооцоогүй зэрэг зөрчлүүд байна.

Авсан арга хэмжээ: Эмнэлгүүдэд дотоод хяналт, чанарын үзүүлэлтийг хэрхэн гаргаж дүгнэлт хийх талаар мэрэгэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, салбарын сургалтад хамруулав.

Эмчилгээний чанарын хяналт:

1.Эмнэлгүүд 100% “Тусгай зөвшөөрөл”-ийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулж байна.

2.Эмнэлгийн мэргэжилтнүүд 100% нарийн мэргэжлийн эмчийн сургалтад хамрагдсан, эмчлэх, сувилах эрхийн зөвшөөрөлтэй ажиллаж байна.

100  
1.7.3 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Нийтийг хамарсан баяр ёслол, цаг үеийн шаардлагаар урьдчилсан хяналт шалгалт хийх /Цагаан сар, хүүхдийн баяр, наадам, шинэ жил г.м/

Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт: 1/МХЕГ-ын даргын баталсан удирдамжийн õ¿ðýýíä “Цагаан сар”, Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр, Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөр болон нийтийг хамарсан баяр наадмаар хоолны хордлого, халдварт хордлогоос урьдчилан сэргийлэх зорилгоо хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдалд хяналт шалгалт хийлээ.

2/МХГ-ын даргын баталсан 12-03-008-267 тоот удирдамжаар орон сууцны 1 дүгээр давхарт үйл ажиллагаа явуулж буй хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний нийт 11 газрыг хамруулан урьдчилан сэргийлэх шалгал хийлээ.

Шалгалтын явц: Нийтийг хамарсан баяр ёслолын үеийн хордлого, халдвар, эрсдэл, аюулаас сэргийлэх зорилгоор аймгийн баяр наадмын үед худалдаа, үйлчилгээ явуулах аж ахуйн нэгж, иргэд, нийт 115 газрыг хамруулан урьдчилан сэргийлэх хяналт хийлээ. Орон нутгийн үйлдвэрүүдийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээс сорьц дээж авч, лабораторид шинжлүүлэн, аюулгүй байдалд дүгнэлт гаргаж, хүнсний бүтээгдэхүүний хадгалалт хамгаалалтын байдалд хяналт хийсэн ба энэ хугацаанд хоолны хордлого халдварт өвчин гараагүй болно. Хоолны газруудад хийсэн шалгалтын дүнгээс үзэхэд ариун цэвэр, технологийн дамжлага, үе шатуудад тавих хяналт, дотоод хяналтын бүртгэл хөтлөлттэй холбоотой үзүүлэлтүүд хэрэгжээгүй  байна.

Авсан арга хэмжээ: Урьдчилан сэргийлэх хяналтаар худалдаа үйлчилгээ, үйлдвэрлэл эрхэлж буй аж ахуйн нэгж, иргэдэд хоол хүнснээс гаралтай хордлогоос урьдчилан сэргийлэх, эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын дэглэмийг баримтлан ажиллах талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө, зөвлөмж өгч ажиллалаа. Урьдчилан сэргийлэх хяналтаар аж ахуйн нэгж, иргэдийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээс 26 дээж авч, лабораторийн шинжилгээнд хамруулан бүтээгдэхүүний дүгнэлт гаргаж, тухайн  газруудад үйл ажиллагаа явуулах дүгнэлтийг 80 газарт олгов. Баяр наадмын үйл ажиллагаанд оролцох аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэдэд хоол хүнснээс гаралтай хордлогоос урьдчилан сэргийлэх, эрүүл ахуй, аюулгүй байдлыг хангаж  ажиллах талаар мэргэжлийн зөвлөлгөө, зөвлөмжийг өгч, “PBS” телевизэд ярилцлага, сэрэмжлүүлэг өглөө. Хяналт шалгалтын явцад хоолны үйлчилгээ эрхлэх аж ахуйн нэгж, иргэдэд өгсөн зөвлөмжийн дагуу худалдаа үйлчилгээ эрхлэгчид нэг удаагийн аяга таваг хэрэглэх, хөргөгч хөлдөөгч, бэлтгэлийн ширээ тавих, ажиллагсдыг ажлын хувцасаар хангах, эрүүл мэндийн үзлэг шинжилгээнд хамрагдах, мэргэжлийн тогооч ажиллуулах зэрэг ажлыг зохион байгуулсан байна. Гэвч  зарим аж ахуйн нэгж, иргэд хоолны гэрт шал, дэвсгэр тавиагүйгээс тоос шороо бэлэн бүтээгдэхүүнийг бохирдуулах, бэлтгэлийн ширээ хүрэлцээгүйн улмаас газарт сав суулгыг тавих, мөстэй ундаа савалж худалдаалах тохиолдолд ариун цэврийн шаардлага хангахгүй газар шороо дээр тавих, бохирдуулах, бүтээгдэхүүнийг их хэмжээгээр савлах түүнийг худалдан борлуулах хугацааг харгалзахгүй муудуулах, ил задгай түргэн гэмтэх бүтэгдэхүүнийг худалдаалах зэрэг зөрчил дутагдлууд гарлаа. Зөрчил гаргасан 12 иргэнд 145000 төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авч барагдуулан, “Цахиургранд” ХХК-ийн “Арира” хоолны газрын нэг удаагийн саванд савлагаатай  муудсан 10 ширхэг хоолыг газар дээр нь устгах арга хэмжээ авлаа. Баяр наадмын үед хоолны хордлого, халдварт өвчин гараагүй болно. Хоол үйлдвэрлэлийн газруудын хоол хүнсний гаралтай хордлого, хордлогот халдвар гарах нөхцөл шалтгааныг бүрдүүлж буй цэгийг тогтоох, ажлын байрны цэвэрлэгээ, хэрэглэж буй сав багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийн угаалга халдваргүйжүүлэлт, ажиллагсдын хувийн ариун цэврийн байдал, ажлын байрны эрүүл ахуйн нөхцөлд “Хоол үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлэхэд 1 нь “их”, 8 нь “дунд”, 3 нь “бага” эрсдэлтэй  дүгнэгдэв. Зөрчлийг арилгуулахаар 3 хоолны газарт 24 заалт бүхий албан шаардлага тавьж, мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөө өгч, цаашид стандарт, эрүүл ахуйн шаардлагыг хангаж ажиллахгүй, түүнчлэн зөрчил дутагдал гаргасан тохиолдолд ажиллуулахгүй байхыг анхааруулж ажиллалаа.

Хүнсний эрүүл ахуйн хяналт:

Хяналт шалгалтын үр дүнд хоолны хордлого, халдварт хордлого гараагүй болно.

100  
1.7.4 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр ЕБС-ын “Үдийн цай” хөтөлбөр, цэцэрлэгийн хоолны газар, ханган нийлүүлэгч байгууллагуудад урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

Хүүхэд өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан 12-03-059-183 тоот удирдамжийн дагуу Хэрлэн сумын Ерөнхий боловсролын 2,5,6,8,11,12 дугаар сургууль, “Шинэ хөгжил” цогцолбор, “Шинэ зуун” сургууль, “Фловер” сургууль, “Хан-уул” цогцолбор сургууль, нийт 10 сургуулийг хамрууллаа.

Шалгалтын явц: Шалгалтанд хамрагдсан сургуулийн хоолны газруудын 6 нь зориулалтын тоног төхөөрөмжөөр хангагдсан өөрèéí áàéðàíä, “Шинэ зуун”  хувийн сургууль ШСТТС-тай гэрээний дагуу хамтран ажиллаж, “Үдийн цай” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж байна. Зориулалтын гал тогоотой сургуулиуд гол төлөв өөрсдөө хоол, ундаа, цай, нарийн боовыг үйлдвэрлэäýã. Бүх сургуулиуд  хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эдийг аж ахуйн нэгж, хувь хүнтэй гэрээний үндсэн дээр  татан авдаг бөгөөд “Найнги” ХХÊ-иас сүү, тараг, аарц, цагаа, “Түшнээ” ХХÊ, “Дэлгэр бейкери” үйлдвэрээс нарийн боов, гурилан бүтээгдэхүүн, “Айсвн” ХХК,  “Хэрлэн номин бизнес төвөөс òºðºë á¿ðèéí хүнсний бүтээгдэхүүн, “Хөвчийн талын баялаг” ХХК-иас мах, “Ìîäóí Øàíüþ” ÕÕÊ-èàñ õ¿íñíèé íîãîî зэрэг бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын шинжилгээнд хамруулсан дүгнэлттэй àâ÷, улирал тутам гэрээний биелэлтийг дүгнэн ажиллаж байна.

“Íàéíãè” ХХК, “Ò¿øíýý” ХХК, “Äýëãýð áåéêåðи” ÕÕÊ íü çîðèóëàëòûí áàðèëãà áàéãóóëàìæèä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã, öýâýð, áîõèð óñàí õàíãàìæèéí òºâëºðñºí ñèñòåìä õîëáîãäñîí, ýð¿¿ë àõóé, àðèóí öýâðèéí øààðäëàãà õàíãàäàã, áàéíãûí õÿíàëòàíä õàìðàãäàí õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã áºãººä óëèðàë á¿ð ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã øèíæë¿¿ëæ, ä¿ãíýëò ãàðãóóëж õýâøñýí áà òîãòìîë àþóëã¿é áàéäëûí øààðäëàãà õàíãàæ áàéäàã.

Хяналт шалгалтын явцад сургуулийн 10 хоолны газрын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн болон аж ахуйн нэгжүүдийн үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээс 20 сорьц, ажиллагсад болон тоног төхөөрөмжүүдээс 91 арчдас авч, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторийн шинжилгээнд хамруулахад аюулгүй байдлын шаардлага хангаж байлаа. Сургуулиудийн хоолны газруудаас авсан бүтээгдэхүүний аюулгүй байдалд 10 дүгнэлт гаргав.

Хүүхэд өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Цаашид дотоод хяналтыг сайжруулах, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох журмыг хэрэгжүүлэх талаар ойлголттой болсон.

100  
1.7.5 Эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналтын чиглэлээр Төрийн гурван өндөрлөгийн орон нутагт хийх айлчлал болон төрийн дээд хэмжээний айлчлалын үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт, эрүүл ахуй, халдвар судлалын хяналт:

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Дорнод аймагт ажлын айлчлал хийх үед Òºð çàñãèéí òýðã¿¿í íàðûí ýð¿¿ë ìýíäèéã õàìãààëàõ òàëààð Òºðèéí òóñãàé õàìãààëàëòûí ãàçàð, Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãóóä õàìòðàí àæèëëàõ” æóðмын дагуу урьдчилан сэргийлэх хяналтыг хийж гүйцэтгэлээ. Хяналтад Хэрлэн сумын 7 дугаар багт үйл ажиллагаа явуулж буй “Хөх сүмэр” ХХК-ийн зочид буудал “Титэм” зоогийн газар хамрагдлаа.

Авсан арга хэмжээ: Тус газрын зохион байгуулж бэлтгэсэн амрах байр, зочид буудлын цагаан хэрэгсэл болон бусад хэрэглэлийн угаалга, цэвэрлэгээ, ариутгал халдваргүйтгэлийн байдал, орчны эрүүл ахуйн нөхцөл байдал, гал тогоо, зоогийн газрын боловсруулсан хоолны цэсийн баталгаажуулалт, хүнсний түүхий эд болон бүтээгдэхүүний баталгаажилт, шинжилгээний дүгнэлт, унд, ахуйн усан хангамжийн чанар, аюулгүй байдал, ажиллагсдын эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамрагдсан байдал, хөдөлмөр хамгааллын хувцас хэрэгслийн хангамжийн байдалд эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт хийж, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн нөхцөлийг øààðäëàãûí ò¿âøèíä õàíãóóëàâ.

Дүгнэлт: Хяналт шалгалтын явцад холбогдох хууль дүрэм, журмын хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажилласнаар ажиллах, амьдрах орчин, х¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í нь ÷àíàð, àþóëã¿é áàéäал, эрүүл ахуй, ариун цэврийн øààðäëàãыг хангуулан ажилласан.

Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Хүнсний хордлого, халдварт хордлого гараагүй.

100  
1.7.6 Хичээлийн шинэ жилийн бэлтгэл ажлыг шалгаж үнэлгээ дүгнэлт өгөх урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлэх

Хүүхэд өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт, Боловсролын хяналт:

 Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын дэд даргын 02/194, Газрын даргын баталсан 2015.06.05-ны өдрийн 12-03-026-248 тоот удирдамжуудын хүрээнд Хэрлэн сумын хэмжээнд ерөнхий боловсролын 12 сургууль, сургуулийн өмнөх 12, дээд боловсролын 1 байгуулла, нийт 25 объектод 2015.08.27-09.07-ны өдрүүдэд урьдчилан сэргийлэх хяналтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Хяналт шалгалтын явцад засвар үйлчилгээ дууссан газруудаас нийт 25 ш унд ахуйд хэрэглэж байгаа уснаас дээж авч, нэгдсэн лабораторид шинжлүүлсэн.

Хяналт шалгалтын дүнгийн танилцуулгыг, хавсралтын хамт 2015.09.07-ны өдрийн 1/430 тоотоор МХЕГ-ын ЭМБСХГ-т хүргүүлэв.

  100  
1.7.7 Улсын хэмжээнд хүүхдийн зуслангийн эрүүл ахуй нөхцөлд урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

Хүүхэд өсвөр үеийн эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт, Боловсролын хяналт:

1.Эрүүл ахуй халдвар хамгааллын хяналт

Газрын даргын баталсан 12-03-059-187 тоот  удирдамжийн хүрээнд “Дөлгөөн-Энх” ХХК-ийн үйл ажиллагаанд урьдчилан сэргийлэх хяналт хйилээ.

Шалгалтын явц: Тус зуслан нь 200 га талбайтай, хамгаалалт, хашаагаар хүрээлэгдсэн, барилга хооронд шөнийн гэрэлтүүлэгтэй, бие засах газар, бохир усны цооногт халдваргүйжүүлэх арга хэмжээ авсан байна. Хог хаягдлаа төрөлжүүлж, түр цэгт ангилж, тээвэрлэн, Баянтүмэн сумын хогийн цэгт хаядаг.

Зөөврийн болон хэсгийн усан хангамжтай, ундны усыг онцгой анхаарч дотоод болон хөндлөнгийн хяналт тавин ажилладаг. Шавж, мэрэгчгүйтгэл, цэвэрлэгээ, халдваргүйжүүлэлтийн бодис нь чанарын баталгаажилттай ба нийлүүлдэг байгууллагатай гэрээ байгуулан ажиллаж байна. 10 ортой байр 3, 5 ортой байр 15, 6 ортой байр 3 байгаа ба байр нь 8Х4, 6Х4 хэмжээтэй. Эрэгтэй, эмэгтэй сурагчдын амрах байр тусдаа байрладаг, ор, ширээ, сандал, хувцасны шүүгээ, өлгүүр, гудас, хөнжил зэргээр бүрэн хангагдсан. Мэргэжлийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөлтэй эмч ажилладаг. Шаардлагатай тоног төхөөрөмж бүхий эмчийн үзлэгийн өрөөтэй, дотоод хяналтын нэгжтэй.

Гэнэтийн үед ажиллах болон хүүхдийн эрхийн конвенц, хүүхэд хамгааллын стратегийн хүрээнд хийх төлөвлөгөө боловсруулан ажиллаж байна.

Ололттой тал: Мэргэжлийн байгууллагын ажлын байрны дүгнэлттэй, барилгын ажлыг зураг төсвийн дагуу гүйцэтгэсэн, тусгай зөвшөөрөлтэйгээр үйл ажиллагаа явуулдаг

Илэрсэн зөрчил: Ажиллагсад нь журамд заасны дагуу эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг, шинжилгээнд бүрэн хамрагдаагүй, эмнэлэгийн анхны тусламж, үйлчилгээнд шаардагдах эм тариа, боолтын материал хангалтгүй, ажиллагсад нь эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд бүрэн хамрагдаагүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам боловсруулан, төлөвлөгөө гаргасан боловч батлуулаагүй зэрэг нь “Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай” хуулийн 10 дугаар зүйл, эмнэлгийн анхны тусламж, үйлчилгээнд шаардагдах эм тариа, боолтын материал хангалтгүй байгаа нь ЭМГ-ын даргын 297 тоот тушаал, аяга, таваг, халбага, сэрээ дахин бохирдохгүй байх нөхцөл бүрдээгүй, технологийн урсгал буруу байгаа нь “Хоолны газрын ангилал, зэрэглэл, үндсэн шаардлага” MNS 900:2005 болон түүхий мах, ногооны вандан, тавиур тус бүр өнгөөр ялгаагүй, тэмдэглэгээ тавиагүй байгаа нь “Хоолны газрын нийтлэг журам”-ын 5.3-д заасныг тус тус зөрчсөн байлаа.

Авсан арга хэмжээ: 1.Хяналт шалгалтын явцад байгууллагын удирдлага, ажилтнуудад эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэм, дотоод хяналтын төлөвлөгөөний биелэлтийг шалгаж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.

2.Хÿíàëòûí ä¿íã óäèðäëàãа болон хамт олонд òàíèëöóóëàí, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх үүднээс мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, байгууллагын сургалтыг зохион байгуулав.

3.Шалгалтаар иëýðñýí зөрчлүүдийг арилгуулах зорилгоор 4 заалт бүхий албан шаардлагыг хүргүүлэв.

Цаашид авах арга хэмжээ

1.Албан хаагчдыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хугацаанд ынь бүрэн хамруулах;

2.Хүнсний бүтээгдэхүүний вандан, тавиурыг тус бүр ангилан ялгаж, тэмдэгжүүлэх;

3.Эмнэлэгийн анхны тусламж, үйлчилгээнд шаардагдах эм тариа, боолтын материалаар бүрэн хангагдах;

4.Аяга, таваг, халбага, сэрээ зэргийг угаах цэгтэй, дахин бохирдохгүй нөхцөлд хадгалах, технологийн нэг чигийн урсгалтай болох;

  100  

1.7.8. 2015 îíû элсэлтийн еðºíõèé øàëãàëòûн зохиоí áàéãóóëалт, явцын үйл ажиллагаа,

2015-2016 оны хичээлийн жилд Ìîíãîëûí èõ, äýýä      ñóðãóóëèóäûí êîíñеðöèуìûí ãèø¿¿í èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèйн элсэлтийн ажлын явц, Дорнод дээд сургуулийн 2014-2015 оны хичээлийн жилийн төгсөлт, диплом олголт, оюутны багц цагийн гүйцэтгэлд урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

Боловсролын хяналт:

1.2015 îíû элсэлтийн еðºíõèé øàëãàëòûн зохиоí áàéãóóëалт, явцын үйл ажиллагаа

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын дэд даргын баталсан удирдамжаар 2015 îíû элсэлтийн еðºíõèé øàëãàëòûн зохиоí áàéãóóëалт, явцын үйл ажиллагаанä 2015.06.18-21-ний өдрүүдэд хөндлөнгийн хяналтыг тавьж ажиллалаа.

Явц: Тус аймгийн хэмжээнд энэ хичээлийн жилд ерөнхий боловсролын сургуулийг төгсөж буй 700, өмнөх жилүүдийн 80 төгсөгч буюу нийт 780 суралцагч Элсэлтийн ерөнхий шалгалтад шалгагдахаар бүртгүүлснээс Монгол хэл бичгийн хичээлийн шалгалтанд амжилтгүй дүн үзүүлсэн 30 суралцагч дээрх шалгалтанд хамрагдсангүй.

Шалгалтаар зөрчил илрээгүй болно.

Дүгнэлт: Áîëîâñðîëûí ¿íýëãýýíèé òºâèéí øàëãàëòûí ìàòåðèàë áýëòãýõ, õóâèëàõ çýðýã àñóóäëûã õàðèóöàí àæèëëàæ áóé àæèëòíóóäûí õàðèóöëàãàã¿é ¿éë àæèëëàãààíû óëìààñ åðºíõèé øàëãàëòûí дутуу хэвлэгдсэн материал уутлагдан ирсэн боловч өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад àæëûí õàðèóöëàãа ñàéæиðсан байна. Òóñ àéìàãò çîõèîí áàéãóóëàãäñàí ýëñýëòèéí åðºíõèé øàëãàëòûí êîìèññ íü øàëãàëòûí áàéðàíä àæèëëàõ óäèðäàìæèíä çààãäñàí ÷èã ¿¿ðýã, äýãèéí äàãóó àñóóäëûã ò¿ðãýí øèéäýæ õàðèóöëàãàòàéãààð àæèëëàëàà.

Санал: 1.Элсэлтийн ерөнхий шалгалтыг зохион байгуулах àíãè òàíõèìä ñóóðèëóóëñàí õÿíàëòûí äóðàíãèéí ñèñòåìèéã àæèëëóóëж, àøèãëàõ;

2.Ñóðàëöàã÷äûí õóâüä øàëãàëòàä îðîõäîî øààðäàãäàõ ìàòåðèàëóóäûã á¿ðýí àâ÷ èðýõ, öàãèéã áàðèìòëàõ, ò¿¿í÷ëýí àíãè óäèðäñàí áàãø, ýöýã ýõ÷¿¿ä íü õàðèóöëàãàòàé àæèëëàæ, òóñ á¿ð ººðñäèéí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõ,

3.Ерөнхий шалгалтын төв байрыг бэлтгэсэн сургуулийн захиралд олгож буй цалин нь тухайн захирлын ажлын хөлс эсэх /хийсэн ажил нь тодорхойгүй/, эсвэл тус сургуулийн анги танхимыг ашигласан түрээсийн төлбөр эсэх талаар тодруулж, олгосон цалингийн зарцуулалт, зориулалтыг оновчтой, зөв, тодорхой болгох хэрэгтэй байна. 

2. 2015-2016 оны хичээлийн жилд Ìîíãîëûí èõ, äýýä      ñóðãóóëèóäûí êîíñеðöèуìûí ãèø¿¿í èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèйн элсэлтийн ажлын явц

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын дэд даргын баталсан удирдамжаар тус аймгаас 2015-2016 оны хичээлийн жилд Ìîíãîëûí èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí êîíñоðöèуìûí ãèø¿¿í èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèйн элсэлтийн ажлын явц буюу их, дээд сургуульд элсэгчдийн хуваарь сонгох, суралцах эрхийн бичиг олгох үйл ажиллагаанд õÿíàëò òàâèõ àæëûã 2015.07.02-06-ны өдрүүдэд хийж гүйцэтгэлээ.

Явц: Хуваарь сонголтонд оролцох элсэгчдийн бүртгэлийг зохион байгуулахад нийт 780 шалгуулагчаас 581 нь элсэлт авах, МИДСК-ын салбар комисст бүртгүүлэн хуваариа сонголт хийх эрхтэй болсон бөгөөд тэдгээрээс 319 нь ÌÈÄÑÊ-ûí ãèø¿¿í их, дээд ñóðãóóëèóäàä ýëñýí îðлоо. Шалгалтаар зөрчил илрээгүй болно. Дүнгээс үзэхэд Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, ¯íäýñíèé áèåèéí òàìèðûí äýýä ñóðãóóëü, Соёл урлагийн их сургууль, Áàòëàí õàìãààëàõûí èõ сургуулüä ýëñýхээр ур ÷àäâàðûí øàëãàëò өгч буй суралцагчдын үнэлгээнээс үзэхэд багш, эцэг эх, суралцагчид нь дээрх хичээлүүдэд төдийлөн ач холбогдол өгөхгүй, анхаарлаа хандуулахгүй, хавсарга хичээл болгон хандаж ирсэн зэрэгтэй холбоотой байна.

Санал: 1.Боловсрол, соёлын газар нь биеийн тамир, эрүүл мэнд, дуу хөгжим, мэдээлэл зүй, технологийн багш нарыг мэргэжлийн арга зүйгээр хангах, боловсролын стандартын хэрэгжилтийн үр дүнг дээшлүүлэх арга зүй, удирдлагаар хангаж ажиллах;

2.Багш нарын мэргэжил мэдлэгийг дээшлүүлэх, багшийг чадавхжуулах чиглэлээр авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний үр дүнг дээшлүүлэх;

3.Ерөнхий боловсролын сургуулиуд нь биеийн тамир, эрүүл мэнд, дуу хөгжим, мэдээлэл зүй, технологийн хичээлүүдийн стандартын агуулгын хэрэгжилтээр төвшин тогтоох шалгалтыг авч, дүн шинжилгээ хийж ажиллах, хэвшил болгох;

4.Ерөнхий боловсролын сургуулиудын биеийн тамир, технологийн хичээлийн сургалтын орчны стандартыг бүрдүүлэх нь зүйтэй байна.

3.Дорнод дээд сургуулийн 2014-2015 оны хичээлийн жилийн төгсөлт, диплом олголт, оюутны багц цагийн гүйцэтгэлд

МХЕГ-ын даргын баталсан 02/60 тоот удирдамжаар Дорнод дээд сургуулийн 2014-2015 оны хичээлийн жилийн төгсөлт, диплом олголт, оюутны багц цагийн гүйцэтгэлд Боловсролын тухай, Дээд боловсролын тухай хуулиуд, тэдгээрт нийцүүлэн эрх бүхий байгууллагаас гаргасан дүрэм, журмын хэрэгжилтэд хяналт шалгалт хийх, өнөөгийн ò¿âøèíã òîãòîîæ үнэлгээ дүгнэлт өгөх, èëýðñýí çºð÷èë äóòàãäëûã àðèëãóóëж холбогдох арга хэмжээг авах, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөх, öààøèä àâ÷ õýðýãæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýýíèé ñàíàë боловсруулах зорилготойгоор хяналт шалгалтыг 2015.05,18-29-ний ºäðүүдэд хийж гүйцэтгэлээ.

Илэрсэн зөрчил дутагдал: Элсэгчдийн боловсролын баримт бичигтэй танилцахад боловсролын баримт бичиггүй 1, батламжгүй 5, тухайн хичээлээр элсэлтийн ерөнхий шалгалт өгөөгүй 6 буюу элсэгчдэд тавих нийтлэг шаардлага хангаагүй нийт 12 суралцагчийг  элсүүлсэн нь “Дорнод дээд сургуулийн оюутан элсүүлэх журам”-д заасныг зөрчжээ.

Авсан арга хэмжээ: Иëýðñýí зөрчлийг арилгуулах зорилгоор сургуулийн удирдлагад 2 заалт бүхий зөвлөмжийг хүргүүлэв. Шалгалтын ä¿íã сургуулийí óäèðäëàãа, хамт олонд òàíèëöóóëж, танилцуулга, судалгааны нэгтгэлийн хавсралтыг ÌÕÅÃ-ûí ЭМБСШУХГ-ын õ¿ðã¿¿ëэв.

Санал:

Боловсрол, шинжлэх ухааны яаманд:

1.Тус сургууль нь “Àÿëàë æóóë÷ëàë” мэргэжлийн ангид ñ¿¿ëèéí 6 æèëä элсэлт аваагүй, суралцагч элсэхгүй байгаа зэргийг үндэслэн сургалтын ажил эрхлэх тóñãàé зөвшөөрлийн хяналтын үзүүлэлтээс тухайн мэргэжлийн ангийг хасах;

2.Шинээр нээгдэж буй мэргэжлийн чиглэлийн сургалтын төлөвлөгөө, хичээлийн хөтөлбөрийг хянаж, áàòаëгаажуулан хичээлийн жил эхлэхээс өмнө зөвшөөрлийг олгож байõ;

Сургуулийн захиралд:

Äýýä áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëèéí 8 дугаар зүйлийн 8.4-ò заасан “Èõ ñóðãóóëü, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí ñóðãàëò ìýðãýæèë á¿ðýýð áîëîâñðóóëñàí ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº, õè÷ýýëèéí õºòºëáºðèéí äàãóó ÿâàãäàíà. Ñóðãàëòûí òºëºâëºãººã áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà.”, БСШУ-ны сайдын 2010 оны  26 дугаар тушаалын хавсралтаар баталсан “Дээд боловсролын сургалтын байгууллагын ангилал тогтоох журам”-ын 2.2.4-т заасан “Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яамаар хянуулж, зөвшөөрөл авсан сургалтын хэлбэр, мэргэжлийн чиглэл /индекс/ бүрээр сургалтын төлөвлөгөө, хичээлийн хөтөлбөртэй байна. Хичээлийн жилд мөрдөх баталгаажуулсан хичээлийн хуваарьтай байна. Сургалтын багц цагийг журамд нийцүүлж нэвтрүүлсэн байна.” ãýñýí çààëòóóäàä íèéö¿¿ëýí шинээр нээгдсэн ангиудын ñóðãàëòûí òºëºâëºãººã áàòëóóëàõ хэрэгтэй байна.

  100  
Зорилт 2. Эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх,  хүнсний аюулгүй байдлыг хангуулах замаар иргэдэд аюулгүй хүнс хэрэглэх нөхцөлийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх,    
2.1. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн нийт 55 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийнэ.

1.Мал эмнэлгийн хяналтаар 9-9

2.Мал, махны хяналтаар 9-9

3.Хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналтаар 10-8

4.Мал үржлийн хяналтаар  11-10

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр 6-5

Нийт 55 төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс 41 объектэд хяналт шалгалт хийлээ. 4 объектын үйл ажиллагаа зогссон байна.

 

      100

 
 

1.Мал эмнэлгийн хяналт:

Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан удирдамжаар хяналт шалгалтад хамрагдвал зохих “Их чулуут” ХХК, Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Дашбалбар, Чулуунхороот, Чойбалсан сумдын мал нядалгааны газар, төвлөрсөн цэүүд, “Хөвчийн талын баялаг” ХХК  мах савлах, жижиглэнгийн худалдаа, “ЕЕСС” ХХК өлөн гэдэс хагас боловсруулах цех зэрэг аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж байгаа нийт 6 сумын 7 мал нядалгааны  газар, төвлөрсөн цэг, 1 махны цех, 1 өлөн гэдэс боловсруулах цех зэрэг нийт 9 обьектыг 100% хамрууллаа.

Шалгалтын явц: 2015 онд шалгалтад хамрагдсан обьектын 23,3% нь мал нядалгааны газар, 10% нь махны цех байна.

“ЕЕСС” ХХК “Өлөн гэдэс боловсруулах үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар 48,07% буюу “дунд” “Мах, махан бүтээгдэхүүн боловсруулах хяналтын хуудас”-аар “Хөвчийн талын баялаг” ХХК-ийн махны цех 25,1% буюу “дунд”, “Мах эхлэн боловсруулах үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Их чулуут” ХХК-ийн мал нядалгааны газар 38,7% буюу “дунд”, Дашбалбар сумын мал нядалгааны төвлөрсөн цэг 71,9%, Цагаан-Овоо сумын “Дорнод Галуут” хоршооны мал нядалгааны газар 84%, “Бултнаймнай зөөри” хоршооны мал нядалгааны цэг 82% буюу “их“, “Эрээнцав хөгжил” ОНӨҮГ 89% буюу “их”, Чойбалсан сумын иргэн В.Доржхандын мал нядалгааны газар 66% буюу “их”, Баян-Уул сумын иргэн Б.Өлзийжаргалын мал нядалгааны цэг 55% буюу “их” эрсдэлтэй тус тус дүгнэгдлээ.

Ололттой тал: Өлөн гэдэс хагас боловсруулах үйлдвэрийн багаж, тоног төхөөрөмжүүд нь зэвэрдэггүй материал бүхий, мөн Чулуунхороот сум мал нядалгааны газрыг эзэнжүүлж, “Эрээнцав хөгжил” ОНӨҮГ-т хариуцуулсан, Чойбалсан сумын мал нядалгааны газар нь бусад сумдтай харьцуулахад мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлагыг зохих хэмжээнд хангасан буюу битүү байр, бохирын цооногтой, “Их чулуут” ХХК өмнөх шалгалтаар өгөгдсөн үүрэг даалгаврын дагуу нядалгааны үйл ажиллагааг технологийн дагуу зөв урсгалтай болгосон, мах сэврээх өрөөг шинээр барьсан, нядалгааны газрын үүдийг хавтанжуулсан, малын эмчийн өрөөг шинээр бий болгосон байна. Хөлөнбуйр, Баяндун сумд шинээр мал нядалгааны газрыг барьж байгуулан үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн зэрэг  ололттой талууд байна.

Зºð÷èë äóòàãäàë: Шалгалтад хамрагдсан обьектуудын 70-80% нь дотоод хяналтыг хэрэгжүүлдэггүй, шаардлагатай өрөө, тасалгаагаар хангагдаагүй, ажлын байр, тоног төхөөрөмжийг угаах халуун усгүй, шалыг зохих налуутай хийгээгүй, хана, шал, таазны өнцөг буланг цэвэрлэх нөхцөлийг бүрдүүлээгүй, 50-60% нь агуулах, сэврээх өрөөгүй, “Их чулуут” ХХК-ийн мал нядалгааны заалны хана, шалны булангийн бохирдол их, цэвэрлэх байгууламж нь стандартын бус, Баяндун, Баян-Уул сумд стандарт, дүрэм, журмын хүрээнд мàë нядалгааны газар барьж байгуулаагүй, сумдын мал нядалгааны газрын мал нядлах талбай нь хатуу хучилтгүй зэрэг нь Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулиуд, “Мах, махан бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын үндсэн шаардлага” MNS 5023:2001 стандарт, “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, үйлдвэрлэлийн эрүүл ахуй, эрүүл ахуйн хамгаалалтын бүсийн хэмжээ, ерөнхий шаардлага” MNS 5105:2001 стандартын В хавсралт, “Махны хяналтын дүрэм”, “Олон улсын зөвлөмж CAC/RCP 1, "Мал, амьтны өлөн гэдэс боловсруулах үйлдвэрийн байр, түүний хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, мал эмнэлэг, ариун цэврийн нөхцөлд хянан магадлагаа явуулах журам"-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý: МХЕГ-ын 2015.03.09-ний өдрийн 01/35 тоот “Маханд эм, хүнд металлын үйлдэгдэл тодорхойлох” удирдамжийн дагуу Дорнод аймгийн хэмжээнд уул уурхай, газрын тосны хайгуул, олборлолт, ихээр хөгжсөн, халдварт, гоц халдварт өвчний голомттой тул вакцинжуулах арга хэмжээнд байнга хамрагдаж байдаг зэрэгтэй холбогдуулан Баяндун, Дашбалбар, Чойбалсан, Матад сумдаас худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хэрэгцээнд нийлүүлэгдэж байгаа махнаас дээж авч, эмийн болон хүнд, химийн бодисын үлдэгдэл тодорхойлох шинжилгээнд хамруулах зорилгоор УМЭАЦТЛ-д хүргүүлсэн.

Зөрчлийг арилгуулах зорилгоор 62 заалт бүхий 9 албан шаардлага хүргүүлж, 9 албан шаардлагын 54 заалтын хэрэгжилтийг 87% хангуулаад байгаа ба2 иргэн, аж ахуйн нэгжид 150.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдуулж ажиллалаа. Хяналт шалгалтын дүнд үндэслэн зохистой дадлуудыг нэвтрүүлэх зөвлөмжийг сурталчилах зорилгоор 7 сэдвийн хүрээнд 99 иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг хамруулан 9 байгууллагын сургалт зохион байгуулж, 27 ширхэг гарын авлага, 105 ширхэг зөвлөмж хүргэж ажилласан.

Дүгнэлт: Хяналтын хуудасны сан дахь хуулийн хэрэгжилт дээрх аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад 62,8% байна. Аж ахуйн нэгжүүд, байгууллага, иргэд  дотоод хяналтыг хэрэгжүүлэхгүй, эдийн засгийн хүндрэл тоочин үйл ажиллагаандаа дорвитой өөрчлөлт хийхгүй, холбогдох хууль эрхзүйн актуудын хүрээнд шаардлага ханган ажиллахгүй байна. Сумдад үйл ажиллагаа явуулж буй мал нядалгааны газрууд нь мал эмнэлэг, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн асуудлыг бүрэн шийдвэрлээгүйн улмаас ажиллагсадын ажиллах ая тухтай орчин бүрэн хангагдаагүй, 100% улирлаас хамааралтайгаар үйл ажиллагаа явуулдаг, 60% нь дотоод хяналтын бичил лабораторигүй, 41,4% нь шаардлага хангасан мах, махан бүтээгдэхүүний зоорь, агуулахгүй, 18,2% нь тогтмол үйл ажиллагаа явуулж чадахгүй байна. Мөн 70% нь аймгийн  МЭАЦ-ийн лабораторитой бүтээгдэхүүний шинжилгээний болон ариутгал, халдваргүйтгэлийн  гэрээ байгуулаагүй байна.

Мал нядалгааны газарт малын эмчийн олгож, баталгаажуулсан эрүүл мэндийн гэрчилгээг биш зөвхөн малын хулгайтай тэмцэх чиглэлээр багийн даргын тодорхойлолтыг хүлээн авдаг, мал, мах хүлээн авах, тээвэрлэх асуудалд малын эмчийн болон Мал эмнэлэг, үржлийн тасгаас тавьж байгаа хяналт хангалттай биш, бүртгэлийн сан байхгүй байна.

Мал нядалгааны төвлөрсөн цэг, газар нь мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлага хангасан түвшинд үйл ажиллагаа явуулж чадахгүй, мөн байгаль орчныг хамгаалах болон газар төлөвлөлтийг зохион байгуулах ажлыг зөв хийж чадахгүй байгаагаас орчныг бохирдуулах, хүнсний чанар, аюулгүй байдлыг бүрэн хангасан бүтээгдэхүүн гарч чадахгүй байгаа зэрэг нь эрсдэлийг дагуулж байна.

Сàíàë: Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газарт:

-Мал нядалгааны бага оврын цех барьж байгуулах нэгдсэн зураг төслийг бий болгох;

-Махны агуулах, мал нядалгааны газрын хяналтын хуудас боловсруулж гаргах;

Сумдын ЗДТГ, мал нядалгааны газрууд

1.Мал нядлах, унагах талбайг хатуу хучилттай болгох, сэжигтэй мал хаших тусгай хашаатай байх;

2.Стандартын шаардлага хангасан мах хадгалах агуулахтай, шаардлагатай өрөө, тасалгаагаар хангагдсан /албан өрөөтэй, ажиллагсадын хувцас солих болон амралтын г.м/ өрөөтэй байх;

3.Хатуу хаягдал болон бохирыг зайлуулах асуудлыг Байгаль орчны байцаагч, Газрын даамал, орон нутгийн удирдлагауудтай зөвлөж, тэдний гаргасан шийдвэр, дүгнэлтийг үндэслэн хийж гүйцэтгэх;

4.Мал нядалгааны газрын орчимд ундны усны шаардлага хангасан худагтай, бие засах газартай, Байгаль орчны байцаагчаас мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө авч, эх газрын салхины ноёлох зүгийн доод талд барьж байгуулах;

5. Малыг заавал малын эмчийн үзлэгт хамруулсны дараа төвлөрсөн газарт нядлуулах, хээр хөдөө, хяналтгүй газар малыг олноор нядлахыг хориглох талаар багийн дарга нарын үйл ажиллагаа, шаардлагыг сайжруулах, хяналтыг нэмэгдүүлэх;

6. Хүнсний аюулгүй байдлын шаардлагыг хангах, ХХААС-ын 2005 оны 35 дугаар тушаалын 1 дүгээр хавсралт “Мал эмнэлэг, ариун цэвэр-гарал үүслийн гэрчилгээ, түүнийг хэрэглэх журам”-ын биелэлтийг хангах зорилгоор малын эмч нарын үйл ажиллагааг эрчимжүүлж, анхан шатанд олгож байгаа мал эмнэлэг, ариун цэвэр, гарал үүслийн гэрчилгээ, малын эрүүл мэндийн гэрчилгээг олгуулах, түүнийг үндэслэж, ГХУСАЗСЗ-ийн гэрчилгээг олгуулж байх талаар багийн дарга нарт үүрэг  даалгавар өгч ажиллах;

 7. Мал нядалгааны газрууд нь хана, шалны нийлсэн хэсгийг налуу болгох;

8. Угаалга, цэвэрлэгээ, ариутгал, халдваргүйтгэлийн журам, хуваарь, бүртгэл, мэргэжлийн байгууллагатай хамтран байгуулсан гэрээтэй байх;

9. Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийг хөтөлж хэвшсэн, зохих арга хэмжээ авч ажилладаг байх;

10. Дотоод хяналтыг сайжруулах, өөрт хамааралтай хяналтын хуудасны заалтуудын хэрэгжилтийг бүрэн хангаж ажиллах;

11. Мэргэжилтнүүдийн хийж байгаа хяналт шалгалтын материал бүрдүүлэлтэд анхаарч, авсан арга хэмжээний тухай зөвлөлийн хурлаараа хэлэлцэн, үнэлэлт дүгнэлт өгч ажиллах;

12. Мал нядалгааны газрыг барьж байгуулахдаа Засаг даргын Тамгын газар, газрын даамал, байгаль орчны хяналт, мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналтын хүрээнд хамтарсан шийдвэрээр газрын байршлыг оновчтой зохион байгуулж, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ хийлгэх;

1.Мал эмнэлгийн хяналт:

Түвшин 1. Мах, махан бүтээгдэхүүнээс гаралтай халдвар хордлого гараагүй.

Түвшин 2. Баяндун сум 2014 онд газрын маргаанаас болон татан буугдсан мал нядалгааны газрыг 2015 онд шинэчлэн барьсан, Хөлөнбуйр сум мал нядалгааны газаргүй байсан бол шинээр барьж байгуулан ашиглалтад оруулсан, Цагаан-Овоо суманд “Бултанаймнай зөөри” хоршоо“ шинээр мал нядалгааны цэг барин үйл ажиллагаа явуулж байгаа, Дорнод худалдаа” ХК махны худалдааны заалны ариун цэврийн өрөө ажиллахгүй болсныг засварлаж ашиглалтад оруулсан, ”Их чулуут” ХХК нь малын эмчийн өрөөгүй байсан бол өрөөг шинээр бий болгосон, мах сэврээх өрөөтэй болсон, технологийн урсгалыг зөв зохион байгуулсан зэрэг нь 2014 оны хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг 30,4%-иар бууруулж байна.

100  
 

2.Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналт:

1.Хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газар:

Газрын даргын баталсан удирдамжаар “Онон-Эрдэнэ” ХХК-ийн “Их урсгал” кафе, “Буриад бууз” цайны газар, “Хананбулаг-Эрдэнэ” ХХК-ийн бааранд төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээр төлөвлөн 100% хамруулан хийж гүйцэтгэлээ.

Шалгалтын явц:“Хоол үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-ны хүрээнд хяналт шалгалтыг хийхэд “Онон-Эрдэнэ” ХХК 35,0% “дунд”, “Буриад бууз” 53,3% буюу “их”, “Хананбулаг-Эрдэнэ” ХХК 36,8% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн. “Хоолны газрын ангилал зэрэглэл, үндсэн шаардлага” MNS 4946:2005 стандартын хэрэгжилт “Онон-Эрдэнэ” ХХК-д 77,4%, “Буриад бууз” 64,6 %, “Хананбулаг-Эрдэнэ” ХХК-д 72,4%-тай үнэлэгдсэн байна.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтын явцад технологийн картыг удирдлагаараа баталгаажуулаагүй, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, эрүүл ахуйн зохистой дадлыг хангалтгүй хэвшүүлсэн, дотоод хяналт шалгалт тогтмолжоогүй, хоол үйлдвэрлэлийн байрны тохижилт урсгал зохион байгуулалт стандартын шаардлагыг бүрэн хангаж чадахгүй зэрэг зөрчил дутагдал илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Шалгагдсан 2 аж ахуйн нэгж, 1 иргэнд 24 заалт бүхий 3 албан шаардлага хүргүүлснээс 3 албан шаардлагын 17 заалтыг буюу 70,8%-ийг хангууллаа. Батлагдсан хөтөлбөрийн дагуу 3 байгууллагын сургалт зохион байгуулж, шалгалтын дүн, эрсдэлийн түвшин, стандартын хэрэгжилт, холбогдох хууль тогтоомжийн талаар сургалт мэдээлэл хийж, нийт 18 ажиллагсадыг хамрууллаа.

Дүгнэлт: Төлөвлөгөөт хяналт шалгалтад хамрагдсан 3 хоолны газрын эрсдэлийн түвшин 41,7% буюу “дунд”, стандартын хэрэгжилт 71,4% буюу шаардлага хангахуйц хэмжээнд байна.

Эрсдэлийн шалгуураар ажиллагсадын ариун цэвэр, угаалга цэвэрлэгээ, халваргүйтгэлтэй холбоотой үзүүлэлтүүд хангалтгүй байна. “Их” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн “Буриад бууз” цайны газарт  хүргүүлсэн албан шаардлагын дагуу гүйцэтгэлийн хяналт шалгалт хийхэд үйлчилгээний болон үйлдвэрлэлийн байранд урсгал засвар хийсэн, технологи, ажиллагсадын ариун цэвэр, эрүүл ахуйтай холбоотой зөрчлүүдийг арилгасан бөгөөд “Хоол, үйлдвэрлэл, үйлчилгээг шалгах хяналтын хуудас”-аар дахин үнэлгээ хийхэд 32,8% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдэж, эрсдэлийн түвшинг бууруулсан үр дүнтэй байна.

Хүнсний тухай хуулийн 8 заалтын хэрэгжилт “Онон-Эрдэнэ” ХХК-д 85,6%, “Буриад бууз” цайны газарт 47,1%, “Хананбулаг-Эрдэнэ” ХХК-д 76,8%, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 16 заалтын хэрэгжилт Онон-Эрдэнэ” ХХК-д 84,4%, “Буриад бууз” цайны газарт 69,1%, “Хананбулаг-Эрдэнэ” ХХК-д  73,1% байна.

“Хоолны газрын ангилал, зэрэглэл, үндсэн шаардлага” MNS 4946:2005 стандартаас хоол үйлдвэрлэлийн газруудын дотоод ерөнхий зохион байгуулалт, үйлчилгээний байр, туслах байранд тавигдах шаардлагууд, төрөлжсөн агуулахууд, ажиллагсадын хувцасны болон ариун цэврийн өрөө хүрэлцээгүй, хоолны газрын үйлчилгээний стандарт нь 2005 оноос хойш шинэчлэгдээгүй тул стандартын шаардлагыг өөрчлөх асуудал дээр анхаарах нь зүйтэй байна.

2. Хүнсний үйлдвэрлэл:

2015 оны төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу 6 хүнсний үйлдвэрт төлөвлөгөөт шалгалт хийхээс 4 үйлдвэр хяналт шалгалтад хамрагдаж, Дорнод бүсийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн даршилсан бүтээгдэхүүний үйлдвэрийн зарим тоног төхөөрөмж нь гал түймэрт өртөж ажиллахгүй болсон, ”Оюу” зайрмагны үйлдвэрийн үйл ажиллагаа нь бүрмөсөн зогссон. Хамрагдалт 100% байна.

МХГ-ын даргын баталсан удирдамжуудаар “Энхмөнх” нарийн боовны үйлдвэр, “Энх” хиамны үйлдвэр, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэр, “Орум” ХХК-ийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрт тус тус төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийлээ.

Шалгалтын явц: “Гурилан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Энхмөнх” нарийн боовны үйлдвэрийг дүгнэхэд 31,0% дунд, 1.2 кодтой “Мах, махан бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Энх” хиамны үйлдвэрийг дүгнэхэд 46,3% “дунд”, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэрийг дүгнэхэд 46,0% “дунд”, “Сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Орум” ХХК-ийг дүгнэхэд 44,0% “дунд” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдлээ.

Шалгалтад хамрагдсан хүнсний үйлдвэрүүд өдөрт дунджаар 100-1200 кг бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг, бага оврын хүчин чадалтай, үйлдвэрлэлийн зориулалттай тоног төхөөрөмжөөр хангагдсан боловч, үйлдвэрлэлийн байрны багтаамж хүрэлцээгүй, технологийн урсгалыг зөв ззохион байгуулаагүй байна.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтын явцад бүтээгдэхүүнийг батлагдсан орц жорын дагуу үйлдвэрлэдэг боловч технологийн зааврыг удирдлагаараа баталгаажуулаагүй, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг хөндлөнгийн итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, чанар аюулгүй байдлаа баталгаажуулаагүй, хүнсний нэмэлт, түүхий эдийг бөөний төв, нийлүүлэгчдээс чанарын баталгаажилтгүй татан авдаг, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, эрүүл ахуйн зохистой дадлыг хангалтгүй хэвшүүлсэн, дотоод хяналт шалгалт тогтмолжоогүй, үйлдвэрлэлийн байрны тохижилт, урсгал зохион байгуулалт нь стандартын шаардлагыг бүрэн хангаж чадахгүй, үйлдвэрлэлийн явцад хөтлөвөл зохих хяналтын бүртгэлүүдийг хангалтгүй хөтлөдөг зэрэг зөрчил дутагдлууд илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ:  “Орум” ХХК сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрт 10 заалт, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэр 10 заалт, “Энх” хиамны үйлдвэрт 8 заалт, нийт 28 заалт бүхий 3 албан шаардлага хүргүүлснээс “Улаан-Оч” үйлдвэр 8 заалт, “Энх” үйлдвэр 7 заалтыг буюу 53,6%-ийг хангуулсан. Батлагдсан хөтөлбөрийн дагуу 4 байгууллагын сургалт зохион байгуулж, шалгалтын дүн, хяналтын хуудсаар эрсдэлийг үнэлсэн дүнгийн тухай, хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийн талаар сургалт мэдээлэл хийж, нийт 16 ажиллагсдыг хамрууллаа.

Дүгнэлт: Төлөвлөгөөт хяналт шалгалтад хамрагдсан 4 хүнсний үйлдвэрийн эрсдэлийн дундаж түвшин 42,0% буюу “дунд” эрсдэлтэй байна.

Хүнсний тухай хуулийн хэрэгжилт “Энхмөнх” нарийн боовны үйлдвэрт 64,3%, “Энх” хиамны үйлдвэрт 69,0  %, “Улаан-оч” бууз баншны үйлдвэрт 61,0%, “Орум” ХХК-ийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрт 68,0%, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн хэрэгжилт “Энхмөнх” нарийн боовны үйлдвэрт  77,9 %, “Энх” хиамны үйлдвэрт 66,0%, “Улаан-оч” бууз баншны үйлдвэрт  64,0  %, “Орум” ХХК-ийн сүү сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрт  71,0 % байна.

Улаанбаатар хотын хүнсний үйлдвэрүүдийн түүхий эд, материал худалдаалдаг бөөний төв болон захуудад үйл ажиллагаа явуулдаг бөөний цэгүүд нь орон нутгийн үйлдвэрлэгчдэд бараа бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэхдээ ул мөрийн бүртгэлийн хуудсыг өгөхгүй байгааг анхааралдаа авч, худалдааны бүх үе шатуудад шаардлага тавьж ажиллах хэрэгтэй байна.

3.Хүнсний худалдааны газар:

2015 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний дагуу Газрын даргын баталсан 12-02-007-207 тоот удирдамжаар “Онон-Эрдэнэ” ХХК-ийн дарсны бөөний төвд хяналт шалгалт хийж гүйцэтгэлээ.Хэрэгжилт 100%.

“Онон-Эрдэнэ” ХХК нь тус аймагт Улаанбаатар хотын “Ноён-Уул Эрдэнэ” ХХК-ийн импортолдог дарсны гэрээт борлуулагчаар ажилладаг бөгөөд Монгол улсын Шадар сайдын 2014.07.30-ны өдрийн 60 дугаар тушаал, МХЕГ-ын даргын 2014 оны 309 дүгээр тушаалын дагуу Хилийн мэргэжлийн хяналтад хамрагдах “бага” эрсдэлтэй импортын барааны жагсаалтад орсон 50 гаруй нэр төрлийн хатуулаг багатай согтууруулах ундаа худалдаалж байна. 

Шалгалтын явц:

 “Худалдаалах үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийн үнэлгээ хийхэд 40% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтаар худалдааны газрын байрны агааржуулалт хангалтгүй, байгалийн гэрэлтүүлэггүй, худалдагч ажлын байранд дүрэмт хувцас өмсдөггүй, бүтээгдэхүүнийг хадгалах үеийн температурыг хянаж бүртгэдэггүй зөрчлүүд илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Батлагдсан хөтөлбөрийн дагуу байгууллагын 1 сургалт зохион байгуулж, шалгалтын дүн, хяналтын хуудасны эрсдэлийн үнэлгээний дүн, хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийн талаар сургалт мэдээлэл хийж, 3 ажиллагсадыг хамруулав.

Дүгнэлт: “Худалдаалах үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийн үнэлгээ хийхэд 40% “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдсэн нь худалдааны танхимын зохион байгуулалт, ажиллагсадын ариун цэвэр, эрүүл ахуй, сургалт, угаалга цэвэрлэгээтэй холбоотой үзүүлэлтүүд дээр эрсдэлтэй байна.

Хүнсний тухай хуулийн хэрэгжилт 50,0%, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн хэрэгжилт 61,1%-тай дүгнэгдлээ.

Санал: Импортын дарсны гарал үүслийн гэрчилгээг нийлүүлэгч байгууллагаас авах шаардлагатай байна.

2.Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналт:

Түвшин 1. Хүнсний гаралтай хордлогот халдварын тохиолдол

гараагүй байна.

Түвшин 2.

Шалгалтад хамрагдсан 3 хоолны газраас 2, 4  хүнсний үйлдвэрээс 2, худалдааны 1 газар буюу нийт 8 объектоос 5 буюу 62,5% нь  ажлын байрны нөхцөлийн эрүүл ахуй, ариун цэврийн аюулгүйн түвшинг хангаж, 5 хүртэл хувиар сайжруулсан байна. 1 объект “их” эрсдэлтэйгээс “дунд” руу шилжиж, эрсдэлийн түвшинг бууруулсан.

Түвшин 3. Шалгалтад хамрагдсан 3 хоолны газрын стандартын дундаж хэрэгжилт 71,4%, 1 хүнсний худалдааны  газрын стандартын шаардлагын хэрэгжилт 78,5% шаардлага хангахуйц хэмжээнд байна.

Дээрх 4 газрын стандартын хэрэгжилт 2014 оныхоос 1.5%-иар дээшилсэн үзүүлэлттэй байна.

Түвшин 4. Шалгагдсан 8 худалдаа, үйлдвэр, үйлчилгээний газрын  6 буюу 75.0% нь стандартын

 шаардлагад нийцсэн үйлдвэрлэлийн зориулалтын тоног төхөөрөмжтэй, хангалтын түвшин 2%-д хүрч байна.

Түвшин 5. Шалгалтад хамрагдсан 5 объектын үйдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг хөндлөнгийн итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээнд хамруулахад чанар, аюулгүй үзүүлэлтийн шаардлага хангасан,  50% нь  бөөний төвүүдээс хүнсний түүхий эд, материал татан авахдаа чанарын баталгаажилтыг бүрдүүлсэн байна.     Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлын түвшин  0.3%-иар ахисан.

 Түвшин 6.

Шалгагдсан 8 объектын 6 нь өөрийн тээврийн хэрэгсэлтэй, үүнээс 3 нь зориулалтын бүхээгтэй бага оврын хүчин чадалтай тээврийн хэрэгсэлтэй, 4 объект хоол, хүнсний бүтээгдэхүүнийг хадгалах агуулахтай болсон байна. Хоол, хүнсний бүтээгдэхүүний хадгалалт, 

тээвэрлэлтийн стандартын шаардлагын түвшинг 2.5% байна.

100  
 

3.Мал эмнэлгийн хяналт:

Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар 9 объектыг 100% хамруулан хяналт шалгалт хийлээ.

Шалгалтын явц: “Шувууны аж ахуйн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар “Хүрэл төгс”, “Өсөх шувуут” ХХК, Цагаан-Овоо сумын иргэн П.Пүрэвсүрэнгийн тахианы аж ахуй “дунд”, Хэрлэн сумын иргэн М.Энхтүвшингийн тахианы аж ахуй “их”, “Онхоодой өндөр” ХХК, иргэн Н.Мөнхбат, Л.Ганбаатарын үхрийн аж ахуй “дунд” “Сүү шим трейд” ХХК, иргэн Ц.Чулуунбаатарын аж ахуй тус тус “их” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

“Хүрэл төгс”, “Өсөх шувуут” ХХК, иргэн М.Энхтүвшин, П.Пүрэвсүрэнгийн тахианы аж ахуй нь Улаанбаатар хотын “Түмэн шувуут” ХХК-иас 6500 толгой эрүүл, өсвөр дэгдээхэйг тээвэрлэн хүлээн авсан. Одоо аж ахуйн хэмжээнд байгаа 6500 толгой өндөглөгч тахианаас хоногт 6500-7000 ширхэг өндөг бэлтгэж, хүнсний аюулгүй байдлын шинжилгээ баталгаажуулалтад хамруулан  худалдан борлуулж байна.

Илэрсэн зөрчил: 1.Тахианы аж ахуйнууд нь дэргэдээ малын эмч, мэргэжилтэнгүй, сумын мал эмнэлэгтэй гэрээ байгуулаагүй, өндөг тээвэрлэх зориулалтын тээврийн хэрэгсэлгүй, аж ахуйн байр нь гадуураа хашаагүй, аж ахуйн эргэн тойрны хэсэг бүр хоорондоо холбогдох авто машин болон явган хүний цардмал замгүй, ажилтнуудад зориулалтын хувцасны шүүгээгүй, үйлдвэрлэлийн хэсэгт ердийн болон авто хөсөг нэвтрэхэд ариутгал хийх зориулалтын төхөөрөмжгүй, шувууг ундаалдаг усны шинжилгээ хийлгээгүй, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрч байгаа нь Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, “Шувууны аж ахуйд мөрдөх мал эмнэлэг, ариун цэврийн нийтлэг журам”, Засгийн газрын 311 дүгээр тогтоолоор батлагдсан “Аж ахуйн үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-д заасныг тус тус зөрчиж байна.

2. Сүүний аж ахуйд хөдөө аж ахуйн зохистой дадлын хэрэгжилт хангалтгүй, сүү тээвэрлэх хөргүүртэй тээврийн хэрэгсэлгүй,“Онхоодой Өндөр” ХХК-ийн үхрийн аж ахуй нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй ургамлын тосны саванд сүүгээ тээвэрлэдэг, ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, сүү бэлтгэдэг өдөр тутмын бүртгэлийн дэвтэрт мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх тарилга, угаалга, туулгалтанд хамрагдаснаас хойш 7-14 хоногт хэрэгцээнд нийлүүлэхгүйг бүртгэсэн болон байр өвөлжөө, хаваржаа бууцанд цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл хийсэн бүртгэлгүй зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Илэрсэн зөрчлийг арилгуулахаар 9 объектод 60 заалттай албан шаардлага тавьж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав. Тахианы аж ахуй, үхрийн аж ахуйн эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, байгууллагын сургалт хийж ажиллав. Албан шаардлагын биелэлт 93%-тай байна.

Дүгнэлт: Хэрлэн суманд 2000 толгой  шувуутай аж ахуй 3, Цагаан-Овоо суманд 500 толгой шувуутай 1 аж ахуй ажиллаж, шувууны аж ахуйд тавигдах шаардлагыг тодорхой түвшинд хангаж, аймгийн Хэрлэн сумын иргэдийн хэрэгцээг өдөр бүр хүнсний аюулгүй байдал, чанарын шаардлага хангасан 6000 ширхэг шинэ өндгөөр хангаж ажиллаж байна. Шувууны аж ахуйгаас бэлтгэж байгаа өндгийг  хүнсний чанар, аюулгүй байдлын шинжилгээнд 100% хамруулсан

Цаашид авах арга хэмжээний санал:

1.Хүнс, хөдөө аж ахуйн газрын Мал эмнэлгийн хэлтэс нь шувууны өвчний болзошгүй эрсдэлээс сэргийлэх зорилгоор бүх шувууны аж ахуйн шувуудыг халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалтад хамруулах арга хэмжээг авах;

2. “Хүрэл төгс” ХХК нь тусгай зөвшөөрлийн хүрээнд аймаг, орон нутгийнхаа шувууны аж ахуйнуудын сүрэг сэлбэх ажиллагаанд идэвхтэй оролцох талаар анхаарч ажиллах;

3.Шувууны аж ахуй бүр бэлтгэж байгаа өндгийг тээвэрлэдэг зориулалтын тээврийн хэрэгсэлтэй болох;

3.Мал эмнэлгийн хяналт:

Түвшин  1. Мал, амьтны гаралтай хүнсний хордлого гараагүй.

Түвшин 2. Сүү, өндөг үйлдвэрлэлийн байрны шаардлагыг 2,5% хангаж байна.

Түвшин 3. Сүү үйлдвэрлэдэг үхрийн аж ахуйн ажлын байрны стандартын шаардлагын түвшинг 2 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн.

Түвшин 4. Сүүний аж ахуйн сүүг хадгалж тээвэрлэдэг савны хангалт, стандартын шаардлагын түвшинг 2 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн.

Түвшин 5. 1.Импортын өндөгний хэрэглээ 2013, 2014 оныхоос 40%-иар багасч, БНХАУ-аас хууль бусаар оруулсан чанарын баталгаажилтгүй өндөгний худалдаа байхгүй болсон.

2.Аймгийн хэмжээнд орон нутагт нутагшуулсан тахианы 4 аж ахуйтай болж, иргэдийн хэрэгцээний 16,5%-ийг хүнсний  чанар аюулгүй байдлын шаардлага хангасан шинэ өндгөөр хангаж байна.

3.Сүүний чиглэлийн үхрийн аж ахуйн үхэр сүргийг толгой дараалан мал эмнэлгийн шинжилгээнд хамруулсан байгаа нь иргэдийн хэрэгцээнд бэлтгэж байгаа сүү, сүүн бүтээгдэхүүний  хүнсний аюулгүй байдлын шаардлагыг хангаж байна.

4. Шувууны  болон, сүүний аж ахуйгаас бэлтгэж байгаа өндөг, сүүний аюулгүй байдлын түвшинг 0,5 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн.

Түвшин 6.

Сүүний аж ахуйн 80% нь сүүг хадгалах савны эрүүл ахуйн шаардлагыг хангаж, шувууны аж ахуй нь өндгийг 100% сеткэнд савлан борлуулж байна.

100  
 

4.Мал үржлийн хяналт:

Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар хяналт шалгалт хийж, хамрагдвал зохих 11 объектоос 10 объектыг  90,9% хамрууллаа.

Шалгалтын явц: “Малын удмын сан, хадгалалт, хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас”-ны хүрээнд хяналт шалгалт хийхэд"Дорнын саруул гүн" ХХК МҮН  14% áóþó “бàãà”,"Нàéíãè" ÕÕÊ-èéí фåðì18% áóþó “бàãà”, “Цогийн давст нуур” ХХК МҮН 41% áóþó “дунд”,Хàëõãîë òºñëèéí “Çàãâàð àæ àõóé” 38% áóþó “дунд”, "Талын сүү" ХХК-ийн ферм 43% áóþó “дунд”, "Түшлэгэ-Овоо" ХХК МҮН 43% áóþó “дунд”, Р.Батсайханы МҮН 70% áóþó “их”Цөм сүргийн үржлийн төв 80% áóþó “их”эрсдэлтэй, Ìàë ¿ðæëèéí íýãæèéí ¿éë àæèëëàãààã шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд "Дорнын цагаан дэрс" ХХКМҮН 36%, "Тэнгисийн хаан" ХХК МҮН 38% áóþó “дунд” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Дашбалбар сумын Засаг даргын А/79 тоот захирамжаар ажлын хэсэгт томилогдон “Бóðèàä” хонийг омог болгох ажилд хяналт тавьж ажилласан. Бóðèàä хэв шинжийн хонинд судалгааны ажил, гол ангилалтыг 36 суурь малчдын 21000 толгой хонинд үзлэг ангилалт, хянан магадлагааг хийж, хувьсын ангилалтад тохиромжтой хэвшлийн 4014 эм хонь, охин төлөг, хуцыг оруулж, галбир бие цогцос, амьдын жин, ноосны бүтэц, гарц зэрэг үзүүлэлтээр тодорхойлон нэг бүрчлэн ээмэглэн, бүртгэл хөтөлж,  мэдээллийн санд оруулж байна. Бóðèàä  хонь омог болгох ажил 2013 оноос эхэлсэн бөгөөд одоогийн байдлаар 100%-тай байна.

Илэрсэн зөрчил:Öºì ñ¿ðãèéí ìàëä õóâüñыí äóãààð òàâüæ, óäìûí áîëîí  үржèл, àøèã øèìийн бүртгэл хөтөлж, баяжилт хийãýýã¿é, мал аж ахуйн түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, мал аж ахуйн зохистой дадлыг хангалтгүй хэвшүүлсэн,дотоод хяналт шалгалт тогтмолжоогүй, îрон нутгийнхаа малд сайжруулагчаар ашиглах үүлдэр, омгийн цөм сүргийг бүрдүүлэх, óäìûí ñàíг хамгаалах арга хэмжээний зардлыг төсөвт тусган хэрэгжүүлдэггүй зэрэг зөрчил дутагдал илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: 5 аж ахуйн нэгжид 15 заалт бүхий 5 албан шаардлага хүргүүлсэн ба хэрэгжилт 100% байна.Нийт 18 ажиллагсдыг хамруулан байгууллагын сургалт зохион байгуулж, мэдээлэл хийлээ.

Дүгнэлт: Эрсдэлийн шалгуураар 9 аж ахуйн нэгж, 1 иргэнээс 2 “бàãà”,6 “дунд”, 2 “их” төвшинд байна.

Ìàëûí óäìûí ñàí, ýð¿¿ë ìýíäèéã õàìãààëàõ òóõàé õóóëийн хэрэгжилт 90% байна.

Эрсдэлийн үзүүлэлтээс зохистой дадал, ул мөрийн бүртгэл хөтлөлт, óäàì ãàðâàë, ¿ðæèë àøèã øèìèéí чанарыã òîäîðõîéëæ, á¿ðòãýëæ¿¿ëýõ, áàòàëãààæóóëàõ,    талаарх үзүүлэлтүүд хэрэгжээгүй байна.

4.Мал үржлийн хяналт:

Бóðèàä  хонинд хянан магадлагаа хийсэн ажлыг 2015 оны 07 дугаар сарын 09-ны өдөр Хүнс хөдөө аж ахуйн сайдын Зөвлөлийн хурлаар  “Бóðèàä  хонийг омог” болгож баталсан.

“Цогийн давст нуур” ХХК МҮН-ийг “Малын удмын сан хадгалалт, хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгахад “их” эрсдэлээс “дунд” эрсдэлд шилжиж, эрсдэлийн түвшинг 16%-иар бууруулсан үр дүнтэй байна

      90  
 

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр:

МХЕГ-ын төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу “Дорнод Гурил” ХХК, “Сэмба” ЗБН, “Дорнын тариа” ХХК, “Модунь шаньюй” ЗБН, МААЭШХ-ийн харъяа Дорнод бүсийн Сургалт эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, “Онхоодойн Өндөр” ХХК зэрэг үр тарианы 1, төмс хүнсний ногооны 5, нийт 6 аж аж ахуйн нэгж байгууллагад хяналт шалгалтыг хийхээс “Дорнод Гурил” ХХК, “Сэмба” ЗБН, “Дорнын тариа” ХХК, “Модунь шаньюй” ЗБН, МААЭШХ-ийн харъяа “Дорнод бүсийн сургалт ЭШХ” зэрэг 5 аж ахуйн нэгжийг хамрууллаа. “Онхоодойн өндөр” ХХК газар тариалангийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулаагүй учир тус компанид хяналт шалгалт хийгдээгүй.Хамрагдалт 100%.

Шалгалтын явц: 5 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг “Ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүн бэлтгэн нийлүүлэх үйл ажиллагаа эрхлэгчдийг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгаж, эрсдэлийг үнэлэхэд 2 аж ахуйн нэгж “бага”, 2 аж ахуйн нэгж “дунд”, 1 аж ахуйн “их” эрсдэлтэй үнэлэгдэв.

Илэрсэн зөрчил: Тариалангийн талбайн түүх хөтлөөгүй 4, хөрсний агрохимийн шинжилгээ хийлгээгүй 3, үрийг үр, хорио цээрийн шинжилгээнд хамруулаагүй 1, ургамал хамгаалах бодис, бордоог үйлдвэрлэгчээс гаргасан зөвлөмжийн дагуу хадгалаагүй 3, түүхий эд бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийг хөтлөөгүй 3, мэргэжлийн боловсон хүчингүй 2, дотоод хяналт шалгалтын журмыг мөрдөөгүй зэрэг зөрчил дутагдал илрэв.

Авсан арга хэмжээ:Хяналт шалгалтаар давхардсан тоогоор 83 зөрчил илэрснээс 15 зөрчлийг газар дээр нь арилгуулсан.5 аж ахуйн нэгжид 68 заалт бүхий хугацаатай албан шаардлага хүргүүлсэн. 3 аж ахуйн нэгжид гүйцэтгэлийн шалгалт хийгдсэн.

Албан шаардлагын хэрэгжилтийг тогтоосон хугацаанд хангуулаагүй “Модунь шаньюй” ЗБН-д 384,0 мянган төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авав. Гүйцэтгэлийн хяналтаар албан шаардлагын хэрэгжилтийг 73% хангуулсан байна. 5 аж ахуйн нэгжид байгууллагын сургалтыг хөтөлбөрийн дагуу зохион байгуулж, гарын авлага, зөвлөмж материал олгон ажиллав.

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр:

 Өмнөх хяналт шалгалтаар “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн “Дорнод Гурил” ХХК, “Сэмбо” ББН гүйцэтгэлийн хяналт шалгалтыг явуулсаны үр, дүнд тус аж ахуйн нэгжүүд  эрсдэлийн төвшингээ 12-15%-иар бууруулж, “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдэв.

Байгууллагын сургалтын үр дүн:

3. Дотоод хяналт шалгалтыг аж ахуйн нэгж, байгууллагын үйл ажиллагаандаа хэрхэн нэвтрүүлэх, хэрхэн тайлагнах талаар мэдэгдэхүүнтэй болсон.

90  
2.2. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний хяналтын чиглэлээр бага, дунд эрсдэлтэйүнэлэгдсэн нийт 36 обьектод зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлнэ.

1.Мал эмнэлгийн хяналтаар 7-6

2.Мал, махны хяналтаар 5-5

3.Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналтаар 6-4

4.Мал үржлийн хяналтаар 6-5

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр 6-6 объектод тус тус зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн.

Нийт 36 зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэхээс 26 зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн.  4 объектын үйл ажиллагаа зогссон байна.

 

        100

 
 

1.Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналт:2015 онд Газрын даргын баталсан 3 хөтөлбөрийн хүрээнд зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдвал зохих 2 махны цех, мөн 1 иргэн, 2 аж ахуйн нэгжийн нийт 3 махны зоорийг 100% хамруулсан. “Хаан хүнс Дорнод” ХХК, “Дорнод мах маркет” үйлдвэрийн мах савлах цех, махны агуулахад Нийгмийн хамгааллын хяналтын улсын байцаагчтай хамтран, мөн иргэн А.Болд, “Дорнын эрдэнийн ундарга” ХХК, “Дорнын алтан тал” ХХК-ийн мах хадгалах, тээвэрлэх үйл ажиллагаанд бие даан тус тус зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

Явц: Дорнод мах маркет” мах боловсруулах үйлдвэр нь худалдаалагдахаар дуудлага худалдаанд орж байгаа бөгөөд 2014-2015 онд албан ёсоор мал нядалгааны үйл ажиллагаа явуулаагүй байна. Мах, махан бүтээгдэхүүний цех нь дотор, дайвар бүтээгдэхүүнийг жижиглэн савлаж, банш, бууз хийж худалдаанд гаргадаг ба “Мах, махан бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас””аар эрсдэлийг үнэлэхэд 20,1% буюу “бага”, “Хаан хүнс Дорнод” ХХК-ийн мах боловсруулах үйлдвэр 13,3% буюу “бага” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдлээ. “....агуулах зоорийг шалгах хяналтын хуудас” 1.18-аар иргэн А.Болдын эзэмшлийн “Их чулуут” ХХК дахь агуулахууд дунджаар 74,5% буюу “их” , “Дорнын алтан тал” хоршоо 51,0% буюу “их”, “Дорнын эрдэнийн ундрага” ХХК-ийн агуулах 60% буюу “их” эрсдэлтэй тус тус дүгнэгдсэн. Эрсдэлийн шалгуур үзүүлэлтээр иргэн А.Болдын эзэмшлийн агуулахууд дунджаар 39 оноо буюу “дунд”, “Дорнын алтан тал” хоршоо 20 оноо буюу “бага”, “Дорнын эрдэнийн ундрага” ХХК-ийн агуулах 34 оноо буюу “дунд” төвшинд тус тус үнэлэгдсэн нь 2014 онтой харьцуулахад эрсдэлийн төвшин адил ангилалд байна. Зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдсан аж ахуйн нэгж, иргэдийн хуулийн хэрэгжилт 71,2% байна.

Ололттой тал: “Дорнын алтан тал” хоршоо нь гар угаах цэг, албаны өрөө зэрэг шаардлагатай өрөө тасалгаануудаар зохих хэмжээнд хангагдсан, гэрэлтүүлэгтэй, камержуулсан, “Дорнын эрдэнийн ундрага” ХХК-ийн агуулахын орчны болон дотоод ариун цэвэр сайн, албаны болон ажиллагсадын байр барьж байна.                                   

Зөрчил дутагдал: Хүнсний хэрэгцээнд нийлүүлж байгаа бүтээгдэхүүнийг шинжилгээнд хамруулаагүй, ариутгал халдваргүйтгэл, шавжгүйтгэл хийх хуваарь, журам байхгүй, мэргэжлийн байгууллагатай гэрээ байгуулаагүй, бүртгэл хөтлөөгүй, дотоод хяналтыг хэрэгжүүлээгүй, хана, шал, таазны өнцөг буланг бүрэн цэвэрлэгдэх нөхцөлийг бүрдүүлээгүй, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох журамгүй, бүртгэлийг журмын дагуу хөтлөөгүй, “Хаан хүнс Дорнод” ХХК “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдэж байгаа  боловч мал эмнэлэг, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлагын дагуу технологийн зөв урсгал зохион байгуулалттай байх, хана, шалны уулзвар хэсгийг налуутай болгох, даралтат усаар угаалга, цэвэрлэгээг хийдэггүй зэрэг зөрчлүүд нь Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, “Мах, махан бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын үндсэн шаардлага” MNS 5023:2001 стандарт, “Махны хяналтын дүрэм”, “Худалдааны агуулах. Ерөнхий шаардлага” MNS 5364:2011 стандарт-д заасныг тус тус зөрчиж байна.   

Авсан арга хэмжээ:  Шалгалтын явцад  нийт 28 заалт бүхий 5 зөвлөмж хүргүүлэн, хуулийн болон мэргэжил арга зүйн заавар зөвлөлгөө өгч ажиллалаа.

Дүгнэлт: “Мах Маркет” үйлдвэр нь нядалгааны үйл ажиллагаа явуулаагүй боловч 6 ажилтны нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тооцож, цалин хөлс олгож байна.

 “Дорнын алтан тал” хоршоо, “Дорнын эрдэнийн Ундрага” ХХК-д өрсөлдөөнийг бий болгож, шинээр энгийн болон хөргөлттэй мал эмнэлэг,ариун цэврийн шаагдлагыг зохих хэмжээнд хагасан агуулахууд бий болж байгаа нь ололттой боловч, аймгийн төвийн гэр хорооллуудын дунд баригдаж байгаа нь эрсдэлийг дагуулж байна.

Санал: Цаашид Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас мах, махан бүтээгдэхүүний агуулахуудыг шалгах хяналтын хуудас боловсруулж гаргах;

“Мах Маркет” үйлдвэр өөрсдийн нөөц бололцоогоо ашиглан мал нядалгааны цехийг ажиллуулах боломжийг судлах;

 Иргэн А.Болд нь “Их чулуут” ХХК дахь өөрийн эзэмшлийн агуулахууудыг мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлага хангасан хэмжээнд хүргэж ажиллуулах;

1.Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналт:

Дорнод  аймгийн хэмжээнд 2014 онд шаардлага хангасан махны агуулах 3 байсан бол 2015 онд  “Дорнын алтан тал” хоршоо, “Дорнын эрдэнийн ундрага” ХХК, “Талынтаван өндөр” ХХК-иуд мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлагыг зохих хэмжээнд хангасан махны энгийн болон хөргөлттэй агуулахыг бий болгосон, махны агуулахтай холбоотой 2014 онд илэрсэн зөрчлийг 2,2%-иар бууруулж байна.

100  
 

2.Хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт: 2015 онд“Дорнын ногоон оюу” нарийн боовны үйлдвэр, “Чимэрүү” ХХК-ийн баар, “Өгөөмөр” цайны газар,”Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэр, “Унаган хэрлэн” ХХК, “Хэрлэнгийн алтан бүргэд” ХХК, нийт 6 объектод зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэхээр төлөвлөснөөс Газрын даргын баталсан хөтөлбөрүүдийн хүрээнд “Өгөөмөр” цайны газар, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэр, “Унаган хэрлэн” ХХК, “Хэрлэнгийн алтан бүргэд” ХХК-ийг хамруулан зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ. Дорнын ногоон оюу” нарийн боовны үйлдвэр, “Чимэрүү” ХХК үйл ажиллагаа явуулаагүй  түр зогссон тухай албан бичиг ирүүлсэн, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэр нь төлөвлөгөөт хяналт шалгаттай давхардан хамрагдсан болно. Хамрагпалт 100%.

Шалгалтын явц: “Хоол үйлдвэрлэлийг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд “Өгөөмөр” цайны газар 37,6% буюу “дунд”, “Унаган хэрлэн” ХХК-ийн хүнсний бөөний төв 53,0% буюу “их”, ”Хэрлэнгийн алтан бүргэд” ХХК-ийн хүнсний дэлгүүр 42% буюу “дунд”, “Улаан-Оч” бууз баншны үйлдвэрийг дүгнэхэд 46,0% “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил: “Өгөөмөр” цайны газарт дотоод хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлдэггүй, үйлдвэрлэлийн хананд тос нэвчсэн, шингэрүүлсэн шатдаг хийн баллоныг халаалт, хөргөгч, ус буцалгагчийн дэргэд байрлуулсан, халуун усгүй, эрүүл ахуйн зохистой дадлын бүртгэл хангалтгүй хөтөлсөн, хоолны дээж авдаггүй зэрэг зөрчлүүд  илэрлээ.

“Унаган хэрлэн” ХХК-ийн худалдааны байр нь стандарт, эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй, БНХАУ-аас импортоор оруулж ирсэн даршилсан ногоо, үрлэн болон өнгөт чихэр, хоол амтлагчууд гарал үүслийн гэрчилгээгүй, шошго нь монгол, орос, англи хэлний аль нэг дээр бичигдээгүй зөрчлүүд илэрлээ.

“Хэрлэнгийн алтан бүргэд” ХХК-ийн хүнсний дэлгүүрийн байрны агааржуулагч стандартын шаардлага хангахгүй, ажиллагсад эрүүл мэндийн үзлэг шинжилгээнд хамрагдаагүй, ажлын байранд дүрэмт хувцас өмсдөггүй, дотоод хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлдэггүй зөрчил дутагдал илэрч байна.

Авсан арга хэмжээ: “Өгөөмөр” цайны газарт 7 заалт, “Унаган хэрлэн” ХХК-д 8 заалт бүхий 2 зөвлөмж хүргүүлснээс биелэлт  90%  байна. “Өгөөмөр” цайны газар, “Унаган хэрлэн” ХХК, “Хэрлэнгийн алтан бүргэд ХХК-ийн 9 ажиллагсдад мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгсөн ба “Хүний төлөө-зөв тус” аяны хүрээнд зохион байгуулсан “Шингэрүүлсэн шатдаг хийн зуух хэрэглэх аюулгүй ажиллагаа” сэдэвт сургалтад хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчид, ажиллагсадыг хамруулсан.

“Унаган хэрлэн” ХХК-ийн  худалдагчийг “Эрүүл хөрс-эрүүл хүнс” аяны хүрээнд зохион байгуулсан худалдааны газруудын ажиллагсдад зориулсан салбарын сургалтад хамруулж, мэдээллээр хангасан.

  100  
 

3.Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналт:Газрын даргын баталсан хөтөлбөрүүдийн дагуу Матад сумын “Рашаан-Өндөр” ХХК, Хөлөнбуйр сумын “Оршуундалай” ХХК, Баянтүмэн сумын “ЖШГ” ХХК, “Навтуул” ХХК, “Сачин-Овоо” ХХК-ийн мал эмнэлгийн нэгжүүд, “Хэрлэнгийн баатар хатдууд” ХХК-ийн малын эмийн сан, иргэн Б.Бямбадоржийн сүүний аж ахуйд Мал үржил, Нийгмийн хамгааллын хяналтын улсын байцаагч нартай хамтран зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ. Зөвлөн туслах үйлчилгээнд төлөвлөсөн 7 обьектыг 100% хамрууллаа.

Явц: “Мал эмнэлгийн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд “Рашаан-Өндөр” ХХК, “Сачин-Овоо” ХХК нь 25,5% буюу “бага” эрсдэлтэй, “Оршуундалай” ХХК, “ЖШГ” ХХК, “Навтуул” ХХК нь 31,3%-31,9% буюу “дунд”, “ЖШГ” ХХК нь 31,3% буюу тус тус “дунд” эрсдэлтэй  үнэлэгдлээ.

Зөрчил дутагдал: Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд:

1.Мал эмнэлгийн ажлын байр болон эмийн агуулахын стандартын шаардлагыг бүрэн хангахгүй, малын халдваргүй өвчин, паразит өвчний судалгаагүй, малын хүүр задлалтын протокол хөтлөдөггүй, шилжилт хөдөлгөөний судалгаа гаргадаггүй, мал эмнэлэг, ариун цэврийн оношлогоо шинжилгээний лабораторигүй, аж ахуйн үйл ажиллагааны дотоодын хяналт хангалтгүй зэрэг зөрчлүүд илэрч байгаа нь тухайн аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны удирдлага зохион байгуулалт, сум орон нутгийн удирдлагууд тэдний үйл ажиллагааг дэмжих төсөл хөтөлбөрт хамруулах талд хангалтгүй ажиллаж байгаатай холбоотой байлаа.

Сүү бэлтгэдэг үхрийн аж ахуйд:

2. Сүүний аж ахуйд хөдөө аж ахуйн зохистой дадлын хэрэгжилт хангалтгүй, ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, сүү бэлтгэдэг өдөр тутмын бүртгэлийн дэвтэрт мал эмнэлгийн урьдчилан сэргийлэх тарилга, угаалга, туулгалтад хамрагдаснаас хойш 7-14 хоногт хэрэгцээнд нийлүүлэхгүй байх талаар бүртгэсэн бүртгэлгүй, байр өвөлжөө, хаваржаа бууцанд цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл хийсэн бүртгэлгүй зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: 4 мал эмнэлгийн нэгжид 19 заалт бүхий зөвлөмж хүргүүлж, мэргэжил арга зүйн заавар зөвлөлгөө өгч ажиллалаа. Зөвлөмжийн биелэлт  100%-тай байна.

Дүгнэлт:Мал эмнэлгийн ажлын байр, агуулахад тавигдах шаардлага бүрэн хангагдаагүй ч мал  эмнэлгийн ажил үйлчилгээ, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг итгэмжилсэн малын эмч нар гардан эрхэлж  технологийн  хугацаанд нь горимын дагуу гүйцэтгэж байна.

Санал:

Аймгийн Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн газарт:

1.Сумын мал эмнэлгийн нэгжийн малын эмч, мэргэжилтнийг чадавхи, нарийн мэргэжлээр мэргэшсэн байдлыг харгалзан бичил лабораторийг бий болгоход бодлогын хүрээнд дэмжлэг үзүүлж, хөтөлбөр төсөлд хамруулж ажиллах;

Сумдын Засаг даргад:

1. Малын удмынн сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулиар хүлээсэн эрх үүргийн хүрээнд хийсэн үүрэг хариуцлагын гурвалсан гэрээг жилийн эцэст хамтран дүгнэж байх,

2. Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулиар хүлээсэн эрх үүргийн хүрээнд сумын хэмжээнд малын өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэхэд шаардлагатай нөөцийг бий болгох, мал эмнэлгийн үйл ажиллагааны явцын тайланг тухайн нэгжүүдийн мэргэжилтнүүдийг байлцуулан хагас бүтэн жилээр хэлэлцэж гарч байгаа зөрчлүүд, шийдвэрлэх арга замуудыг тодорхойлж үүрэг хариуцлагыг өндөржүүлж ажиллах;

Сумдын  Мал эмнэлэг, үржлийн тасагт :

1. Малын эм биобэлдмэлийн (халдварт, гоц халдварт өвчнөөс сэргийлэх вакцинууд) хадгалалт, зарцуулалтын  байдалд тавих хяналтыг  сайжруулах;

2. Мал эмнэлэг, үржлийн нэгжүүдийн үйл ажиллагааг дүгнэж, ажлын үр дүнг хэлэлцэж, сайн ажиллаж байгаа нэгжүүдийн үйл ажиллагааг сум, орон нутагтаа сурталчлах, сайшааж дэмжих ажлуудыг хийх;

Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд :

1.Ажлын байрны болон эмийн агуулахын стандартын шаардлагыг хангуулахад анхаарч, ахуйн нэгжийн дотоодын хяналтыг эрчимжүүлж ажиллах;

2. Өөрийн аж ахуйн нэгжийн боломжид тулгуурлан бий болгосон мал эмнэлэг, ариун цэврийн бичил лабораторийнхоо үйл ажиллагааг өргөтгөж ажиллахад анхаарах;

3.Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналт:

Түвшин 1.

Мал, амьтны гаралтай хүнсний хордлого гараагүй.

Түвшин 2.

Сүү үйлдвэрлэдэг үхрийн аж ахуйн ажлын байрны нөхцлийн эрүүл ахуй, ариун цэврийн аюулгүйн түвшинг 2,5 хүртэл хувиар сайжруулж ажилласан.

Түвшин 3. Сүү үйлдвэрлэдэг үхрийн аж ахуйн ажлын байрны стандартын шаардлагын түвшинг 2 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн.

Түвшин 4. Сүүний аж ахуйн сүүг хадгалж тээвэрлэдэг савны хангалт, стандартын шаардлагын түвшинг 2 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн.

Түвшин 5. Сүүний аюулгүй байдлын түвшинг  0,5 хүртэл хувиар дээшлүүлсэн

100  
 

4.Мал үржлийн хяналт:

Газрын даргын баталсан хөтөлбөрүүдийн хүрээнд “Ýнх” зуслан, “Дорнын–Алтан бүргэд" ÕÕÊ, “Наранбүрд”,” “Наранбаяр”, "МЗА" ХХК-иудад  зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

Шалгалтын явц:“Малын удмын сан, хадгалалт, хамгаалалтыг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлийг үнэлэхэд “Ýнх” зуслангийн ферм 43% буюу “дунд” “Дорнын–Алтан бүргэд" ÕÕÊ-ийн ферм 42% буюу “дунд”, “Наранбүрд” ферм 33% буюу “дунд”,Наранбаяр ферм 32% буюу “дунд”, "МЗА" ХХК ферм 33% буюу “дунд” эрсдэлтэй дүгнэгдлээ.

Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай” хуулийн 4 заалтын хэрэгжилт 90% байна.

 Илэрсэн зөрчил: Дотоод хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлдэггүй, Монгол Улсад үржүүлж байгаа үүлдэр, үүлдрийн болон үржлийн хэсэг, омог, хэвшлийн малыг бүртгэдэггүй, малын удмын сангийн нэгдсэн сүлжээнд оруулдаггүй, мал аж ахуйн ахуйн зохистой дадлын бүртгэл хангалтгүй хөтөлсөн зэрэг зөрчлүүд  илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ:МЗА" ХХК, “Наранбаяр”, “Наранбүрд” ХХК-д 3 заалт бүхий зөвлөмж хүргүүлж, 100% хангууллаа. Фåðìийн 5 мэргэжилтэнд мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгсөн ба “Эрүүл хөрс-Эрүүл хүнс” аяны хүрээнд зохион байгуулсан сургалтад фåðìийн эзэд,ажиллагсадыг хамруулсан.

4.Мал үржлийн хяналт:

 “Наранбүрд” фåðìийн үйл ажиллагааг 2012 онтой  харьцуулахад эрсдэл 15%-иар буурсан. Малын удам гарвалын талаарх мэдээллийг бүртгэх, хянан баталгаажуулалт 80%, малын ашиг шимийг бүртгэх, баталгаажуулалт 72,5%, малын бүртгэлийн гэрчилгээ, бүртгэлийн маягтуудыг хөтлөлт 85,0% байгаа нь хээлтүүлэгч нэг бүрт үржлийн бүртгэлийг хөтөлж хэвшсэн  дүнтэй байна.

90  
 

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр:

Зөвлөн туслах үйлчилгээнд 6 аж ахуйн нэгж, иргэнийг хамруулахаас 4 аж ахуйн нэгж, 2 иргэнийг хамруулан 100% хийж гүйцэтгэв. Үүнд: “Дорнод Худалдаа” ХК, “Баясгалант хөдөлмөр” хоршоо, “Мандах нарны хишиг” хоршоо, “Нар тоссон солонго” ХХК, О.Гантогтох, Ц.Амарсанаа нар хамрагдав.

Зөвлөн туслах үйлчилгээг хөтөлбөрийн дагуу явуулж, 1 аж ахуйн нэгж, 2 иргэнийг “Төмс, хүнсний ногоо, жимс жимсгэний агуулах зоорийг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгаж, эрсдэлийг үнэлэхэд 3 обьект тус бүр “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдэв. Газар тариалангийн 3 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг “Ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүн бэлтгэн нийлүүлэх үйл ажиллагаа эрхлэгчдийг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгаж, эрсдэлийг үнэлэхэд тус 3 аж ахуйн нэгж “их” эрсдэлтэй үнэлэгдэв.

Илэрсэн зөрчил: 1.Зөвлөн туслах үйлчилгээнд хүнсний ногооны бөөний худалдаа, үйлчилгээний 1 аж ахуйн нэгж, 2 иргэн хамрагдсан бөгөөд тухайн обьектуудад хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ хадгалах агуулах, зоорь нь төмс, хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ хадгалах горим, нөхцөлийг хангаагүй 2, зоорь, агуулахын үүд хаалгыг нээлттэй байлгаж худалдаа явуулж байгаа 2, ариутгал, халдваргүйтгэлийн график төлөвлөгөөг батлуулаагүй 1, ариутгал, халдваргүйтгэл хийсэн тухай акт, бүртгэл хөтлөөгүй 2, агуулахуудад утаа мэдрэгч болон галын дохиоллын системгүй 3, галын гарц заасан тэмдэглэгээ хийгдээгүй 2, хүнсний худалдаа эрхлэгчид, агуулах түрээслэгч нарт хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааны зааварчлагааг баримтжуулж өгөөгүй 3, түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийг хөтөлж хэвшээгүй 3, дотоод хяналт шалгалтын ажилтанг томилоогүй, 2 нь төлөвлөгөө гаргаж батлуулаагүй зэрэг нийт давхардсан тоогоор 44 зөрчил илрэв.

2.Газар тариалангийн аж ахуйн нэгжүүдэд тариалангийн талбайн түүх хөтлөөгүй 3, хөрсний зураглал гаргаагүй 3, тариалалтын явц, технологийн мөрдөлтийн технологи хөтлөөгүй 3, талбайн өвчин, хортон, хог ургамлын тархалтын бүртгэл хөтлөөгүй 3, таримал ургамлын үрийг үр, хорио цээрийн шинжилгээнд хамруулж, дүгнэлт гаргуулаагүй 3, усалгааны усны дээжийг шинжилгээнд хамруулж, чанарын баталгаажуулалт хийлгээгүй 1, ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй 3, бохирдлыг бууруулах, эдгээрээс зайлсхийхэд чиглэсэн фермийн хаягдлын менежментийн төлөвлөгөөг хэрэгжүүлээгүй 3, төмс хүнсний ногоо хадгалах агуулах нь стандартын шаардлага хангахгүй 2, хадгалалтын технологи зөрчсөн 2, ургамал хамгаалал хариуцсан мэргэжилтэнгүй 3, 3 нь дотоод хяналт шалгалтын журам мөрдөөгүй зэрэг давхардсан тоогоор 32 зөрчил илрэв.

Авсан арга хэмжээ: Нийт 54 зөрчлөөс газар дээр нь 6 зөрчлийг арилгуулж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, 4 аж ахуйн нэгж, 2 иргэнд 76 заалт бүхий зөвлөмжийг хүргүүлэв. Зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдсан аж ахуйн нэгж, иргэнд хууль, тогтоомж, дүрэм, журам, стандартыг сурталчилан таниулах, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөөгөөр хангаж, 5 нэр төрлийн зөвлөмж олгов.

1 аж ахуйн нэгж, 2 иргэнд хүргүүлсэн зөвлөмжийн хэрэгжилтэд гүйцэтгэлийн хяналт шалгалт хийхэд уг аж ахуйн нэгж, иргэд тогтоосон хугацаанд зөвлөмжийн хэрэгжилтийг хангаагүй байсан тул гүйцэтгэлийн хяналт шалгалт хийж, зөрчлийг арилгуулахаар 36 заалт бүхий 3 албан шаардлагыг дахин олгов. Зөвлөн туслах үйлчилгээг 100% хийж гүйцэтгэсэн. 

5.Ургамал хорио цээрийн хяналтын чиглэлээр:

Зөвлөн туслах үйлчилгээний үр дүн:

2.Төмс, хүнсний ногоо, таримал ургамлын үрийг  хадгалах технологийг 80% эзэмшүүлсэн.

3.Газар тариалангийн үйлдвэрлэлд мөрдөх хөдөө аж ахуйн зохистой дадлыг  40% эзэмшүүлсэн.

90  
2.3. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу салбарын сургалт 5-ыг зохион байгуулна.

Хөдөө аж ахуй, хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналтын 4 чиглэлээр 85 аж ахуйн нэгж, иргэдийн 136  обьектыг хамруулан 16 сэдвээр салбарын сургалт зохион байгуулж, нийт 27 нэр төрлийн 538 ширхэг зөвлөмж, 3 төрлийн 27 гарын авлагыг хүргэж ажиллалаа.

 

      100

 
2.3.1 Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр ”Худалдааны газруудад дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нь” сэдэвт сургалт,

Хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт: Худалдааны газруудад “Дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нь” сэдэвт салбарын сургалтыг 2015 оны 11 дүгээр сард зохион байгуулахаар төлөвлөсөн байсан бөгөөд “Эрүүл хөрс-эрүүл хүнс” аяны хугацаанд наашлуулж, 5 сард хийсэн. Сургалтаар “Худалдаалах үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-ыг сурталчилах,Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөх нь”, “Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг татан авах, устгах журам”, “Эрүүл ахуйн зохистой дадал нэвтрүүлэх зөвлөмж”, “Дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах тухай” зэрэг 4 сэдвээр салбарын сургалт зохион байгууллаа.

Сургалтад нийт 32 аж ахуйн нэгж, иргэдийг хамруулан оролцуулж, худалдааны хяналтын хуудсын өгөгдөл \асуумж\ бэлтгэн сургалтад оролцогчдоор эрсдэлийн үнэлгээ хийлгүүлэх дадлага-сургалтыг зохион байгуулан, өөрсдийн үйл ажиллагаа нь эрсдэлийн ямар түвшинд байгаа, дотоод хяналтыг сайжруулах, эрсдэлийг  бууруулах, эрсдэлээс сэргийлэх урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авч, хэрэгжүүлэх ойлголтыг өгсөн чухал ач холбогдолтой болсон. Соёлын хяналтын улсын байцаагч “Үйлчилгээний ажилтны харилцаа, ёс зүй” сэдвээр илтгэл тавьсан нь сургалтад хамрагдагсдын талархлыг хүлээж, аж ахуйн нэгж, байгууллагын удирдлагууд ажиллагсаддаа мэдээлэл хийлгэх хүсэлтээ илэрхийллээ.

Хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийн дэвтэр, бүртгэлийн хуудсын эх загварыг хэвлэн гаргаж, сургалтад хамрагдсан аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэдэд танилцуулж, сурталчиллаа.

  100  
2.3.2 Хөдөө аж ахуйн чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүн, мал эмнэлгийн/ “Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд MNS5368-1:2011 стандартын хэрэгжилтийг хангуулах нь” сэдэвт сургалт,

Мал эмнэлгийн хяналт:Мэргэжлийн хяналтын газрын төлөвлөгөөнд тусгагдасны дагуу 14 сумын 41 мал эмнэлгийн нэгжүүдийг 100% хамруулан, “Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд MNS 5368-1:2011 стандартын хэрэгжилтийг хангуулах нь” сэдэвт сургалтыг 2015.04.17-04.18-ны өдрүүдэд зохион байгууллаа.

Сургалтад Мал эмнэлгийн хяналтын улсын байцаагч нар, ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтсийн дарга, МЭАЦ-ийн лабораторийн эрхлэгч, шинжлэгч их эмч нар оролцож, мал нядалгаа, мал, махны хадгалалт, тээвэрлэлтэд малын эмчийн тавих хяналт, үзлэг, мал эмнэлэг, ариун цэвэр, эрүүл мэндийн гэрчилгээ олголт, гэрчилгээний сан бүрдүүлэх, баталгаажуулах, мөн мал эмнэлгийн нэгжүүдийн стандартын хэрэгжилт түүнийг хангуулах, Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд хяналтын хуудсыг хэрхэн бөглөж, дотоод хяналтыг хэрэгжүүлэх талаар 6 сэдвээр мэдээлэл, сургалт хийж, цаашид авах арга хэмжээний санал солилцож, боловсруулж ажиллалаа.

Сургалтад: 

-“Мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний мал эмнэлгийн хяналт”

-“Мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний тээвэрлэлт, хадгалалт”

-“Мах, махан бүтээгдэхүүний зүй зохистой хэрэглээ”

-“Малын эмийн үлдэгдэл”

-“Мал эмнэлгийн ариутгал, халдваргүйжүүлэлт”

-“Малын халдварт өвчний эпизотологын судалгаа хийх аргачлал” зэрэг 6 төрлийн 246 зөвлөмж, сэрэмжлүүлэг хүргэлээ..

Мал эмнэлгийн хяналт:

Уг сургалтыг хийснээр вакцин, тарилга, туулгалтын технологийн горимыг яагаад заавал мөрдөх шаардлагатай болон хяналтын хуудасны дагуу шаардлагыг хэрхэн хангаж ажиллах, стандартын шаардлагыг мөрдөн ажиллах талаар хангалттай мэдлэгтэй болсон нь цаашдын ажилд нь ихээхэн дэмжлэг болж байна.

100  
2.3.3 Хөдөө аж ахуйн чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүн, мал эмнэлгийн/ Худалдаа үйлчилгээнд хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөлтөд хяналт тавих нь” сэдэвт  сургалт, 

Мал эмнэлгийн хяналт: Мэргэжлийн хяналтын газрын төлөвлөгөөнд тусгагдасны дагуу болон “Эрүүл хөрс-Эрүүл хүнс” аяны хүрээнд мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэр, үйлчилгээ эрхэлдэг иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийг хамруулан Мал аж ахуйн гаралтай түүхий эд бүтээгдэгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөлтөд хяналт тавих” сэдэвт салбарын сургалтыг 2015.05.20-ны өдөр зохион байгууллаа. Сургалтад Эрүүл мэнд, боловсрол,соёл, хүнс, хөдөө аж ахуйн хяналтын хэлтсийн дарга,  Мал эмнэлгийн болон Мал үржлийн хяналтын улсын байцаагч нар, ХХААГ-ын мэргэжилтнүүд болон нийт 14 аж ахуйн нэгж, 8 иргэн, 6 албан тушаалтан, нийт 28 хүн  оролцлоо.

Сургалтаар салбарын хэмжээнд тулгамдаж байгаа асуудлуудын талаар санал солилцож, “Эрүүл хөрс-Эрүүл хүнс” сарын аяны хүрээнд зохион байгуулж байгаа ажлууд, мал аж ахуйн гаралтай түүхий эд бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох, бүртгэл хөтлөлтөд хяналт тавих, сүү, шувуу, гахайн аж ахуйн үйл ажиллагаанд хөдөө аж ахуй зохистой дадлыг нэвтрүүлэх, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчдийг бүртгэлд хамруулах талаар мэдээлэл, сургалт хийлээ. Сургалтаар  иргэн аж ахуйн нэгжүүдэд: -Мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний худалдаа,

-Хүнсээ хэрхэн аюулгүй хадгалах вэ

-Хуванцар савны талаар

-Махны чиглэлийн үхрийн фермерийн аж ахуй эрхлэх

-Шошго

-Сүү бэлтгэхэд анхаарах асуудлууд

-Өндгийг хүнсэндээ хэрэглэхэд анхаарах асуудлууд

-Бруцеллёз өвчнөөс сэргийлэх тухай

-Сүү цагаан идээ бэлтгэхэд анхаарах асуудлууд

-Мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний мал эмнэлгийн хяналт

-Мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний худалдаа

-Мах, махан бүтээгдэхүүний зүй зохистой хэрэглээ

-Малын эмийн үлдэгдэл

-Мал эмнэлгийн ариутгал, халдваргүйжүүлэлт

-Малаас хүнд халдварладаг өвчнүүдийн тухай үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх тухай зэрэг 15 төрлийн нийт 132 ширхэг өнгөт зөвлөмж, сэрэмжлүүлэг, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулиуд, “Худалдагчийн үлгэрчилсэн түр дүрэм” зэрэг  гарын авлагыг хүргэлээ.

Хэлэлцсэн асуудлуудын хүрээнд холбогдох улсын ахлах болон улсын байцаагч, ХХААГ-ын мэргэжилтнүүд хамтран мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө зааврыг нэг бүрчлэн өгч, харилцан санал солилцож, тулгамдаж байгаа асуудлуудыг шийдвэрлэх арга замууд, цаашид тавигдаж байгаа зорилтыг тодорхойлж, санал хүсэлт гарган, харилцан мэдээлэл солилцов.

Сургалтын талаар орон нутгийн “Мижи” телевизэд мэдээлэл ярилцлагыг 1 улсын байцаагч, 1 бизнес эрхлэгч өгч , “Дорнод” сонинд мэдээ хүргүүлж, сурталчилгаа хийж ажиллалаа.

Бизнес эрхлэгчдээс гарсан саналууд:

Мэргэжлийн хяналтын газарт:

1.Хэрлэн суманд үйл ажиллагаа явуулж байгаа томоохон супермаркет, бөөний төвүүд орон нутгийн өндөгний үнэ өндөр байна гэх шалтгаанаар ОХУ-ын “НВЦ” өндөг, “Шүр” захын ногооны агуулахуудад худалдаалагдаж байгаа БНХАУ-аас хилээр хууль бусаар оруулсан өндгийг нарийн боовны цехүүд байнга авч байгаа нь хүнсний аюулгүй байдлын шаардлагыг зөрчиж, орон нутгийн  шувууны томоохон аж ахуйгаас бэлтгэж байгаа чанарын баталгаатай өндгийг борлуулахад бэрхшээлтэй байгаа тул арга хэмжээ авах шаардлагатай байна.

 2. Улсын хилээр чанарын шаардлага хангахгүй бохь чихэр, зайдас, даршилсан ногоо зэрэг хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийг хяналтгүй оруулснаас хүнсний зах, дэлгүүрүүд худалдаж байгаатай холбогдуулан хилийн хяналтыг сайжруулах шаардлагатай байна.

Хүнс, хөдөө аж ахуйн газарт:

1.Сүүний аж ахуйн эрүүл ахуйн шаардлага, хөдөлмөрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор цахилгаан саалтуур /ХБНГУ-д үйлдвэрлэсэн/-ыг хөнгөлөлттэй зээлээр олгох зохион байгуулалтын арга хэмжээ авах;

2. Хөрш зэргэлдээ орнуудад /БНХАУ-ын Хайлаар хотод жил бүр зохиогддог/ болдог үзэсгэлэн худалдаанд мал аж ахуйн гаралтай хүнс цагаан идээ, аруул өрөм үйлдвэрлэдэг  аж ахуйн нэгжүүдийг оролцуулах;

3.Аймгийн хэмжээнд сүү боловсруулах томоохон үйлдвэрүүдтэй болох;

Дүгнэлт: Сургалт семинарын үр дүн, чанарын талаар авсан санал асуулгад нийт 22 хүн оролцож, сургалтаар хангалттай мэдээлэл авсан, цаг үеээ олсон үр өгөөжтэй сургалт болсон гэж дүгнэлээ.

Цаашид дэвшүүлсэн зорилт:

1. Хүнс хөдөө аж ахуйн салбарын хууль тогтоомж, түүнд нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журам, стандартын хэрэгжилтийг хангуулж ажиллах;

2. Импортын мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний  аюулгүй байдлыг хангуулах талаар Хилийн хяналтын хэлтэстэй хамтарч ажиллах;

3. Аймгийн хэмжээнд сүү боловсруулах үйлдвэр, сүү цагаан идээг боловсруулах бага оврын цехүүдтэй болох талаар хөгжлийн бодлогод тусгуулах;

Мал эмнэлгийн хяналт: “Мал аж ахуйн гаралтай түүхий эд бүтээгдэгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөлтөд хяналт тавих” сэдэвт салбарын  сургалтыг зохион байгуулсан нь  тухайн чиглэлээр бизнес эрхэлж байгаа иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийн зөрчил дутагдлыг арилгуулах, тулгамдаж байгаа асуудлуудыг шийдвэрлэх арга замыг тодорхойлох, мэргэжил арга зүйн нэгдсэн удирдлагаар хангах, хяналт шалгалтын үр дүнг сайжруулах, хариуцлагыг дээшлүүлэх, хамтын ажиллагааны уялдаа холбоог сайжруулахад чухал ач холбогдолтой ажил болсон.

100  
2.3.4 Хөдөө аж ахуйн чиглэлээр /мал үржлийн/ Малын тэжээл, тэжээллэгийн чанар, аюулгүй байдлаас үүсэх эрсдэл, түүнээс сэргийлэх арга зам” сэдэвт сургалт, Мал үржлийн хяналт: “Мал аж ахуйн түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох, бүртгэл хөтлөлтөд хяналт тавих нь” сэдэвт сургалтаар сумдын фåðìийн эзэд, мал аж ахуйн түүхий эд, бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эрхлэгчид, тахианы аж ахуй эрхлэгчид зэрэг нийт 10 хүнд хөдөө аж ахуйн салбарт мөрдөгдөж буй хууль тогтоомж, тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан дүрэм, журмыг сурталчлах, тэдний хууль эрх зүйн мэдлэгийг дээшлүүлэх, мэргэжил арга зүйгээр хангаж, мал аж ахуй үржлийн чиглэлээр батлагдан гарсан хяналтын хуудсыг хэрхэн ашиглах талаар зааварчилан, “Малын тэжээл, тэжээллэгийн чанар, аюулгүй байдлаас үүсэх эрсдэл, түүнээс сэргийлэх арга зам”, “Мал аж ахуйн  зохистой дадал” сэдэвт илтгэлээр мэдээлэл ºãñºн.

Мал үржлийн хяналт:

Аж ахуй эрхлэгчид хууль болон мэргэжлийн талаар зохих мэдлэгийг олж авсан. Хяналтын хуудасны дагуу үйл ажиллагаагаа цэгцлэх, сайжруулах талаар ойлголттой болсон.

90  
2.3.5 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /ургамал хамгаалал, хорио цээр чанарын/ “Ургамал хамгаалалд генетикийн инженерчлэлийн аргыг ашиглах нь” сэдэвт сургалт Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт: Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын төлөвлөгөөний дагуу ургамлын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүн бэлтгэн нийлүүлэгч нарт чиглэсэн “Газар тариалангийн үйлдвэрлэлд хөдөө аж ахуйн зохистой дадал нэвтрүүлэх нь” сэдэвт салбарын сургалтыг 2015.05.08-ны өдөр зохион явуулав. Сургалтанд шинээр газар тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэн явуулж байгаа болон өмнөх сургалтанд хамрагдаж байгаагүй төмс, хүнсний ногоо, үр тарианы үйлдвэрлэл эрхэлж буй 25 байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэн, сумдын бэлчээр, газар тариалан, жижиг дунд үйлдвэрлэл хариуцсан мэргэжилтэн нарыг хамруулав. Уг сургалтаар газар тариалангийн үйлдвэрлэлийн зохистой дадал буюу GAP-ын тухай ерөнхий ойлголт, зохистой дадлыг хэрхэн үйлдвэрлэлдээ нэвтрүүлэх тухай, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль болон бусад хууль, эрх зүйн актууд,  эрсдэлд суурилсан хяналт шалгалт, үрийн чанар стандарт, тарих үрийн үр үржүүлэг, төмс, хүнсний үр тарианы хадгалалтын технологи, дотоод хяналт шалгалт, хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааг хэрхэн мөрдөж ажиллах тухай тус тус илтгэлүүд тавигдлаа. Уг сургалтаар Газрын харилцаа, барилга, хот байгуулалтын газрын мэргэжилтэн, МААЭШХ-ийн харъяа Дорнод бүсийн Сургалт эрдэм шинжилгээ үйлдвэрлэлийн хүрээлэнгийн мэргэжилтэн нар урилгаар оролцож, тариалангийн газрын эрх зүйн орчин, газар тариалангийн газрын эзэмшилт, ашиглалт, үр тариа, төмс, хүнсний ногооны нутагшсан сортууд, тэдгээрийг таньж тодорхойлох сэдвээр илтгэл тавьлаа. Сургалтаар 6 нэр төрлийн 150 ширхэг зөвлөмж, тараах материалыг тарааж олгов. Сургалтын талаар санал асуулгыг авч сургалтын үйл явцын талаар орон нутгийн “ТВ-6”, “Мижи ТВ”-ээр сурталчлав.

Ургамал хамгаалал, хорио цээр, чанарын хяналт:

Сургалтанд хамрагдсан аж ахуйн нэгж, иргэд газар тариалангийн үйлдвэрлэлд хөдөө аж ахуйн зохистой дадлыг нэвтрүүлэх, тарих үрийн чанар, стандартыг хангуулах, таримал ургамлын үр болон үр тариа, төмс, хүнсний ногооны  хадгалалтын технологи хангуулах, Хүнсний тухай хууль, Тариалангийн тухай хууль болон бусад холбогдох хууль, эрх зүйн талаар мэдлэг, мэдэгдэхүүнтэй болсон.

100  
2.4. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний чиглэлээр хяналтын обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор 3 чиглэлээр  хяналт шинжилгээ хийнэ.

Хяналтын обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор Мал эмнэлэг, Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн, нийт 2 хяналтын чиглэлээр  3 хяналт шинжилгээ хийсэн.Хяналт шинжилгээнд нийт 45 аж ахжйн нэгж, иргэнийг хамруулан 356 сорьц, дээж авч, лабораторид шинжлүүлэн дүгнэлт гаргаж ажилласан.

 

      100

 
2.4.1 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүний/ Маханд эм, хүнд металлын үлдэгдэл тодорхойлох хяналт шинжилгээ хийх /МХЕГ-ын болон МЭАЦТ лабораторид шинжлүүлэх/ Мал эмнэлгийн хяналт:  МХЕГ-ын 2015.03.09-ний өдрийн 01/35 тоот “Маханд эм, хүнд металлын үйлдэгдэл тодорхойлох” удирдамжийн дагуу Дорнод аймгийн хэмжээнд уул уурхай, газрын тосны хайгуул, олборлолт, ихээр хөгжиж, үйл ажиллагаа явуулж байгаатай холбогдуулан Баяндун, Дашбалбар, Чойбалсан, Матад сумдаас худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний хэрэгцээнд нийлүүлэгдэж байгаа махнаас нийт 1,2 кг дээж авч, 2015.08.16-нд УМЭАЦТЛ-д хүргүүлсэн. Шинжилгээний хариу МХЕГ, ХХААЯ хооронд байгуулсан гэрээ хэлэлцээрийн дагуу шийдэгдэж ирэх ёстой ба одоогоор шинжилгээний дүн ирээгүй байна.

Мал эмнэлшийн хяналт:

Өртөг өндөртэй уг шинжилгээнд бодлогоор орон нутгийн махыг хамруулж байгаа нь ололттой байна.

100  
2.4.2 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /ургамал хамгаалал, хорио цээр чанарын/ Хүнсний болон үрийн буудайн хадгалалт, нөөцлөлтийн чанар, аюулгүй байдалд хяналт шинжилгээ хийх

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт:МХЕГ-ын даргын 01/226 тоот “Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан, гурилын үйлдвэрт хүнсний болон үрийн буудай хүлээн авч, хадгалах үйл ажиллагаанд хяналт шинжилгээ хийх” удирдамжийн дагуу 2015.09.25-10.26-ныг хүртэлх хугацаанд хийж гүйцэтгэв.

Хяналт шалгалтын явц: Удирдамжийн дагуу үр тарианы 12 аж ахуйн нэгжийн 15822,88 тонн хүнсний буудайнд хяналт тавьж, буудайнаас Монгол Улсын Шадар сайдын 2011 оны 19 дүгээр тушаалаар батлагдсан “Бүтээгдэхүүнээс дээж авах, түүнийг хадгалах тээвэрлэх журам”, “Ургамал, ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээс хорио цээрийн үзлэг, задлан шинжилгээний дээж авах арга” MNS 2549-1978 зэрэг стандарт аргачлалын дагуу 84 дээж сорьц авч, ургамал хорио цээр, хор судлалын лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, хүнсний буудайн чанар, пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлуулах шинжилгээг стандарт аргачлалын дагуу хийлгэж, нийт 12 дүгнэлт гаргав.

“Дорнод Гурил” ХХК-ийн гурилын үйлдвэрт үр тарианы 8 аж ахуйн нэгжээс 7913,46 тонн хүнсний улаан буудайг хүлээн авсан. Үүнээс 7786,02 тн буюу 98,4% нь “Хүнсний буудай. Техникийн шаардлага” МNS 0097:2010 стандартын шаардлагыг хангав.

Тариалан эрхлэлтийг дэмжих санд “Нью Аригус” ХХК-иас нийлүүлсэн 294,3 тонн хүнсний улаан буудай нь хяналт шинжилгээний дүнгээр “Хүнсний буудай. Техникийн ерөнхий шаардлага” МNS 0097:2010 стандартын шаардлагыг хангав.

“Ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүн бэлтгэн нийлүүлэх үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар Чулуунхороот, Чойбалсан, Баянтүмэн, Халхгол суманд газар тариалангийн үйл ажиллагаа явуулж буй “Эрээнцав” ХК, “Дорнын алтан тос” ХХК, “Дорнод шим агро” ХХК, “Агро Ким” ХХК, “Алтай групп” ХХК, “Нью Аригус” ХХК, “Дорнод Гурил” ХХК,  “Дорнын уудам тал” ХХК-ийг тус тус шалгаж, эрсдэлийг үнэлэв. Эрсдэлийн үнэлгээгээр “их” эрсдэлтэй 5, “дунд” эрсдэлтэй 2,  “бага” 1 үнэлэгдэв.

 “Гурилын үйлдвэрийг шалгах хяналтын хуудас-аар “Дорнод Гурил” ХХК-ийн гурилын үйлдвэрийг шалгахад “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдэв.

Үр тарианы 8 ААН-ийн 2016 онд тарихаар нөөцөлсөн “Алтайский-100”, “Сэлэнгэ”, “Дархан-144”, “Хянган”, “Алтайский 535”, “Алтайский 530” зэрэг 6 сортын 2650 тн үрийн буудайн үрнээс дээж авч, үр, хорио цээрийн лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, 8 дүгнэлт гаргав. Шинжилгээнд хамрагдсан 2650 тонн үрнээс 680 тн үр буюу 25,6% нь “Үрийн буудай. Үрийн ба тариалалтын чанар” MNS 0246:2010 стандартад тэнцэв. Үлдсэн 1970 тонн улаан буудай стандартын шаардлагыг хангасангүй.

Илэрсэн зөрчил: Хяналт шалгалтаар тарих үрийн гарал үүсэлтэй холбоотой 2, тарих үрийн чанар стандарт хангагдаагүй 6, хүнсний буудайн стандарт хангагдаагүй 6, дотоод хяналт шалгалтын хэрэгжилтийг хангуулаагүй зөрчил 5, сортын хянан баталгаанд хамрагдаагүй 5, Аймгийн ИТХ-ын 2014 оны 07 дугаар тогтоолыг зөрчсөн 4, фермийн хог хаягдлын менежмент төлөвлөгөөг мөрдөөгүй 1, нийт 29 зөрчил тус тус илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ:

Хүнсний буудайн чанар, стандартыг хангуулаагүй 4 зөрчлийг газар дээр нь арилгуулах арга хэмжээг авч ажилласны үр дүнд 1436,2 тонн хүнсний буудайн чанар, стандартыг хангуулав. Аймгийн Засаг даргын 01 тоот албан даалгавар, ИТХ-ын 07 дугаар тогтоолыг зөрчиж, зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтрүүлэн 1000-1800 га талбайд рапс тариалсан “Агро ким” ХХК, “Дорнын алтан тос” ХХК, “Дорнод шим агро” ХХК-д “Төрийн хяналт шалгалтын тухай хууль”-ийн 13.2 дахь заалтыг үндэслэн 1728,0 мянган төгрөгийн торгууль, тарих үрээ үр хорио цээрийн хяналт, шинжилгээнд хамруулаагүй “Нью Аригус” ХХК-д “Таримал ургамлын үр, сортын тухай хууль”-ийн дагуу 100,0 мянган төгрөгийн торгуулийг тус тус ногдуулав. Хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах талаар 10 аж ахуйн нэгжид 44 заалт бүхий хугацаатай албан шаардлага хүргүүлж, 2 аж ахуйн нэгжид 12 заалт бүхий зөвлөмжийг олгож, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөв.

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн  хяналт:

1.Гурилын үйлдвэрийн элеватор, агуулахын цэвэрлэгээ, ариутгалыг технологийн дагуу 8, 9 дүгээр сард бүрэн хийлгэж, буудай хүлээн авах бэлтгэл байдлыг хангуулсан.

2.Чанарын шаардлага хангаагүй 1436,2 тонн хүнсний буудайг дахин цэвэрлүүлэх, сэлгээж хатаах арга хэмжээг авахуулж, стандартыг хангуулсан.

2. Аймгийн ИТХ-ын 2014.07.06-ны өдрийн 07 дугаар хуралдааны тогтоолыг баталж, уг тогтоолоор “Тариалангийн аж ахуйн нэгжүүд тухайн жилд тариалах талбайн 50-аас доошгүй хувьд улаан буудай, 25-аас дээш хувьд үр тарианы болон тэжээлийн ургамал тариалах, 25-аас илүүгүй хувьд тосны ургамал тариалахыг чанд мөрдөх”-ийг тусгаж, өгсний дүнд энэ жил тус аймагт 22360 га талбайд улаан буудай тариалж, өмнөх жилээс улаан буудайн тариалалтыг 13480 га талбайгаар нэмэгдүүлж, нийт талбайгаас 19926 тонн улаан буудай хураан авч, өмнөх жилээс улаан буудайн ургацын хэмжээ 5307,9 тонноор  нэмэгдсэн байна..

100  
2.4.3 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /ургамал хамгаалал, хорио цээр чанарын/ Төмс, хүнсний ногоонд ургамлын өвчин хортон, хог ургамал, пестицидийн үлдэгдэл тодорхойлох хяналт шинжилгээ хийх

Ургамал хорио цээрийн хяналт:МХЕГ-ын даргын баталсан 01/26 тоот удирдамжийн дагуу импортын, дотоодын худалдаа эрхлэгч, тариалан эрхлэгч 13 аж ахуйн нэгж, 16 иргэний давхардсан тоогоор 68 нэр төрлийн хүнсний ногоо, жимс жимсгэнээс 272 дээж, сорьцыг “Ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээс хорио цээрийн үзлэг задлан шинжилгээний дээж авах” MNS 2549:78 стандартын дагуу дээж авч, ургамал, хорио цээр, хор судлалын лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, дүгнэлт гаргав. Ургамал хорио цээрийн лабораторийн шинжилгээний дүнгээр дотоодын 1 дээж хүнсний ногоо байцааны бөөсөөр халдварлагдсан, импортын 1 бүтээгдэхүүн энгийн цахлай өвчнөөр 96,52% халдварлагдсан үзүүлэлтэй гарч шаардлага хангаагүй бол импортын 3 нэр төрлийн /сонгино, алим, усан үзэм/ хүнсний ногоо, жимсгэнд нитратын хэмжээ зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс 5-52,1%-иар их үзүүлэлттэй гарав. Энэ нь нийт дээжийн 1,8%-ийг эзэлж байна.

Төмс хүнсний ногооны 5 аж ахуйн нэгж, 2 иргэний 15 га ногооны талбайд хяналт шинжилгээг хийж гүйцэтгэв. 2 аж ахуйн нэгжийн 4 га төмсний талбай алтернариозоор 70-80% өвчилсөн, манжингийн 0,5 га талбай манжингийн бөөс, цагаан эрвээхэй, түүний авгалдайд идэгдсэн. Байцааны 0,5 га талбай байцааны бөөсөөр, 0,3 га талбай байцааны зуны ялаагаар халдварлагдсан байв.

Илэрсэн зөрчил:“Дорнод Худалдаа” ХК, “Мандах нарны хишиг” хоршооны агуулахад хадгалагдаж буй 3 нэр төрлийн жимс, ногоонд /сонгино 200 кг , бэрсүүт жүрж 15 кг, төмс 6 тн/ бүтцийн өөрчлөлт орж, ургаж, соёолсон, хатаж хорчийж, харлан чанар, байдлаа алдсан, импортын болон дотоодын төмс, хүнсний ногоонд дагалдах гарал үүслийн гэрчилгээгүй, БНХАУ-аас импортоор орж ирж худалдаалагдаж байгаа 3 нэртөрлийн /сонгино, алим, усанүзэм/ хүнснийногоо, жимсгэнднитратынхэмжээзөвшөөрөгдөххэмжээнээс 5-52,1%-иарихүзүүлэлттэй зэрэг зөрчлүүд илрэв.

Авсан арга хэмжээ:Хяналт шинжилгээний явцад аж ахуйн нэгж, байгууллагад мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, 6 аж ахуйн нэгжид 83 заалт бүхий зөвлөмж олгосон.

Санал: Аймаг, орон нутгийн удирдлага, МХЕГ-ын зүгээс дараах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх нь зүйтэй байна. Үүнд:

  1. Ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүний гарал үүслийн гэрчилгээг батлуулах арга хэмжээг авах;
  2. БНХАУ, ОХУ-ын эрүүл ахуйн шаардлага хангасан баталгаатай хүнс, ногоо, жимс жимсгэнэ үйлдвэрлэдэг, экспортлогч аж ахуйн нэгж, байгууллагын жагсаалтыг тогтоох, мэдээлэх ажлыг зохион байгуулах;

3.Дагалдах гарал үүслийн гэрчилгээгүй, хаяг шошгын стандарт хангаагүй бараа бүтээгдэхүүнийг аль ч хилийн боомтоор оруулахгүй байх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх;

4.Стандарт, техникийн зохицуулалтад нийцсэн агуулах, тээврийн хэрэгсэлтэй аж ахуйн нэгжид импортын мэдэгдэл олгодог журам баталж мөрдөх;

5.Орон нутгийн лабораторийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, хүнсний ногоо, жимсэнд цацраг идэвхит бодис, хүнд металл тодорхойлдог болгоход техник, материал, санхүүгийн туслалцаа үзүүлэх;

6.Баталсан төсөв санхүүжилтээр орон нутагт жил бүр ургамлын өвчин, хортон, шавжийн тархалтын мониторинг судалгаа хийх;

6.Лабораторид газар тариалангийн аж ахуйн нэгжүүдийн одоогийн хэрэглэж буй Дельтаметрин, Альфа-циперметрин, Прометрин, Тирам, Глифосат, манкозеб Флудиоксонил 25 г/л, Лямбда-цигалотрин5%, Феноксапроп-П-этил 7.5%, Хизалофоп-П-этил60г/л зэрэг үйлчлэх бодис бүхий 20-26 нэр төрлийн пестицидүүдийн үлдэгдлийг тодорхойлох уусмал, урвалж бодис нэн чухал, нимгэн үет хроматографийн багажийг шинэчлэх шаардлагатай болсон тул шаардлагатай урвалж  бодис, багаж, тоног төхөөрөмжөөр хангаж өгөх нь зүйтэй байна.

Ургамал хорио цээрийн хяналт:

“Модунь шаньюй” ЗБН нь өөрийн алтернариозоор халдварлагдсан “Санте” сортын төмсийг заазлах арга хэмжээг авсан.

100  
2.5. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний хяналтын чиглэлээр эрсдэлийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, дүн шинжилгээ хийх зорилгоор 7 чиглэлээр  тандалт судалгаа хийнэ.

Хүнсний чанар, аюулгүй байдал, Мал эмнэлэг, Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт,  зэрэг 3 хяналтын чиглэлээр 118 аж ахуйн нэгж, байгууллагын 164 обьектод тандалт судалгаа хийж, 411 зөрчил илрүүлэн, 199 зөрчлийг бүрэн арилгуулсан ба 147 иргэнд мэдээлэл хийж, 91 иргэнээс санал асуулга авч, дүгнэлт хийж  ажиллалаа.

 

       100

 
2.5.1. Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр худалдааны төвүүдийн хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтэд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналт, Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын хяналт:

Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналт:Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын даргын баталсан 2015.01.30-ны өдрийн 01/12, МХГ-ын даргын баталсан 12-02-007-164 тоот удирдамжуудын хүрээнд хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн байдалд тандалт судалгаа хийлээ.

Тандалт судалгааны явц:Тандалт судалгаанд хамрагдсан нийт 35 объектын өөрсдийнх нь эзэмшлийн 42, түрээсийн 5, нийт 47 тээврийн хэрэгсэл хамрагдлаа.

Үүнд: дотоодын худалдаа эрхлэгчдийн 16, хүнсний үйлдвэрийн 6, импортын аж ахуйн нэгжийн 25 тээврийн хэрэгсэл хамрагдлаа. Тандалт судалгаанд хамрагдсан 47 тээврийн хэрэгслийг зориулалтаар нь ангилахад: хүнсний бүтээгдэхүүний зориулалтын 15, зориулалтын бус 26, түрээсийн боловч зориулалтын 5 тээврийн хэрэгсэл тандалт судалгаанд хамрагдлаа. Зориулалтын бус тээврийн хэрэгслийн 2 нь жижиг суудлын, 10 нь стана, 12 нь фургон буюу УАЗ 2206, 1 нь УАЗ 469, 1 нь Мицибущи маркийн машин байна.

Илэрсэн зөрчил:32 объектын 35 жолооч эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдаагүй, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан ажлын хувцасгүй, 4 аж ахуйн нэгж, 3 иргэн шошгын зөрчилтэй, мэдээлэл нь монгол, орос, англи хэлний аль нэг дээр бичигдээгүй, хятад хэл дээр бичигдсэн, гарал үүсэл, чанарын баталгаажилтгүй даршилсан ногоо, чипс, хоол амтлагч, чихэр, шанцай зэрэг бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр оруулан хүнсний захад худалдаалсан, импортын 18 аж ахуйн нэгжийн 24 тээврийн хэрэгсэл, 2 хүнсний үйлдвэрийн 2 тээврийн хэрэгсэл зориулалтын бус, 4 хүнсний худалдааны газар тээврийн хэрэгсэлгүй, тээврийн байгууллагатай гэрээгүй, хувиар тээвэр хийдэг иргэдээр тээвэрлүүлдэг, 29 аж ахуйн нэгж, иргэн буюу 82,8% нь үйл ажиллагаандаа дотоод хяналтын тогтолцоог нэвтрүүлээгүй, байгууллагын дотоод хяналт шалгалтын нэгж, ажилтанг томилоогүй, өөрийн онцлогт тохирсон хяналт шалгалт зохион байгуулах журам боловсруулан, хяналт шалгалт хийдэггүй, нийт тээврийн хэрэгслийн 24 буюу 68,5% нь хөргүүргүй, 11 нь хөргөх төхөөрөмжийн температурыг хянаж бүртгэл хөтөлдөггүй, бүх аж ахуйн нэгж, иргэн 100% хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтөлж эхлээгүй, бүртгэлийн хуудас дагалдуулж өгдөггүй, 22 аж ахуйн нэгж, иргэн буюу 62,8% нь хүнсний бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэлтэд бэлтгэх, тээвэрлэлт, ачиж буулгах явцад бүрэн бүтэн байдал, чанарыг алдагдуулахгүй гадна орчны нөлөөлөл, механик гэмтэлд оруулахгүйн тулд стандартын баглаа боодол, сав хайрцагт бөөнөөр савлаж тээвэрлүүлдэг, 31 буюу 73,8% нь зохистой дадал нэвтрүүлэх дүрэм, журмын дагуу тээврийн хэрэгсэл, түүний битүү тэвш, бүхээгийг тогтмол угааж цэвэрлэдэггүй, цэвэрлэгээ хийх хуваарь байхгүй, бүртгэл хөтөлдөггүй зөрчил дутагдал илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ:Тандалт судалгааны явцад 175 зөрчил дутагдал илрүүлснээс 111 буюу 63,4%-ийг арилгууллаа. Хүнсний захад худалдаалж байсан 3 иргэний шошгын зөрчилтэй даршилсан өргөст хэмх, лууван, чипс, шилтэй хоол амтлагч зэрэг 50 ш бүтээгдэхүүнийг худалдаалахыг хориглож, “Сүмийн нуур” ХХК, “Эрдэнийн мөнх тулга” ХХК, “Дорнын баян хурд” ХХК-ийн импортоор оруулж ирсэн 2160 ш чипс, 96 ш чихэр, 50 ш шанцай, 290 ш даршилсан ногоо 4 нэрийн 2596 ш хүнсний бүтээгдэхүүнийг буцаалгах арга хэмжээ авсан.

Тандалт судалгааны явцад 58 иргэнээс хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн талаар санал асуулга авч, дүнг нэгтгэж дүгнэлээ.

Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийг судалж, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх, дотоод хяналт шалгалтыг хэрхэн зохион байгуулах, түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөх журам, эрүүл ахуйн зохистой дадлыг мөрдөж хэвших талаар 35 газрын 62 ажиллагсдад мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөөг өгч, “Бүтээгдэхүүний шошгололтын тухай”, “Түүхий эд, хүнсний бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөх журам” зэрэг 2 төрлийн зөвлөмжөөр хангасан.

“Импортын хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал” сэдэвт хэлэлцүүлэгийг зохион байгуулж, оролцогч байгууллага, аж ахуйн нэгж, төрийн бус байгууллагуудаас гаргасан саналыг нэгтгэж, импортын худалдаа эрхлэгчидтэй хамтран ажиллах, орон нутгийн үйлдвэрлэлийг дэмжих, органик дотоодын эрүүл хүнсээр ард түмнээ хангах зорилгоор таваарын төмс, хүнсний ногоог улирлын чанартай импортоор оруулах боломж нөхцөлийг судлах, стандарт, техникийн шаардлага хангаагүй зориулалтын бус тээврийн хэрэгслийг улсын хилээр нэвтрүүлэхийг хязгаарлах асуудлуудыг газрын даргын 2015.05.21-ний өдрийн 1/252 тоотоор аймгийн удирдлага, харъяа агентлаг, нийт 7 газарт хүргүүлсэн.

Дүгнэлт:Тандалт судалгаанд хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдийн хүнсний бүтээгдэхүүнийг гаднын нөлөөллөөс хамгаалж, битүү тэвш бүхий тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэдэг болсон ба 35 аж ахуйн нэгжийн 30 буюу 85,7% нь өөрийн эзэмшлийн тээврийн хэрэгсэлтэй нь хүнсний бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлыг алдагдуулахгүй худалдаа, үйлчилгээний газруудад хүргэх нөхцөл бүрдсэн байна.

Хүнсний түргэн муудах, эмзэг бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэлтийн өөр нөхцөл, технологи ажиллагаа шаардах ачаатай хольж тээвэрлэдэг зөрчлийг тээврийн хэрэгсэлгүй, түрээсээр тээвэрлүүлдэг 3 аж ахуйн нэгж гаргаж байгаа бөгөөд бусад аж ахуйн нэгжүүд энэ зөрчлийг 100% арилгуулсан үр дүнтэй байна.

 Импортын үйл ажиллагаа эрхэлдэг 19 аж ахуйн нэгжийн 6,  16 дотоодын хүнсний худалдаа, үйлдвэрийн газруудын 3, нийт 9 аж ахуйн нэгж 2-3 тээврийн хэрэгсэлтэй байна. 

Гэвч тээврийн хэрэгсэлийг тогтмол угааж цэвэрлэн, ариутгадаггүй, хөргүүрийн заалтыг хянаж бүртгэл хөтөлдөггүй, жолооч нарыг эрүүл мэндийн үзлэг шинжилгээнд хамруулдаггүй, ажлын дүрэмт хувцсаар бүрэн хангагдаагүй, хүнсний бүтээгдэхүүний сав баглаа боодлыг гэмтээж, бүтээгдэхүүний чанарт сөрөг нөлөө үзүүлэхгүйгээр тээвэрлэх зориулалтын сав баглаа боодлоор хангагдаагүй, бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлын баталгаажилт, лабораторийн сорилын дүн, ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэлийн хуудас дагалдуулдаггүй, “урагш нэг шат”, “хойш нэг шат” бүртгэлийн дэвтрийг хөтөлж хэвшээгүй зэрэг зөрчлүүд нь тухайн аж ажуйн нэгж, байгууллагын дотоод хяналтын тогтолцоо хангалтгүй, дотоод хяналт шалгалтыг хэрэгжүүлдэггүйтэй холбоотой.

Тус аймагт Улаанбаатар хотын томоохон үндэсний үйлдвэрлэгчид MCS” групп, “Очирдагинас” ХХК, “Траст трейд” ХХК, “ТЕСО” ХХК зэрэг газрууд гэрээт борлуулагч ажиллуулж, өөрсдийн зориулалтын тээврийн хэрэгслээр худалдааны газруудад хүргэж үйлчилдэг болсон нь бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдийн ширээн дээр чанар, аюулгүйн шаардлага хангасан хэвээр  хүрэх боломж нэмэгдэж байна.

  100  
2.5.2 Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр согтууруулах ундааны үйлдвэрлэлд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт: Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын даргын баталсан 2015.01.20-ны өдрийн 01/05, Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан 12-02-007-216 тоот удирдамжийн хүрээнд “БД” ХХК, “Анчир” ХХК-ийн цагаан архины үйлдвэрүүд, “Анчир” ХХК-ийн дарсны үйлдвэр, “Гүнжүү” ЗБН-ийн шар айрагны үйлдвэр тандалт судалгаанд хамрагдав. “Дорнод дээж” ХХК-ийн цагаан архины үйлдвэр нь сүүлийн 3 жилд үйл ажиллагаа явуулаагүй тул 2014 онд Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн яамнаас тусгай зөвшөөрлийг нь түр түдгэлзүүлсэн болно.

Тандалт судалгааны явц: Орон нутгийн согтууруулах ундааны 4 үйлдвэр нь бүгд өөрийн эзэмшлийн барилга байгууламжтай, аймгийн төвийн төвлөрсөн цэвэр, бохир усны шугам, цахилгаан, дулааны нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон. Согтууруулах ундааны үйлдвэрлэл эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүд нь үйлдвэрлэлийн зориулалтын тоног төхөөрөмжийг технологийн шугам урсгалын дагуу зөв зохион байгуулсан, бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн агуулах, албан ажлын өрөөгөөр хангагдсан, 10-аас дээш жил ажиллаж байна.

Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1, 4.2 дахь  заалтын хүрээнд  Монгол Улсын Засгийн газрын  хуралдааны тэмдэглэлийн дагуу Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас авсан  аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр үйл ажиллагаа явуулж байна.“Анчир” ХХК-ийн дарсны үйлдвэрлэлийн хүчинтэй хугацаа 2015.03.29-ний өдрөөр дуусгавар болсон бөгөөд аймгийн Засаг даргын захирамжаар томилогдсон ажлын хэсэг үйл ажиллагаанд нь ХХААС-ын 2004 оны 58 дугаар тушаалын дагуу аттестатчилах шалгалт явуулж, аттестатчилалын материалыг Хүнс, хөдөө аж ахуйн яаманд хүргүүлээд байна.

Орон нутгийн үйлдвэрүүд 3 нэрийн цагаан архи, 1 нэрийн дарс, 1 нэрийн ликёр, 1 нэрийн виски, 1 нэрийн конъяк, 1 нэрийн шар айраг нийт 8 нэрийн согтууруулах ундаа үйлдвэрлэж, бүтээгдэхүүний эрэлт хэрэгцээ, нийлүүлэлтээс шалтгаалж, төслийн хүчин чадлын 30 хүртэл хувийг ашигладаг.

2013-2015 онд “Анчир” ХХК 5.66 тн спиртийг "Би Цэ Трейд" ХХК, "Жем интернэшнл" ХХК-иас, “БД” ХХК нь 3.32 тн спиртийг "Би Цэ Трейд" ХХК-иас падаан, лабораторийн сорилын дүнгийн хамт тус тус  татан авч, архи, дарс үйлдвэрлэсэн байна.

“БД” ХХК, “Анчир” ХХК нь  Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.2 дахь заалтын дагуу үйлдвэрлэлийн шугамын эцсийн дамжлагад ОХУ-д үйлдвэрлэсэн “АЛКО” маркийн тоолуурыг 2 архины үйлдвэрт 2007 онд “Хүнс тех” корпорацийн инженер техникийн ажилтнууд суурилуулж, аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, Мэргэжлийн хяналтын газар, Онцгой байдлын хэлтэс, Татварын хэлтсийн улсын байцаагчдын бүрэлдэхүүнтэй комисс хүлээн авч, татварын галограммтай лацуудыг  технологийн дамжлагуудад тавьсан. 

“БД” ХХК, “Анчир” ХХК нь дотоод хяналтын лàáîðàòîðè  ажиллуулж, төрөл бүрийн шил сав, багаж хэрэгсэл áîëîí øèíæèëãýýíä øààðäàãäàõ óðâàëæ áîäèñ, æèøèõ óóñìàë, øèíæèëãýýíèé ñòàíäàðòóóäààð õàíãàãäñàí, àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðýì, äîòîîä æóðìын æàãñààëòóóäûã ãàðãàñан  áàéíà.

“Гүнжүү” ЗБН нь дотоод хяналтын лабораторигүй, бүтээгдэхүүнээ аймгийн Мэргэжлийн хяналтын газрын итгэмжлэгдсэн лабораторид болон Улаанбаатар хотын Хүнсний эрдэм шинжилгээ, үйлдвэрлэлийн “Само” институтийн итгэмжлэгдсэн лабораторид шинжлүүлэн, чанар, аюулгүй байдлаа баталгаажуулсан байна.

Бүх үйлдвэрүүдэд сïèðò õ¿ëýýí àâàõ, á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò, óñ 纺ëð¿¿ëýõ ñýðãýýëòèéí áîëîí ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíèé æóðíàëûã õºòºëäºã, òåõíîëîãèéí äîòîîä õÿíàëò õàíãàëòòàé õèéãääýã.

Илэрсан зөрчил: 1.“Гүнжүү” ЗБН үндсэн түүхий эд болох арвай, зөрөг цэцэг, “Анчир” ХХК нь аньс, үрэл, нэрс, мойл жимсийг гарал үүслийн гэрчилгээгүй, чанарын баталгаажилт дүгнэлтгүй үйлдвэрлэлд ашигласан.

2. “Гүнжүү” ЗБН-ийн татан авсан зөрөг цэцгийн сав баглаа боодол нь шошгогүй, ямар ч мэдээлэл байхгүй.

3. “БД” ХХК, “Анчир” ХХК бүтээгдэхүүний шошгонд үйлдвэрлэсэн огноог тогтмол тавьж хэвшээгүй худалдааны газруудад нийлүүлдэг.

4. “БД” ХХК, “Анчир” ХХК, “Гүнжүү” ЗБН дотоод хяналтын журамтай, нэгж, ажилтанг томилон, хяналт шалгалтын төлөвлөгөө гаргасан боловч, хяналт шалгалт хийсэн удирдамж, танилцуулга байхгүй.

5. Бүх аж ахуйн нэгжүүд хүнсний бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтөлж эхлээгүй, бүртгэлийн хуудас дагалдуулж өгдөггүй.

6. “БД” ХХК, “Анчир” ХХК нь спирт тээвэрлэх зориулалтын тээврийн хэрэгсэлгүй, 200 литрийн багтаамжтай саванд савлан түрээсийн машинаар тээвэрлэдэг, “Гүнжүү” ЗБН дотоод хяналтын лабораторийн багаж хэрэгсэл, урвалж бодисоор хангагдаагүй зэрэг зөрчил дутагдал илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Тандалт судалгааны явцад 11 зөрчил дутагдал илрүүлснээс 7 зөрчлийг буюу 63,3%-ийг арилгууллаа. Согтууруулах ундааны үйлдвэрийн 15 ажиллагсдад Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай, Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, Монгол Улсын Засгийн газрын 2011 оны 311 тогтоолоор батлагдсан “Аж ахуйн нэгж, байгууллагад дотоод хяналтыг зохион байгуулах нийтлэг журам” бусад холбогдох журам, хяналтын хуудасны талаар мэдээлэл хийж, арга зүйн зөвлөгөө өглөө. 2013-2015 онд татан авсан спирт, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний судалгааг гаргаж, хүчин чадлын ашиглалтыг тодорхойлсон.

Дүгнэлт:“БД” ХХК, “Анчир” ХХК, “Гүнжүү” ЗБН-ийн согтууруулах ундааны үйлдвэрийн тусгай зөвшөөрлийн хугацаа 3 жил тутамд дуусгавар болж байгаатай холбогдуулан аймгийн Засаг даргын захирамжаар томилогдсон ажлын хэсэг аттестатчилах шалгалт явуулж, илэрсэн зөрчлийг арилгуулах үүрэг даалгавар өгч ажилласны дүнд үйлдвэрлэлийн байр, тоног төхөөрөмжийн угсралт битүүмжлэл нь холбогдох хууль тогтоомж, стандарт, эрүүл ахуйн шаардлагад нийцэхүйц  хэмжээнд  байна.

Үйлдвэрийн технологич, мэргэжлийн ажиллагсадыг мэргэшүүлэх сургалт сүүлийн жилүүдэд хийгдээгүй, сургалтанд хамруулах асуудал орхигдсон байна.

2013-2015 онд үйлдвэрлэлтийн хэмжээ буурч, хүчин чадлын 20-30%-ийг ашиглаж байгаад дүгнэлт хийхэд Улаанбаатар хотын томоохон үндэсний үйлдвэрүүд болох “АПУ” ХК, “Спирт бал бурам” ХХК, “Жем интернейшнл” ХХК, “UFC” групп, “МТС” ХХК, “АЛКО” групп, “MCS” ХХК, “Арвайн үндэс” ХХК, “Ноён-уул Эрдэнэ” ХХК-иуд тус аймагт албан ёсны гэрээт борлуулагчтай, тэдгээр нь эх орны 45 нэр төрлийн цагаан архи, 10 нэр төрлийн дарс, 12 нэр төрлийн шар айраг, импортын 53 нэрийн дарс, 10 нэрийн шар айраг, 10 нэрийн виски, конъяк зэрэг нийт 140 гаруй төрлийн согтууруулах ундаа худалдаалагдаж байгаа нь орон нутгийн архины үйлдвэрүүдийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлт, борлуулалт буурахад нөлөөлж байна.

Нөгөө талаас орон нутгийн архины үйлдвэрүүд олон жил тогтвортой ажилласан боловч тоног төхөөрөмжийн иж бүрэн шинэчлэл хийгдээгүй, технологийн урсгалын нэг шугамтай, бүтээгдэхүүний нэр төрөл цөөн, сав баглаа боодлын өнгө үзэмжээс шалтгаалж, эрэлт хэрэгцээ буурсан гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна.

Тусгай зөвшөөрлийн хугацааг сунгуулахад Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулиар 50.0 сая төгрөгийг төлж байгаа нь орон нутгийн бага хүчин чадалтай үйлдвэрт хүндээр тусч байгаа талаар аж ахуйн нэгжүүд тайлбар гаргалаа. Үүнд: 3 жилийн хугацаанд тэмдэгтийн хураамж, онцгой албан татвар төлөөд үйлдвэрлэлийн техник технологийн шинэчлэл хийх боломжгүй хүндрэлтэй гэсэн байна.

Иймд аж ахуйн нэгжүүд тусгай зөвшөөрлийг сунгах хураамжийн хэмжээг хүчин чадлаас нь хамааруулан ялгавартай тогтоох талаар хуульд өөрчлөлт оруулах санал хүргүүлэх, нөгөө талаас өөрсдийн үйлдвэрлэлийн техник, технологийг шинэчилж сайжруулах, шил баглаа боодол, шошгыг боловсронгуй болгох, бусад гаднын үйлдвэрүүдтэй өрсөлдөхүйц чадвартай байх зэрэг арга хэмжээ авах нь зүйтэй гэж үзлээ.

Үйлдвэрүүдийг түүхий эд тээвэрлэх зориулалтын шаардлага хангасан тээврийн хэрэгсэлтэй болох шаардлага тавьж байгаа боловч, үйлдвэрлэлтийн хэмжээнээс шалтгаалж, 200 литрийн багтаамж бүхий торхонд тээвэрлэдэг зөрчил арилахгүй байна.

  100  
2.5.3 Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр төлөвлөгөөт хяналт шалгалт, хяналт шинжилгээ, зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдаагүй хоолны газруудын түүхий эдийн нийлүүлэлт, тээвэрлэлт, хадгалалтын нөхцөлд тандалт судалгаа хийх

Хүнсний чанар, аюулгүй байдлын хяналт: Газрын даргын баталсан 12-02-007-54 тоот удирдамжаар хоолны газрын ангилал тус бүрээс 5 объектыг сонгон тандалт судалгаа хийсэн.

Тандалт судалгааны явц: Тандалт судалгаанд хамрагдсан 20 хоолны газар бүгд аймгийн төвийн нэгдсэн цахилгаан, дулааны сүлжээ, төвлөрсөн цэвэр, бохир усны шугамд холбогдсон, 9 буюу 45% нь зориулалтын өөрийн барилгатай, 6 буюу 30% нь хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээний зориулалтаар тохижуулсан өөрийн барилгатай, 5 нь зориулалтын бус түрээсийн байрыг хоол үйлдвэрлэлийн чиглэлээр засварлан үйл ажиллагаа явуулж байна. 

“Хоолны газрын ангилал, зэрэглэл, үндсэн шаардлага” MNS-4946:2005 стандартын хэрэгжилтийг дүгнэхэднэгдүгээр зэргийн ресторан” ангилалд хамрагдсан 5 аж ахуйн нэгжийн дундаж хэрэгжилт 86,9% буюу стандартын шаардлагыг хангасан, ”кафе” зэрэглэлтэй хоолны газруудын стандартын дундаж түвшин 73,1% буюу стандартын шаардлага харьцангуй хангасан, “баар” зэрэглэлийн дундаж хэрэгжилт 71,7% буюу стандартын шаардлага харьцангуй хангасан, “гуанз” зэрэглэлд дүгнэгдсэн хоолны газруудын дундаж хэрэгжилт 68,1% буюу хангалтгүй дүгнэгдлээ.

Тандалт судалгаанд хамрагдсан  хоолны газрын  үйл ажиллагаанд “Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлгээ өгч, эрсдэлийн түвшин тогтооход “их” эрсдэлтэй 1, “дунд” эрсдэлтэй 14,  “бага” эрсдэлтэй 5 буюу 35,0% буюу дундаж эрсдэл” нь “дунд”  дүгнэгдлээ.

 Үүнд: “нэгдүгээр зэргийн ресторан” зэрэглэлд хамрагдсан 5 хоолны газар дунджаар 18,1% буюу “бага”, “кафе” зэрэглэлд хамрагдсан 5 хоолны газрын дундаж үнэлгээ 37,2% буюу “дунд”, “баар” зэрэглэлд хамрагдсан 5 хоолны газрын дундаж үнэлгээ 41,0% буюу “дунд”, “гуанз” зэрэглэлд хамрагдсан 5 хоолны газар 43,6% буюу “дунд” эрсдэлтэй “Буриад бууз” гуанз  “их” эрсдэлтэй байна.

Илэрсэн зөрчил: 8 хоолны газар хоол бүрт жор, технологийн картыг боловсруулж байгууллагын удирдлагаар баталгаажуулж мөрддөггүй, орцын хувийн данс, тооцоотой 16 хоолны газар үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний дээж авч, устгасан бүртгэл тогтмол хөтөлдөггүй, 6 хоолны газар түүхий эд, материалыг чанарын баталгаажилт, шинжилгээний дүнгийн хамт татан авдаггүй,  14 хоолны газрын 54 ажиллагсад эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд тогтоосон хугацаанд хамрагдаагүй, бүх хоолны газрууд хүнсний түүхий эд татан авсан, бүтээгдэхүүн борлуулсан, буцаан татан авсан, түүхий эд, угаалга цэвэрлэгээний болон технологийн дамжлагын шатуудад хяналт тавьж бүртгэл хөтөлдөггүй, 16 хоолны газар байгууллагын дотоод хяналт шалгалтын нэгж, ажилтанг томилоогүй, өөрийн онцлогт тохирсон хяналт шалгалт зохион байгуулах журам боловсруулаагүй, 3 хоолны газрын шалны плита ховхорсон, 4 хоолны газрын ханын будаг, 3 хоолны газрын таазны  будаг хуурч ус гоожсон, 10 хоолны газрын урсгал зохион байгуулалт хангалтгүй, 7 хоолны газрын үйлдвэрлэлийн байрны багтаамж бага, ариутгал, цэвэрлэгээ хангалтгүй, 19 хоолны газар буюу 95,0% нь хүнсний бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтөлж эхлээгүй, бүх хоолны газрууд хоол үйлдвэрлэлийн зохистой дадал нэвтрүүлэх дүрэм, журмын дагуу их цэвэрлэгээ, байнгын болон өдөр тутмын урсгал цэвэрлэгээ хийх хуваарь байхгүй, бүртгэл хөтөлдөггүй зөрчил дутагдал илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ:Тандалт судалгааны явцад нийт 126 зөрчил дутагдал ирүүлснээс 81 зөрчил буюу 64,3%-ийг арилгуулан, 1 иргэнд 25.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдуулж, 44 заалт бүхий 5 албан шаардлага, 23 заалт бүхий 3 зөвлөмж хүргүүлснээс 2 албан шаардлага, 1 зөвлөмжийн 21 заалтыг хэрэгжүүлсэн байна.

Хүнсний тухай, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийг судалж, үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэх, дотоод хяналт шалгалтыг хэрхэн зохион байгуулах, түүхий эд, бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөх журам, эрүүл ахуйн зохистой дадлыг мөрдөж хэвших талаар мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөөг 20 хоолны газрын 132 ажиллагсдад өгч, “Хоол үйлдвэрлэлийн зохистой дадал”, “Түүхий эд, хүнсний бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөх журам” 2 төрлийн зөвлөмжөөр 20 газрыг хангасан.

МХЕГ-аас зохион байгуулсан “Хүний төлөө-зөв тус” аяны хүрээнд ДББОГУУХХ-тэй хамтран хоолны газруудад “Шингэрүүлсэн шатдаг хийн ашиглалт, аюулгүй ажиллагаа” сэдэвт сургалтыг зохион байгуулж, 20 ажиллагсадыг хамруулж, сургалтын материалыг хүргүүлж ажилласан.

Дүгнэлт: “Хоолны газрын ангилал зэрэглэл үндсэн шаардлага” MNS:4946-2005 стандартын шаардлагын үзүүлэлтээр түвшин тогтооход дундаж хэрэгжилт  75,0% байгаа нь шаардлага харьцангуй хангасан дүнтэй байна.

Бүх хоолны газруудад дараахь стандартын шаардлагууд нийтлэг хэрэгжихгүй байна. Үүнд: хур тунадаснаас хамгаалах саравч, чийглэг, температурын автомат тохируулга бүхий агааржуулалт, халаалтын систем төхөөрөмж, хаалганы халаагуур, механик төхөөрөмж, хөргөлттэй агуулах, ногооны агуулах, гутал цэвэрлэгч, хувцасны өлгүүр, кассын машин, дээжийн хөргөгч, зориулалтын хоол халуун байлгах төхөөрөмж, ариутгасан чийгтэй халуун алчуур, үйлдвэрлэлийн менежер, бусад менежер мэргэжлийн зөөгч бармен, үйлчилгээний ажилтнууд гадаадын 1-ээс доошгүй хэлний мэдлэгтэй байх шаардлага хангалтгүй байна.

Зах зээлийн шилжилтийн явцад хоолны газруудын үйлчилгээний цар хүрээ чиг хандлага нэмэгдэж байгаа боловч 2005 онд батлагдсан стандартыг одоо хүртэл мөрдөж байгаагаас зарим заалтууд цаг үеэсээ хоцрогдож, хэрэгжих боломжгүй болсонтой холбогдуулан тавигдах шаардлагуудыг өөрчлөх нь зүйтэй байна.

“Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээг шалгах хяналтын хуудас”-аар өгсөн үнэлгээнээс дүгнэхэд ажиллагсадын ариун цэвэр, эрүүл ахуй, угаалга, цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл, түүхий эд, технологи, тоног төхөөрөмжтэй холбоотой асуудлууд дээр эрсдэл өндөртэй байгаа нь аж ахуйн нэгж, иргэний удирдлага, зохион байгуулалтын үйл ажиллагаанаас шууд шалтгаалж байна. Энэ нь  дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулдаггүй, эрүүл ахуйн зохистой дадал нэвтрүүлэх, бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлыг хангах, түүхий эд бүтээгдэхүүний ул мөрийг мөрдөн тогтоох журам, хөтлөвөл зохих бүртгэлүүдийг хөтөлдөггүй, ажиллагсадын хууль эрх зүйн мэдлэг, чадвар  хангалтгүй, ажиллагсадаа сургаж, мэргэшүүлдэггүйтэй холбоотой. Өмнөх онуудад хийсэн эрсдэлийн үнэлгээгээр мөн л бусад хоолны газруудын эрсдэлийн асуудал дээр төвлөрч байсан нь тандалт судалгааны явцаас харагдаж байна. Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайдын 2010 оны А/206 дугаар тушаалаар батлагдсан “Хоолны газрын нийтлэг журам” болон “Хоолны газрын ангилал зэрэглэл, үндсэн шаардлага” MNS-4946:2005 стандартын үзүүлэлтүүд нь хоорондоо холбоотой байна.

Хүнсний тухай хуулийн 5 заалтын дундаж хэрэгжилт 71,0%, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 8 заалтын дундаж  хэрэгжилт 66,6%, Ариун цэврийн тухай хуулийн 9.1 дэх хэсэг 95,0%, 11 дүгээр зүйл 100%, дундаж хэрэгжилт 97,5%, Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 7.2 дахь хэсэг 16,7% байна.

  100  
2.5.4 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүний/ Худалдааны төвүүдийн хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн байдалд улсын хэмжээнд тандалт судалгаа хийх,

Мал эмнэлгийн хяналт: МХЕГ-ын 01/12 тоот “Хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн байдалд тандалт судалгаа хийх тухай” удирдамжийн хүрээнд Газрын даргын баталсан 12-02-011-105 тоот удирдамжаар аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагаа эрхэлдэг мал нядалгааны төвлөрсөн цэгүүд, мах бэлтгэн жижиглэн худалдаалдаг махны цех, махны худалдааны зах, мухлаг, дэлгүүрүүдийн махны хадгалалт, тээвэрлэлтийн байдал, малын эрүүл мэнд-гарал үүслийн, мах, махан бүтээгдэхүүний мал эмнэлэг, ариун цэврийн гэрчилгээ олголтод тандалт судалгааг хийсэн.

Тандалт судалгаанд аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа 7 мал нядалгааны төвлөрсөн цэг, 1 мах боловсруулах үйлдвэр, 1 махны цех, 4 махны худалдааны төрөлжсөн зах, 6 махны дэлгүүр, нийт 19 объектыг 100% хамрууллаа.

Тандалт судалгааны явц Тандалт судалгаагаар хэрэглэгчдээс “хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлт”-ийн талаар 33 судалгааны асуумж авахад:

- Та бүтээгдэхүүнийг зориулалтын тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэдэг гэж үздэг үү гэсэн асуултад тийм-13, үгүй-13, мэдэхгүй-7

- Тээвэрлэлтийн горим алдагдсанаас хүнсний бүтээгдэхүүнд эрслэл үүсэх үү гэсэн асуултад тийм-31, үгүй-2

- Худалдааны газрууд суудлын автомашинаар хүнсний бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэж, худалдаж байгаа бол Та худалдаж авах уу гэсэн асуултад тийм-5, үгүй-19, мэдэхгүй-9 гэсэн хариулт өгсөн байна.

Ололттой тал  Аймгийн хэмжээнд зөвхөн 1 аж ахуйн нэгж буюу мах бэлтгэж, жижиглэн худалдаалах үйл ажиллагаа эрхэлдэг “Хөвчийн талын баялаг” ХХК хөргөлт, хөлдөөгч бүхий тээврийн хэрэгсэлтэй байна.

Зөрчил Мах, махан бүтээгдэхүүний тээвэрлэлтийн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлага хангаж зориудаар тоноглосон буюу зориулалтын тээврийн хэрэгсэлгүй байгаа нь эрсдэлийг бий болгож байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý Тандалт судалгааны хүрээнд мэргэжил арга зүйн заавар зөвлөлгөө өгч, гарын авлага, зөвлөмжөөр ханган, хуулийн таниулга, хяналтын хуудасны сурталчилгаа хийж ажиллаж байна.

Дүгнэлт Дээрх судалгааны дүнгээс үзэхэд зориулалтын тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэдэг гэсэн ойлголттой 39,4%, тээвэрлэлтийн горим алдагдсанаас эрсдэл үүснэ гэсэн ойлголттой 93,9%, зориулалтын бус тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэж байвал худалдан авахгүй гэсэн шийдвэртэй иргэд 57,6%-ийг эзэлж байгаа нь сайшаалтай бөгөөд иргэд, хэрэглэгчид хэрэглээний хувьд зохих боловсролтой болж байна гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна.

2015 оны 11 сарын байдлаар нийт 13 сум, 3 аж ахуйн нэгжээс тээвэрлэсэн нийт 4100 тн маханд 3086 мал эмнэлэг, ариун цэврийн гэрчилгээ олгосноос зөвхөн 1851 нь Мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчаар баталгаажигдсан байгаа нь 75,3% буюу тээвэрлэлтэд тавигдах хяналт хангалттай бус үзүүлэлттэй байна.

Сàíàë Махны худалдаа, үйлчилгээ эрхэлдэг аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэд мах, дайвар, махан бүтээгдэхүүн тээвэрлэх шаардлага хангасан зориулалтын буюу зориудаар тоноглож, сайжруулсан тээврийн хэрэгсэлтэй болох, энэ асуудлыг бодлогын хүрээнд дэмжиж, тогтмол хяналт тавьж ажиллах шаардлагатай байна.

Мал эмнэлгийн хяналт: Тандалт судалгаагаар санал, асуумж авч ажилласнаар иргэдэд зохих хэмжээнд хүнсний бүтээгдэхүүний тээвэрлэлттэй холбоотой мэдлэгийг олгож байгаагаараа үр дүнтэй байна.

 Мөн аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад зориулалтын буюу  зориудаар тоноглосон тээврийн хэрэгсэлтэй байх, зориулалтын сав, сагстай, битүүмжлэлтэй тээвэрлэх талаар анхааруулга, зөвлөлгөө өглөө.

100  
2.5.5. Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүний/ Мал нядалгааны төвлөрсөн цэгийг бий болгох үйл ажиллагаанд тандалт судалгаа хийх,

Мал эмнэлгийн хяналт:  Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан 12-02-011-105 тоот удирдамжийн хүрээнд мал нядалгааны төвлөрсөн цэгүүдэд хяналт тавих зорилгоор 14 сумын мал нядалгааны үйл ажиллагаанд тандалт судалгаа хйилээ.

Тандалт судалгаанд аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа % мал нядалгааны газраас 7 мал нядалгааны төвлөрсөн цэг ба 14 сумын үйл ажиллагааг 100% хамрууллаа.

Тандалт судалгааны явц: Аймгийн хэмжээнд 9 мал нядалгааны төвлөрсөн цэг улирлын чанартай  ажилладаг. Чойбалсан хотод “Их чулуут” ХХК-ийн мал нядалгааны газар ажилладаг бөгөөд 200 тн-ын багтааамжтай хөргөгч хөлдөөгч бүхий махны агуулахтай, мах сэврээх өрөөтэй, бохир зайлуулах системийг бүрэн шийдвэрлэж чадаагүй. Чойбалсан сумын мал нядалгааны газар мал нядлах битүү байртай, бусад сумд задгай талбайд мал нядалж байна.

Ололттой тал: Хөлөнбуйр сум мал нядалгааны газраа хашаажуулан эмчийн байр барисан, мал ачих зогсоол хийж байгаа, мал нядлах талбайг хатуу хучилттай болгож байгаа, Баян-Уул, Баяндун,Хөлөнбуйр сумд мал нядалгааны төвлөрсөн цэгтэй болсон.

Зºð÷èë äóòàãäàë: Сумдад үйл ажиллагаа явуулж буй мал нядалгааны газрыг нэгдсэн зураг төсвийн дагуу эсвэл үлгэрчилсэн дүрэм, стандартын дагуу барьж байгуулахгүйгээс мал эмнэлэг, ариун цэврийн шаардлагыг зохих хэмжээнд хангахгүй, шалгалтаар тогтмол их эрсдэлтэй дүгнэгдэж, эрсдэлтэй обьектын тоо буурахгүй  байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Танадалт судалгааны хүрээнд мэргэжил арга зүйн заавар зөвлөгөө өгч, гарын авлага, зөвлөмжөөр ханган, хуулийн таниулга, хяналтын хуудасны сурталчилгаа хийж ажиллаж байна.

Дүгнэлт 14 сумаас 8 сум буюу 57,1% нь мал нядалгааны төвлөрсөн цэгтэй байна. Нийт 9 мал нядалгааны газар, төвлөрсөн цэг 100% улирлын чанартай үйл ажиллагаа үйл ажиллагаа явуулж байна.

Сàíàë Бүх сумд мал нядалгааны төвлөрсөн цэгтэй болох, үйл ажиллагаагаа тогтмолжуулах;

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газарт:

Махны агуулах, мал нядалгааны газрын хяналтын хуудас боловсруулж гаргах;

Хүнс, хөдөө аж ахуйн газарт:

Сумдад мал нядалгааны бага оврын цех барьж байгуулах нэгдсэн зураг төслийг бий болгох, стандарт, үлгэрчилсэн дүрэмтэй болгох саналыг зохих газруудад нь хүргүүлж ажиллах;

Мал эмнэлгийн хяналт: 2011 онд 3, 2013 онд 5, 2014 онд 6 мал нядалгааны газар байсан бол 2015 оны байдлаар 9 болж нэмэгдэж байгаа нь ололттой байна.

Хөлөнбуйр сум мал нядлах хучилттай талбай хийж байгаа нь сайшаалтай байна.

100  
2.5.6. Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /мал эмнэлгийн/ Малын вакцины чанар, аюулгүй байдалд тандалт судалгаа хийх

Мал эмнэлгийн хяналт:  Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий  газрын даргын баталсан “Малын вакцинжуулалт, вакцины чанар, аюулгүй байдалд тандалт судалгаа хийх” 01/69, Газрын даргын баталсан 12-02-08-145 тоот удирдамжуудын хүрээнд 14 сумын 41 мал эмнэлгийн нэгж, ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтсийг хамруулан тандалт судалгааг хийлээ.

Явц: Тандалт судалгааг “Эрүүл хөрс-Эрүүл хүнс” сарын аяны хүрээнд эхлүүлж, хийж гүйцэтгэлээ. Шүлхий өвчнөөс сэргийлэх 864 л вакциныг татан авалт, тээвэрлэлт, ХХААГ-ын вакцины хөргүүрт хадгалж байгаа байдалд МЭҮГ-ын мэргэжилтэн, “Эмийн үйлдвэр импекс” ХХК-ийн ажилтан, жолооч, ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтсийн дарга, малын их эмч, нярав нарыг байлцуулан 2015.05.04-ний өдөр тандалт хийж ажиллалаа.

Тандалтаар  шүлхий өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх О, А хэвшлийн 5206 серийн вакцин нь ОХУ-д 2015 оны 4 сард үйлдвэрлэгдсэн, хадгалалтын хүчинтэй хугацаа 18 сар, тээвэрлэж ирсэн машины хөргүүрийн заалт 4,8оС, 65% чийгшилттэй, ХХААГ-ын вакцины хөргүүрийн дотор өрөөний температур хэмжигчийн заалт 7,8оС, 55% чийгшилтэй, хөргүүрийн гаднах хяналтын хэмжигчийн заалт 6,2оС байгаа нь вакцины хадгалалтын шаардлага хангаж байсан.

ХХААГ-аас шүлхийн вакцинжуулалтыг Сүхбаатар аймагт уг өвчин гарсантай холбогдуулан хил залгаа болон ойролцоох Хөлөнбуйр, Булган, Хэрлэн, Халхгол, Баянтүмэн сумдын мал сүрэгт хийх ажлыг яаралтай эхлүүлэхийг үүрэг болгосны дагуу 2015.05.09-ний өдөр  дээрх сумдад вакцин хуваарилан хүргэж байгаа байдалд тандалт хийсэн.

Тандалтаар сумдын МЭҮТ-ийн Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналтын улсын байцаагч нар шүлхийн вакциныг ердийн тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэн вакцины хайрцаг дотор температур барих гель хийж хүргэж байна.

Аймгийн хэмжээнд шүлхийн вакцин 864 л, боомын вакцин 370 л ирэхээс 174 л ирсэн, шөвөг ярын вакцин 91.0 мянган тун, дотрын халдварт хордлого 73.0 мянган тун ирээд байна. Аймгийн хэмжээнд бог, бод малын бруцеллёзоос урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалт 2015 оны 08 дугаар 15-наас эхлэн хийгдээд  351,0 мянган толгой охин төл малыг хамруулан гүйцэтгэл 97,7%, боомын вакцинжуулалтад 9.3 мянган толгой бог, бод, цусан халдвартаас сэргийлэх вакцинжуулалтад 20.1 мянган толгой бог бод, дуут хавдраас сэргийлэх вакцинжуулалтад 0.6 мянган толгой үхэр, дотрын халдварт өвчнөөс сэргийлэх вакцинжуулалтад4.2 мянган толгой бог, листериозоос сэргийлэх вакцинжуултад 6.2 мянган толгой бог, шөвөг яраас сэргийлэх вакцинжуулалтад 7.8 мянган толгой бог мал, 2.5 мянган толгой адууг тус тус бүрэн хамруулаад байна. Вакцинжуулалтын явц, гүйцэтгэл, технологийн мөрдөлтөд хяналт тавьж ажилласан.

Ололттой тал: 1.Дорнод аймгийн ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтэс нь вакцин хадгалах зориулалтын хөргүүртэй, хөргүүрийн заалтын тэмдэглэгээг байнга хөтөлж хэвшсэн байна.

2.Сумдын мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналтын улсын байцаагч, хувийн мал эмнэлгийн малын эмч, мэргэжилтнүүд хамтран вакцины хадгалалтын нөхцөл  шаардлагыг хангуулах зорилгоор шүлхийн вакцины хайрцагт хүйтэн гель хийх, нарны шууд гэрлээс хол байлган хөлдөөхгүй, халаахгүй байлгах, вакцины флаконы гадна талаар уут хийж тарих зэргээр бий болсон нөхцөлд зохицуулж, санаачилга гарган ажиллаж, вакцинжуулалтын технологийг мөрдөж, малын эрүүл мэндийн дэвтрийг 100% хөтөлж хэвшсэн байна.

Илэрсэн зөрчил: 1.Сумдад малын вакциныг хүргэх зориулалтын тээврийн хэрэгсэлгүй, сумдын МЭҮТ-т вакцин хадгалах зориулалтын өрөө, хөргүүргүй, мөн малчны хотонд  мал тарих явцад хадгалах хөргүүргүй байгаа нь вакцины хадгалалтын хүйтэн хэлхээний шаардлага хэрэгжихгүй байна.

2.Цагаан-Овоо сумын "Нарлаг сүрэг" ХХК-ийн мал эмнэлэгт 2015 оны төлөвлөгөөт малын боом өвчнөөс сэргийлэх вакцин хуваарилахад 579 серийн 1 хайрцаг вакцинаас 2 флакон вакцин дутуу хийж савласан зөрчил илэрсэн нь Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.2.4 дэхь заалт, Малын удмын сан эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1.7 дэхь заалтуудыг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: 1.Сумдын улсын байцаагч нарт мал эмнэлгийн нэгжүүдэд вакциныг хүргэх, вакцин тарих технологийг мөрдөх талаар арга зүйн зөвлөгөө өгч ажилласан.

2. “Нарлаг сүрэг" ХХК-ийн мал эмнэлэгт вакцины савлагаатай холбоотой илэрсэн зөрчлийг аймгийн ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтсийн дарга Э.Пүрэвдорж, МХЕГ-ын  Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналтын улсын ахлах  байцаагч К.Зураш, УМЭҮГ-ын мэргэжилтэн н.Номхон нарт утсаар танилцуулж арга хэмжээ авах талаар мэдэгдэж, зөрчлийн  зургийг  цахим хаягаар явуулсан.

3.“Эрүүл хөрс-Эрүүл хүнс” сарын аяны хүрээнд хийсэн ажлын тайланд тандалтын дүн мэдээг нэгтгэж, хөдөө орон нутагт малын вакцины хүйтэн хэлхээний шаардлагыг хангуулах талаар ХХААЯ-нд гаргасан саналыг тусгаж ажиллалаа.

Дүгнэлт:Хонины цэцэг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалтыг Баянтүмэн, Матад, Халхгол, Хэрлэн, Булган, Хөлөнбуйр зэрэг 6 сумын 311587 толгой хонийг 95,2%-тай хамруулаад байна.

Баянтүмэн, Булган, Матад, Халхгол, Хөлөнбуйр, Хэрлэн зэрэг 6 сумын бод, бог малд шүлхий өвчнөөс сэргийлэх вакцинжуулалтыг аймгийн Засаг даргын захирамжаар 2015.05.15-наас эхлэн 328,0 мянган толгой мэдрэмтгий малыг хамруулж, гүйцэтгэл 73,9%-тай байна.

Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Баяндун, Сэргэлэн, Гурванзагал, Дашбалбар, Чулуунхороот, Чойбалсан зэрэг 8 сумын бод малд шүлхий өвчнөөс сэргийлэх вакцинжуулалтыг 2015.05.28-наас эхлэн 213.2 мянган толгой бод малыг хамруулахаас 141.6 мянган толгой бод малыг хамруулж, гүйцэтгэл 66,4%-тай байна.

Малын халдварт боомын вакцинжуулалтанд 350.5 мянган толгой мал хамруулахаас 138.0 мянган толгой малыг хамруулж, гүйцэтгэл 39,2%, дотрын халдварт хордлогоос сэргийлэх вакцинжуулалтанд 73,0 мянган толгой малыг 100%, шөвөг ярын вакцинжуулалтанд 91.0 мянган толгой малыг 100% тус тус хамруулаад байна.

Тандалт судалгаа аймгийн 14 суманд үргэлжлэн хийгдэж байна. 2015.12.01-ний байдлаар дээрх вакцинжуулалтуудын гүйцэтгэл 100% байна.

  100  
2.5.7 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /ургамал хамгаалал, хорио цээр чанарын/ Ургамал хамгаалах химийн бодисын хэрэглээнд тандалт судалгаа хийх

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт:1. МХЕГ-ын даргын 01/13 тоот удирдамжийн дагуу ургамал хамгаалах химийн бодис импортлох, худалдан борлуулах тусгай зөвшөөрөлтэй 1, химийн бодис ашигладаг 25, нийт 26 аж ахуйн нэгжийг хамруулан пестицидийн импорт, худалдан борлуулалт, тээвэрлэлт, хадгалалт, савлалт, битүүмжлэл, шошгололтод тандалт судалгааг хийв.  Тандалт судалгаанд хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүд 2013-2015 онд 26 нэр төрлийн ургамал хамгаалах химийн бодис, 3 нэр төрлийн бордоог “Гацуурт” ХХК, “Шим” ХХК, ХХААЯ-ын ТЭДС, “Ногооны үр” ХХК, “Монголын хөдөөг шинэчлэхийн төлөө” фермерийн холбоо, “Дорнод Гурил” ХХК-иас худалдан авч хэрэглэсэн байна.

Зөрчил, дутагдал:Тандалт судалгаагаар үр тарианы 2 аж ахуйн нэгж ургамал хамгаалах химийн бодисыг зохих тун нормоос хэтрүүлэн хэрэглэсэн, хүнсний ногооны “Дорнын тариа” ХХК, “Баясгалант хөдөлмөр” хоршоо нь хилээр тус бүр нь 12 гр-аар савлагдсан3 төрлийн 33 ширхэг нэр нь тодорхойгүй инсектицид, фунгацидоруулжиржхэрэглэсэн, “Дорнод Гурил” ХХК-ийн 2013 онд ТЭДС-аас авч хэрэглэсэн 1600 л 2,4 д бутилийн эфир нь 2013 онд хэрэглэхийг зөвшөөрсөн бодисын жагсаалтад ороогүй, судалгаанд хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдийн 84% буюу 22 аж ахуйн нэгж нь ургамал хамгаалах химийн бодисыг хадгалах зориулалтын агуулахгүй, пестицидтэй ажиллах үеийн аюулгүй ажиллагааны дүрмийг 16 аж ахуйн нэгж боловсруулж мөрдөөгүй, “Алтай групп” ХХК-ийн агуулахад хадгалагдаж байсан 20 ширхэг раундап гербицидийн саван дээрх хаяг шошго нь арилсан, “Дорнод Гурил” ХХК нь үйлдвэрлэгчээсгаргасанхораюулынлавлахмэдээллийгүндэслэнбодиснэгбүрээрболовсруулсанаюулгүйажиллагаанызааварчилгааг боловсруулж аж ахуйн нэгжид олгоогүй, 10 аж ахуйн нэгж пестицидтэй ажиллагсадыг хувийн хамгаалах хувцас, хэрэгслээр хангаагүй, агуулах бүхий аж ахуйн нэгжүүд агуулахын гадна болон дотор талд анхааруулах сэрэмжлүүлэгийг тавьж хэвшээгүй, 7 аж ахуйн нэгж пестицидийн хаягдал уут, савыг аймаг, сумын төвлөрсөн хогын цэг дээр хаяж, эсвэл өөрсдийн ухсан нүхэнд шатаах аргаар устгасан, химийнхортболонаюултайбодисхадгалах, ашиглахүйлажиллагааэрхэлжбайгааиргэн, ажахуйннэгж, байгууллагууд тухайнбодисынэрсдэлийнүнэлгээг хийлгээгүй зэрэг нийт давхардсан тоогоор 97 зөрчил, дутагдал илрэв. Энэ нь “Химийн хорт болон аюултай бодисын тухай” хууль, Химийн хорт болон аюултай бодис хадгалах, тээвэрлэх, ашиглах, устгах журам”, “Аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хуулийнтухайлсан заалтуудыг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ:Тандалт судалгаагаар 5 аж ахуйн нэгжид 25 заалт бүхий зөвлөмж, 3 аж ахуйн нэгжид 15 заалт бүхий албан шаардлагыг тус тус олгов. Хууль эрх зүй, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав. Тандалт судалгааны дүн, мэдээг МХГ-ын веб сайт, ТВ-6 мэдээллийн сувгаар сурчилав.

Санал,дүгнэлт: Дараах асуудлуудыг МХЕГ-ын зүгээс холбогдох яам, агентлагт дэвшүүлж, шийдвэр гаргуулах нь зүйтэй байна. Үүнд:

  1. Жил бүр их хэмжээгээр хаягдал болон гарч буй химийн бодисын хаягдал сав, баглаа боодлын хэмжээг бууруулах, байгаль орчин нөлөөлөх сөрөг нөлөөллийг багасгахад чиглэсэн хууль, эрхзүйн зохицуулалт, бодлого, шийдвэрийг холбогдох яамдын зүгээс боловсруулж гаргах нь зүйтэй байна.
  2. Пестицидийн хаяг шошгыг монгол хэл дээр болгох.
  3. Химийн бодисын хаягдал, савыг хэрхэн байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй устгах, устгалын цэгийг байгуулах талаар зөвлөмж гаргах.
  4. Пестицид хэрэглэгчдэд чиглэсэн сургалт, мэдээллийг мэргэжлийн яам, агентлаг, эрдэм шинжилгээний байгууллага, химийн бодис импортлох, худалдах тусгай зөвшөөрөл бүхий аж ахуйн нэгжүүдийн зүгээс жил бүр зохион явуулдаг байх.
  5. химийн бодис импортлох, худалдах тусгай зөвшөөрөл бүхий аж ахуйн нэгжүүдийн зүгээс тухайн бодисын үйлдвэрлэгчээс гаргасан лавлах мэдээллийг үндэслэн бодис нэг бүрээр боловсруулсан аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааг химийн бодис ашигладаг аж ахуйн нэгжүүдэд олгодог байх хэрэгтэй байна.

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт:

1.“Дорнод Гурил” ХХК-д  мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө, зааварчилгааг өгч ажилласны үр дүнд 500 тонн багтаамжтай агуулахад ургамал хамгаалах химийн бодис хадгалдаг болсон.

2.2 аж ахуйн нэгжийн зүгээс өөрсдийн хүчин чадалд тулгуурлан химийн бодис хадгалах 30 м2,  10 м2 агуулахыг шинээр барьсан. 

3.Ихэнх аж ахуйн нэгжүүд ургамал хамгаалах химийн бодисыг заавар, зөвлөмжийн дагуу хэрэглэдэг болсон байна.

4.Пестицид ашигласан тухай бүртгэлийг бүрэн хөтөлдөг болсон.

100  
2.6. Хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэр, үйлчилгээний хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 3 урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ. Хүнсний чанар, аюудгүй байдал, Мал эмнэлэг, Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн,  нийт 3 хяналтын чиглэлээр 4урьдчилан сэргийлэх хяналт хийсэн. Хяналтад нийт 120 объектыг хамруулан 42 дээжинд лабораторийн шинжилгээг үндэслэн дүгнэлт гаргасан.  99 зөрчил илрүүлж, 75 зөрчлийг бүрэн ариулгуулсан ба 92 иргэнд мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгч, 25 зөвлөмж, хүргүүлэн, 2 телевизэд мэдээлэл өгч ажиллалаа.  

    100

 
2.6.1 Хүнсний аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр нийтийг хамарсан баяр ёслол, цаг үеийн шаардлагаар урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт хийх \цагаан сар, хүүхдийн баяр, наадам гэх мэт\

Хүнсний чанар аюулгүй байдлын хяналт:Монголын уламжлалт цагаан сарын баярыг угтаж “Нийтийг хамарсан баяр ёслолын үеэр хордлого, халдвар, эрсдэлээс сэргийлье” аяны хүрээнд Газрын даргын баталсан 12-02-007-14 тоот удирдамжаар Хүнсний аюулгүй байдал, Хүнсний эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, Ургамал хорио цээр, чанарын хяналт, Мал, амьтан, хорио цээр, чанарын хяналтын улсын байцаагчид хамтран хүнсний үйлдвэр, худалдааны төв, супермаркет, хүнсний захуудад урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалт хийж, 22 аж ахуйн нэгж, 57 иргэн, нийт 79 объектыг хамрууллаа.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтаар импортын хүнсний болон даршилсан ногоо, жимс жимсгэний 52,0% нь дагалдах шинжилгээний бичиггүй, тээвэрлэлтийн явцад зөөлөрч, хайрагдсан алим, жүрж, өргөст хэмх зэрэг хүнсний ногоо худалдсан, бүтээгдэхүүний 68% нь шошгонд хадгалах хугацаа бичээгүй, лабораторийн шинжилгээний дүнгээр чанарын шаардлага хангахгүй БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн чихэр, шоколад, өндөг худалдсан, Улаанбаатар хотоос ааруул, цагаан идээг гарал үүсэл,  лабораторийн сорилын дүнгүй татан авч борлуулсан, хүнсний үйлдвэрүүд түүхий эд, материалыг хаанаас авсныг тодорхойлох ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөөгүй, ачаалал ихтэй үед шинээр авсан ажиллагсадыг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулаагүй, гэрийн нөхцөлд хэвийн боов, еэвэн, даршилсан ногоо үйлдвэрлэж, хүнсний захад худалдсан зэрэг зөрчил дутагдлууд илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ: Шалгалтын явцад нийт 56 зөрчил дутагдал илрүүлснээс 40 зөрчил буюу 70,3%-ийг арилгуулах арга хэмжээ авсан. Үүнд: Хайрагдан зөөлөрч муудсан 5 нэр төрлийн 100 кг жимс, ногоог худалдан борлуулахыг хориглосон, БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн аягатай шокалад 80 ш,  “Qiaokeli” чихэр 100 ширхэг, нийт 26.0 мянган төгрөгийн бүтээгдэхүүн хураасан. Орон нутгийн үйлдвэрүүдийн хэвийн боов, еэвэн, хиам, өндөг, хүнсний ногоо, жимснээс 39 сорьц дээж авч, итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээнд хамруулахад 2 сорьц буюу 5,1% нь аюулгүй үзүүлэлтийн шаардлага хангаагүй, аймгийн ЗДТГ-ын дэргэдэх нээлттэй утсанд ирсэн мэдээллийн дагуу 51 дүгээр байрны хүнсний дэлгүүр, “Ивээл” хороололд үйл ажиллагаа явуулдаг минимаркетэд шалгалт хийж, 8 ширхэг, 27.0 мянган төгрөгийн тамхийг хурааж, 50.0 мянган төгрөгийн торгууль ногдуулж, хариуг албан бичгээр хүргүүлсэн. Гэрээр хэвийн боов үйлдвэрлэн хүнсний захад худалдаалж буй 2 иргэний борлуулалтыг зогсоосон.

“Дорнод худалдаа” ХК-д хүнсний аюулгүй байдлыг хангуулаx зорилгоор зохион байгуулалтын арга хэмжээ авах тухай албан бичиг хүргүүлэн, биелэлтэд нь хяналт тавьж ажилласан. 11 аж ахуйн нэгж,  иргэнд  48 заалт бүхий албан шаардлага тавьж, 50 аж ахуйн нэгж, иргэнд мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө, 25 иргэнд зөвлөмж  хүргүүлсэн.

Хоолны хордлого, аливаа эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор аймгийнхаа хүнсний худалдаа, үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчдэд болон иргэдэд сэрэмжлүүлэг бэлтгэж, “Мижи” ТВ-ээр 2 удаа сурталчилсан. Шалгалтын явц байдал, урьдчилсан дүнгийн талаар МХЕГ-т хүргүүлсэн ба онлайн хуралд мэдээлсэн.

  100  
 

Мал эмнэлгийн хяналт:1.Газрын даргын баталсан удирдамжуудаар Цагаан-Овоо, Баян-Уул, Баяндун сумдын мал эмнэлгийн 4 нэгжид урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Шалгалтын явц:  “Онцгой сүрэг” ХХК, “Түрэхэн нютаг” ХХК, “Буянт хангайн сүрэг” ХХК, “Наймган Өндөр” ХХК-ийн нэгжүүдэд “Мал эмнэлгийн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар үнэлгээ хийхэд бүгд “дунд” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн. Баян-Уул сумын “Буянт хангай сүрэг” ХХК, Баяндун сумын “Наймган Өндөр” ХХК-ийн мал эмнэлгийн нэгжүүд шинээр байгуулагдан үйл ажиллагаагаа эхэлсэн байна.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтаар дээрх мал эмнэлгүүд ажлын байрны стандартын шаардлага хангахгүй, мал эмнэлгийн бичил лабораторигүй, шинээр байгуулагдсан “Буянт хангайн сүрэг” ХХК, “Наймган Өндөр” ХХК-ийн нэгжүүдийн мал эмнэлгийн анхан шатны бүртгэл хөтлөлт хангалтгүй байгаа зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ: Мал эмнэлгийн 4 нэгжид 21 заалттай албан шаардлага тавьж, эрсдэлийг бууруулах талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.

Дүгнэлт: Урьдчилан сэргийлэх шалгалтад хамрагдсан 4 мал эмнэлгийн нэгж нь  ажлын байрны  стандартын шаардлага хангахгүй байна. Албан шаардлагын биелэлт 82%-тай байна.

Санал: а/ ХХААГ-ын Мал эмнэлгийн хэлтэс нь Мал эмнэлгийн нэгжүүдэд стандартын шаардлага хангуулахад анхаарч, мал эмнэлгийн лабораторийн чиглэлээр сургалтад хамруулах;

б/ Сумдын Засаг дарга, МЭҮТ-ийн дарга  нар Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулиар хүлээсэн эрх үүргийн хүрээнд мал эмнэлгийн  үйл ажиллагааны тайланг  хагас, бүтэн жилээр хэлэлцэж, илэрч буй зөрчлүүдийг арилгах талаар цаашид авах арга хэмжээг төлөвлөх, мал эмнэлгийн нэгжүүдэд стандартыг хангуулах талаар тавих хяналт шалгалтыг  сайжруулах;

2.Аймгийн Онцгой комиссын хуралдаанаар үүрэг болгосны дагуу Газрын даргын баталсан 12-02-010-142 тоот удирдамжаар 2015.04.25-05.01-нийг хүртэлх хугацаанд Баянтүмэн, Хэрлэн сумдын нийт 5 постын үйл ажиллагаанд дээрх сумдын улсын байцаагч нартай хамтарч, Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хууль, Хүнс, хөдөө, аж ахуйн сайдын баталсан А/67 тоот тушаалаар батлагдсан “Хонины цэцэг өвчинтэй тэмцэх заавар”-ын хэрэгжилтийг хангаж байгаа байдалд үнэлэлт, дүгнэлт, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч, урьдчилан сэргийлэх шалгалтыг хийж ажилласан.

Явц: Голомт болон сэжигтэй бүсэд байрладаг 4 постын үйл ажиллагаа жигдэрсэн, хорио цээрийн дэглэмийн хэрэгжилтийг хангуулж ажиллаж байлаа.

малын гоц халдварт хонины цэцэг өвчний голомт бүхий 7 малчин өрхийн 2564 толгой хонинд өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинжуулалтыг 100% хийсэн, өвчилж хорогдсон нийт 2 толгой хонь, 70 хургыг холбогдох зааврын дагуу устгасан, голомтод ажиллаж байгаа малын эмч нар хонин сүрэгт эрүүл мэндийн үзлэг хийхэд өвчний шинж тэмдэг илрээгүй, голомтын 18 айлын 4448 м2 малын хашаа, хороо, хэвтэр бууцны ариутгал, халдваргүйжүүлэлтийг Мал эмнэлгийн хэлтсийн мэргэжилтнүүд, сумдын Мал, амьтан хорио цээр, чанарын хяналтын улсын байцаагчийн хяналтын дор хийсэн байна.

Илэрсэн зөрчил: Хэрлэн сумын ЗДТГ-аас гаргасан эрүүл бүсэд байрладаг 2 гүүрний постод орон тооны ариутгагчгүй байсан зөрчлийг илрүүллээ.

Авсан арга хэмжээ: Хэрлэн сумын орлогч дарга Т.Энхтөрд үүрэг болгосноор гүүрний постуудад орон тооны ариутгагч томилон ажиллуулсан.

Дүгнэлт: Хэрлэн сумын ЗДТГ-аас Хэрлэн голын 3 гүүрэн дээр  байнгын пост ажиллуулж хэвшсэн.

3.Баянтүмэн, Хэрлэн суманд оношлогдсон гахайн сонгомол  мялзан өвчний голомтыг таслан зогсоох, тэмцэх сэргийлэх арга хэмжээний хүрээнд Онцгой комиссын 2015 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдрийн  хуралдаанаар үүрэг болгосоны дагуу Газрын даргын баталсан 12-02-010-312 тоот удирдамжаар дээрх сумдаас авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ, гаргасан постын үйл ажиллагаа, мал эмнэлгийн хорио цээрийн дэглэмийн мөрдөлт, гахайн мялзангийн вакцинжуулалтын явц, гүйцэтгэлд тус сумдын Мал эмнэлгийн хяналтын улсын байцаагч, МЭҮТ-ийн дарга, ОБХ-ийн Гамшгаас хамгаалах улсын хяналтын байцаагч нартай хамтарч, Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангаж байгаа байдалд үнэлэлт, дүгнэлт, мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгч ажилласан.

Явц: Шалгалтад Баянтүмэн, Хэрлэн сумын голомтын бүсийн нийт 2 пост, эрүүл бүсийн нийт 5 постын үйл ажиллагаа, өвчтэй гахай устгасан цэгүүд хамрагдлаа. Дээрх сумдын  постуудын үйл ажиллагаа хэвийн ажиллаж, голомтын бүсээс орж гарах хөдөлгөөний хяналт, халдваргүйжүүлэлтийг зохих хэмжээнд хийж ажиллаж байсан.

Баянтүмэн сумын устгалын цэгт пайз, тэмдэгжүүлэлт, хүн, мал, амьтан орохоос хамгаалсан хашаажуулалтыг  сайн хийсэн байлаа.

Илэрсэн зөрчил: Хэрлэн сумын хэмжээнд мялзан өвчтэй гахайг устгасан устгалын цэгийг хогийн цэг орчмын том нүхийг ашиглаж хийсэн ба устгалын цэгийн пайз, тэмдэглэгээ, хашаажуулалт  хийгээгүй байлаа.

Авсан арга хэмжээ: Хэрлэн сумын МЭҮТ-ийн дарга, Мал эмнэлгийн хяналтын улсын байцаагч нарт устгалын цэг орчим пайз, тэмдэгжүүлэлт хийхийг үүрэг болгосон.

Дүгнэлт: Хэрлэн, Баянтүмэн суманд оношлогдсон гахайн мялзан өвчний голомтын гахайг зааврын дагуу 100% устгаж, өвчний голомтыг шуурхай таслан зогсоон, эрүүл бүсийн гахайг мялзангаас сэргийлэх вакцинжуулалтад бүрэн хамруулсан.

  100  
2.6.2 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /мах, махан бүтээгдэхүүний/ Мах, дайвар бүтээгдэхүүний худалдаа эрхэлдэг ААН, байгууллагад урьдчилсан хяналт шалгалт хийх

Мал эмнэлгийн хяналт:Газрын даргын баталсан 12-02-011-19, 193 тоот удирдамжуудаар 7 сумын 16 худалдааны газрыг хамруулан урьдчилан сэргийлэх хяналт хийхээс “Дорнод худалдаа” ХК, “Дорнод Онон” ХХК, Цагаан-Овоо сумын махны худалдааны төрөлжсөн захууд, “Азат хангал” ХХК-ийн хүнсний дэлгүүр, “Хөвчийн талын баялаг” ХХК-ийн 2 дэлгүүр, “Хэрлэн номин бизнес төв”-ийн мах, махан бүтээгдэхүүний худалдааны тасаг, мөн Цагаан-Овоо сумын “Заан-Өндөр” ХХК, “Дорнын уужим тал” ХХК, Дашбалбар сумын “Хатантүлхүүр ХХК, Баяндун сумын “Нутгийн улаалзай” ХХК, Чойбалсан сумын иргэн Х.Гандэмбэрэл, Чулуунхороот сумын “ЭЭШ” ХХК-ийн хүнсний дэлгүүр, Баян-Уул сумын иргэн Б.Тунгалаг, Б.Доржханд зэрэг нийт 7 сумын 15 обьектыг 100% хамруулан урьдчилсан сэргийлэх хяналт хийлээ. “Азат хангал” ХХК, “Хэрлэн номин бизнес төв”-ийн махны худалдааны тасгууд үйл ажиллагаа явуулаагүй байна.

Шалгалтын явц: 12 обьектыг эрсдэлийн шалгуураар үнэлэхэд худалдаа, үйлчилгээний 5 обьект “их”, 7 нь “дунд” эрсдэлийн төвшинд үнэлэгдсэн ба “их” эрсдэлтэй обьект 41,6%, “дунд” эрсдэлтэй обьект 58,3%-ийг эзэлж байна. 

Дотоод хяналтын ажлын төлөвлөгөө, тайлан мэдээ ирүүлэлт “Дорнод Онон” ХХК-ийн хувьд хангалтгүй дүнтэй байна. 2015 онд махны захуудад хүргүүлсэн албан шаардлагын хэрэгжилт нь “Дорнод Онон” ХХК-д 60%, “Дорнод худалдаа” ХК-д 57% байна.

“Хэрлэн номин бизнес төв”-д мал эмнэлэг, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан 6 хөргөлттэй лангуу, 6 тонны багтаамжтай 6 хөлдөөгч камер, нойтон мах худалдаалах 4 өрөө бүхий 300 м2 талбай бүхий худалдааны заал байгаа боловч түрээслэн үйл ажиллагаа явуулах санал ирэхгүй байгаа юм байна. 

Зºð÷èë äóòàãäàë: “Дорнод Онон” ХХК нь хотын төвд байршилтай болон нийтийн орон сууцанд  ойрхон байдлаа харгалзан гаднах ердийн бие засах газрын асуудлыг шийдвэрлээгүй, зохих газруудад стандартын шаардлага хангасан хогийн сав байршуулаагүй, түр хогийн цэгийн эргэн тойронд эрүүл ахуйн хязгаарлалтын бүс тогтоогоогүй, “Дорнод худалдаа” ХК нь худалдааны зааланд ажиллаж байгаа ажиллагсдын хөдөлмөрлөх орчны эрүүл ахуйн шаардлагыг хангах зорилгоор дуу чимээ, цууриаг багасгаж, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан хэмжээнд хүргээгүй, дээрх захууд мах тээвэрлэлтэд тогтмол хяналт тавьж ажиллахгүй байгаа, сумдад үйл ажиллагаа явуулж байгаа дэлгүүрүүд нь гэрчилгээний болон бичиг баримтын бүрдэлтийг хангадаггүй, гар угаах боломжоор хангагдаагүй, худалдагч нь эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдаагүй, шалгалтад хамрагдсан нийт худалдаа, үйлчилгээний газрууд дотоод хяналтыг хэрэгжүүлдэггүй зэрэг зөрчлүүд нь Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, Махны хяналтын дүрэм, “Мах, махан бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй, аюулгүй байдлын үндсэн шаардлага” MNS 5023:2001, “Хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуй. Шуугианы норм, аюулгүй ажиллагааны ерөнхий шаардлага” MNS 5002:2000 стандартуудад заасныг тус тус зөрчиж байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Нийт  43 зөрчил илрүүлж, 60 заалт бүхий 8 албан шаардлага хүргүүлж ажиллалаа.

Дүгнэлт: “Дорнод Онон” ХХК-ийн эрсдэл 15%-иар нэмэгдэж “их” эрсдэлийн төвшинд хүрсэн байгаа нь тухайн аж ахуйн нэгжийн удирдлага, мэргэжилтнүүдийн дотоод хяналт сул, улсын байцаагчийн тавьсан албан шаардлагад тодорхой арга хэмжээ авч ажиллахгүй байгаатай холбоотой байна.

“Хэрлэн номин бизнес төв” дэх мал эмнэлэг, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан махны худалдааны тасагт мах, махан бүтээгдэхүүний худалдаалалтыг төвлөрүүлэх асуудлыг орон нутгийн бодлогын хүрээнд шийдвэрлэх нь зүйтэй байна.

Сàíàë: “Дорнод Онон” ХХК нь гаднах ердийн бие засах газар, бохир усны цооног, агуулахын байрны асуудлыг шийдвэрлэх, нийтийн орон сууцны байранд ойрхон байгаа байдлаа харгалзан гаднах түр хогийн цэгийг зөөвөрлөж, битүүмжлэлтэй болгох;

“Дорнод худалдаа” ХК нь худалдааны зааланд дуу чимээ, цууриаг багасгаж, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан хэмжээнд хүргэх, жижиглэсэн махыг зөөвөрлөх хэсгийн одоо байгаа байрлал нь буруу урсгал чиглэлтэй байгаа тул зөв зохион байгуулах шаардлагатай байна.

Сумдад хяналтын хуудасны хүрээнд үйл ажиллагаагаа явуулж, дотоод хяналтыг хэрэгжүүлж ажиллах шаардлагатай байна.

Мал эмнэлгийн хяналт: “Дорнод худалдаа” ХК гэдэс цэвэрлэх, толгой шулах өрөөнүүдийг томруулж, засварласан, гар угаах боломжоор хангахын тулд лангууны ойрхон ариун цэврийн өрөөг бий болгосон, Цагаан-Овоо сумын махны  захын байрыг засварлан ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлага хангасан, худалдааны газрууд хөргөгч, хөлдөөгчөөр зохих хэмжээнд хангагдсан байгаа нь 2014 оны мөн үеэс зөрчлийн тоо 5,9%-иар буурсан үзүүлэлттэй байна.

“Дорнод Онон” ХХК хогийн цэгийг зөөвөрлөн хөрсийг бохирдохоос хамгаалсан,  хуучин цэгийг цэвэрлэж, халдваргүйжүүлсэн.

100  
2.6.3 Хөдөө аж ахуйн хяналтын чиглэлээр /ургамал хамгаалал, хорио цээр чанарын/  Улсын хэмжээний үр тариа, төмс, хүнсний ногооны үр болон хүнсний буудайн хадгалалт, хамгаалалт нөөцлөлт, чанарын байдалд урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлэх

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт:

МХЕГ-ын даргын баталсан 01/20 тоот удирдамж, 1/1344 албан бичгээр ирүүлсэн үүргийн дагуу үр тарианы 15 аж ахуйн нэгжийн 2015 онд тариалахаар бэлтгэсэн 3218.3 тонн 18 сортын үрнээс 42 дээж авч, ургамал хорио цээрийн болон тарих үрийн чанарын шинжилгээнд хамруулав.

 Үр тарианы 12 аж ахуйн нэгжийн гурвалжин будааны 350 тн, арвайн 740 тонн үр, цагаан будааны 0,5 тонн, арзгар азарганы /силя марин/ 272 тонн үр, рапсын 100,9 тонн үрнээс нийт 12 дээж, төмс хүнсний ногооны 11 аж ахуйн нэгжийн 281,5 тонн 16 сортын үрийн төмсний чанарт хяналт тавьж, үр, хорио цээрийн лабораторийн шинжилгээнд хамруулж, дүгнэлт гаргав.

“Ургамал, ургамлын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг бэлтгэн нийлүүлэгчдийг шалгах хяналтын хуудас”-аар 5 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг шалгаж, үнэлгээ өгөхөд 1 “бага”, “дунд” 1, “их” 3 үнэлэгдэв.

Илэрсэн зөрчил дутагдал: Шинжилгээний дүнгээр 1 сортын цагаан будааны үр, 3 аж ахуйн нэгжийн 3 сортын 790 тонн үрийн буудай, 1 аж ахуйн нэгжийн 150 тонн рапсын үр, 6 аж ахуйн нэгжийн 7 сортын 28 тонн үрийн төмс тарих үрийн чанарын шаардлага хангаагүй үзүүлэлттэй гарсан.

Авсан арга хэмжээ: 31 нэр төрлийн таримал ургамлын үрийг үр, хорио цээрийн лабораторийн шинжилгээнд хамруулж 31 заалт бүхий 29 дүгнэлт гаргаж, лабораторийн шинжилгээний дүнгээр тарих үрийн чанар, стандартыг хангаагүй үрэнд дахин цэвэрлэгээ хийх, ангилан ялгах, ариутгах, нарлуулах талаар 9 аж ахуйн нэгжид 27 заалт бүхий албан шаардлага хүргүүлж, хэрэгжилтэнд хяналт тавьж, 2 аж ахуйн нэгжид 34 заалт бүхий зөвлөмж олгов.

Ургамал хамгаалал, хорио цээрийн хяналт:

1. 2015 онд өмнөх жилтэй харьцуулахад рапсын тариалан 10300 га-аар багасч, улаан буудайн тариалалт 2,5 дахин буюу 13230 га-аар, гурвалжин будааны тариалан 2500 га-аар тус тус нэмэгдсэн үзүүлэлттэй байна. 

2. 3218,3 тонн 18 сортын үрийн буудайн чанар, стандартыг 100%, төмс, хүнсний ногооны 15 аж ахуйн нэгжийн 2015 онд тарихаар бэлтгэсэн 12 сортын 256 тонн үрийн төмсний стандартыг 96,9% тай хангуулж, нийт дүнгээр тарих үрийн чанар, стандарт 94,5% хангагдав. 2. Улаан буудайн 22110 га талбайн тариалалалтад шаардлагатай 3218,3 тонн 18 сортын үрийн буудайн чанар, стандартыг 100%, төмс, хүнсний ногооны 15 аж ахуйн нэгжийн 2015 онд тарихаар бэлтгэсэн 12 сортын 256 тонн үрийн төмсний стандартыг 96,9% тай хангасан.

100

 
Зорилт 3. Хүний хүчин зүйлээс шалтгаалсан байгаль орчны бохирдол,  доройтлыг бууруулахад дэмжлэг үзүүлэх.    
3.1.Байгаль орчин, геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 48 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийнэ.

Байгаль орчны хяналтаар 48-35

Геологи уул уурхайн хяналтаар 15-12

Газрын харилцаа, геодези зураг зүйн хяналтаар 9-7

Нийгмийн хамгааллын хяналт32-7

Хөдөлмөрийн эрүүл ахуй хяналт 12-9

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын хяналтын 17-17

Эрчим хүч, харилцаа холбоо9-9

Òээврийн хяналтаар 6-5

Өргөх мяханизмийн хяналтаар 10-8

Хэмжилзүйн хяналтаар 17-17

Барилгын техникийн хяналт 16-12

Ãàçðûí òîñíû õÿíàëòààð 2-2

Àâòî çàì 5-5

Áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí ÷èãëýëýýð íийт 48 объектод төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс 35объектод хяналт шалгалтыг хийж, 12 объект тухайн чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулаагүй, 3 объектийн улирлын чанартай үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд үйл ажиллагаа явуулах хугацаа болоогүй байна. \загасны аж ахуй\

 

  90

 

Газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналт 9-7 объектîä:

Их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 9 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс 7 төлөвлөгөөт шалгалт хийж, 2 хяналт шалгалтын объект үйл ажиллагаа явуулаагүй болно. .

1. Халхгол ñóì, Хөлөнбуйр сумûí 2014 оны газар олголтод бие даасан, ус үйлдвэрлэдэг  “БД” ХХК, “Улз ус” ХХК, уул уурхайн “ТОУУ” ХХК, “Шинь Шинь” ХХК, “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК-иудад хамтарсан хяналт шалгалтыг хийсэн.

Шалгалтын явц: “Газар олголтыг шалгах” 2.10 кодтой хяналтын хуудсаар үнэлгээ хийхэд Халхгол сумын ЗДТГ 27.1% “бага”, Хөлөнбуйр сумын ЗДТГ  10.1 % “бага”, “Газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч иргэн болон аж ахуйн нэгж байгууллагыг шалгах” хяналтын хуудсаар үнэлэхэд “Шинь Шинь” ХХК 3.8% “бага”, “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК28.9% “бага”, “ТОУУ” ХХК 11.0% “бага” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил:Халхгол сум, Хөлөнбуйр сумын хэмжээнд Халхгол сумын Засаг даргын 2014 оны А/43, А/47, А/48  дугаартай захирамжаар Халхгол сумын ЗДТГ, Нөмрөгийн Дархан Цаазат газрын хамгаалалтын захиргаанд газар эзэмшүүлэхдээ Газар зохион байгуулалтын тухайн жилийн төлөвлөгөөнд тусгагдаагүй газарт газар олгосон, 2014 оны А/56, А/66, А/77 дугаартай захирамжаар “Петро Чайна Дачин Тамсаг Монгол” ХХК-д үйлдвэрлэлийн барилга барих, нэгдсэн байгууламж, ажилчдын хотхоны ахуйн бохир цэвэрлэх түр байгууламж барих зориулалтаар нийт 28.24 га газрыг ашиглуулахдаа Ãазар эзэмшүүлэх, ашиглуулах асуудлыг äуудлага худалдаа, төсөл шалгаруулах æóðìûí äàãóó шийдвэрлэõгүй, Засаг даргын 2014 оны  А/56 дугаартай захирамжаар “Эмийн үйлдвэр” ХХК-д 100 га газрыг эмийн ургамал тариалах зориулалтаар дуудлага худалдаагаар эзэмшүүлсэн боловч дуудлага худалдаагаар орууласан мөнгөн дүнг одоо хүртлэх хугацаанд аймгийн төсөвт төвлөрүүлээгүй, тухайн захирамжийг хүчингүй болгоогүй нь Газрын тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.4.3, 33 дугаар зүйлийн 33.1.2, 33.4 дэх хэсэг заалтууд,Засгийн газрын 2002 оны 28 дугаар хавсралтаар баталсан “Газар өмчлүүлэх, эзэмшүүлэх, ашиглуулах дуудлага худалдаа явуулах журам”-ыг тус тус зөрчсөн байна.“Улз ус” ХХК нь эзэмшил газраа сунгаж 868.0 м.кв газрыг хашаажуулж 109.5 м.кв хэмжээтэй сунгасан. Эзэмшил газрынхаа 10-аас доошгүй хувьд мод сөөг тариагүй, “БД” ХХК–д аймгийн Засаг даргын 2007 оны 07 дугаар сарын 257 дугаар захирамжаар “Амтлаг хүнс” ХХК-ийн хүсэлтийн дагуу эзэмшил газрын хэмжээг өөрчлөн орчноо тохижуулах зориулалтаар 2500 м.кв газрыг нэмж эзэмшүүлэх асуудлыг äуудлага худалдаа, төсөл шалгаруулах æóðìûí äàãóó шийдвэрлээгүй, хаягийн самбарыг нэгдсэн бүртгэлд бүртгэгдсэн дугаар авч, стандартын дагуу байрлуулаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн. 

Газрын төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг хуулийн хугацаанд мэргэжлийн байгууллагаар хийлгээгүй, уурхайн эдэлбэр газрын шавь тэмдэгийг устаж гэмтэх, хэмжилт хийх нөхцлийг алдагдуулсан,“ТОУУ” ХХК нь ашигт малтмал ашиглах тусгай зөвшөөрөлтэй талбайн шав тэмдэгийг мэргэжлийн байгууллагаар суулгуулаагүй, талбайн гадна талд эрх бүхий байгууллагын зөвшөөрөлгүйгээр кемп, чулуу бутлуурын кареьрийн тоног төхөөрөмж суурилууласан  зөрчлүүд илэрсэн. 

Авсан арга хэмжээ:Шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах талаар 19 заалт бүхий 5 албан шаардлага хүргүүлэн, 3072.0 мянган төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авч, байгууллагын сургалт хийж мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав.

Дүгнэлт:Газрын тухай хуулийн 33 дугаар зүйлийн 33.1.2 дахь заалтын дагуу газар эзэмших хүсэлт гаргасан иргэд, ААНБ-уудад газар эзэмших асуудлыг тухайн шатны Засаг дарга дуудлага худалдаа, төсөл шалгаруулах зарчмаар шийдвэрлэж, Засгийн газрын 2002 оны 28 дугаар хавсралтаар баталсан “Газар өмчлүүлэх, эзэмшүүлэх, ашиглуулах дуудлага худалдаа явуулах журам”-ын дагуу газар олгох. Газрыг гэрээнд заасан зориулалтын дагуу хэмжээнд нь ашиглах,  ногоон байгууламжийг эзэмшил газрын 10%-д байгуулах

Цаашид авах арга хэмжээний санал:

Сумдын Засаг даргад:

1. Газрын òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòèéã õàíãóóëæ àæèëëàõ

2. Төрийн эрх бүхий байгуулага, албан тушаалтан өөрийн шийдвэр, үйлдэл /эс үйлдэхүй/-ээрээ газрын тухай хууль тогтоомж, газар эзэмшигч, ашиглагчийн хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн бол уг байгууллага, албан тушаалтан өөрөө хууль бус шийдвэрийг хүчингүй болгож, зөрчлийг арилгах нь зүйтэй байна

“Улз ус” ХХК-д

1. Эрх бүхий байгууллагаас олгосон газраас илүү хашаажуулж сунгасан 109.5 м.кв хэмжээтэй газрыг чөлөөлж, эзэмшил газрын хэмжээнд татах,

2. Хот, тосгоны өнгө үзэмж, эрүүл ахуйн нөхцлийг сайжруулах, газрыг хамгаалах, нөхөн сэргээх шаардлагын дагуу газар эзэмшигч нь эзэмшилд авсан газрын 10-аас доошгүй хувийг ногоон байгууламжтай болгох,

3. Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газраас хаягийн нэгдсэн дугаар авч стандартын дагуу байрлуулах.,

ГХБХБГ-т:

“БД” ХХК-д газар эзэмшүүлсэн дээрх захирамжуудыг хүчингүй болгож газрын дуудлага худалдааны анхны үнийг ГХГЗЗГ-ын даргын 2003 оны 218 дугаар тушаалын 1-р хавсралт Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээний дуудлага худалдааны анхны үнэ тодорхойлох аргачлалын дагуу тодорхойлж, аймгийн төсөвт төвлөрүүлэх.

ТОУУ” ХХК-т

1. MV-017191 дугаартай ашигт малтмал ашиглах тусгай зөвшөөрөлтэй “ТОУУ” ХХК-ийн  уурхайн талбайн хилийг тогтоож шав тэмдэгийг техникийн шаардлагын дагуу мэргэжлийн байгууллагаар суулгуулж, Ашигт малтмалын газраар баталгаажуулсаны дараа Хэрлэн сумын Засаг даргатай уурхайн эдэлбэрийн, кемп, карьерийн зориулалтаар газар эзэмших гэрээ байгуулж, гэрчилгээжүүлэх,

2.MV-017191 дугаартайашигтмалтмалашиглахтусгайзөвшөөрөл олгосон ашиглалтын талбай дотор 4 иргэний өмчлөлийн газрыг тус талбайгаас гаргах зардлыг хариуцах,

3. Барилга хот байгууллагын яамнаас олгосон БМҮ 232/14 дугаартай элс хайрга бутлан ангилах үйлдвэрлэл, БМҮ 498/15 дугаартай бетон зуурмагийн үйлдвэрлэл явуулах үйл ажиллагаан дээр байгальорчнынөлөөлөх байдлынерөнхийүнэлгээг хийлгэх

Халхгол сумын Засаг даргын 2014 оны А/43, А/47, А/48  дугаартай захирамжуудыг хүчингүй болгож, “Эмийн үйлдвэр” ХХК-д 100 га газрыг дуудлага худалдаагаар ялсан үнийн дүнг улсын төсөвт оруулсан.

Ус үйлдвэрлэдэг “Улз ус” ХХК, “БД”ХХК

 “Улз ус” ХХК -ийн 109.5 м.кв газар, “Амтлаг хүнс” ХХК-ийн 2500 м.кв газрын  дуудлага худалдааны анхны үнийг ГХБХБГ-аар тодорхойлуулан төвлөрүүлсэн.

Уул уурхайн “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК-ны газрын төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг мэргэжлийн байгууллагаар хийлгэж, “Шинь шинь” ХХК, “Голден тайг” ХХК, “ХОТУ” ХХК-иудын уурхайн шав тэмдэгтийг хугацаанд нь сэргээлгэн, хэмжилт хийх нөхцлийг бүрдүүлсэн.  

Хэрлэн сумын Засаг дарга “ТОУУ” ХХК-ийн кемп, чулуу бутлуурын карерийн тоног төхөөрөмж суурилууласан газруудын  хэмжээг тодорхойлж 2016 оны Газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд тусган олгохоор болсон.  Албан шаардлагын биелэлт 80%-тай байна.

     100

 

Геологи уул уурхайн хяналт15-12 объектод:

Их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 15 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс 12 төлөвлөгөөт шалгалт хийж, 3 хяналт шалгалтын объект үйл ажиллагаа явуулаагүй болно. .

“Öýíãýã Îðîã” ÕÕÊ, “Äàìáàò” ÕÕÊ, “Ýñ æè ìàéíèíã Ýðäýñ” ÕÕÊ, “Петрочайна Дачин Тамсаг” ХХК-èéí ÁÕÃ-XlX, XXl, “Øèíü Øèíü” ÕÕÊ, “ÒÎÓÓ” ÕÕÊ, Òàëñò íóóð” ÁÃÁÕÍ, “Äàâñò Îðãèë” ÇÃÁÕÍ, “Óëç ãîë” ÕÕÊ-ийн тусгай зөвшөөрөлтэй талбайд гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа “Тэнгэрийн Алтан шонхор” ХХК, “Дун Уянга” ХХК-иудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Дүгнэлт. Ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч аж ахуйн нэгжүүд Ашигт малтмалын тухай хуулийн 48.6.2 /Дараа жилийн үйлдвэрийн үндсэн  үзүүлэлтүүд, уулын ажлын төлөвлөгөөг батлагдсан зааврын дагуу 12 дугаар сарын 01-ний дотор./ дахь заалтыг биелүүлж ажиллахгүйбайна.

Авсан арга хэмжээ.8 аж ахуйн нэгжид хугацаатай албан шаардлага хүргүүлж, 1 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг улсын  байцаагчийн актаар түр зогсоов.

3 аж ахуйн нэгжийн удирдах албан тушаалтнууд байхгүй байсан тул мэдэгдэл хүргүүлж, холбогдох баримт, бичгүүдийг шалгуулсны дараа арга хэмжээг авахаар төлөвлөөд байна.

“Петрочайна Дачин Тамсаг” ХХК-èéí ÁÕÃ-XlX, XXl талбайн Газрын тосны тухай хуулийн 15 заалтын хэрэгжилтийг шалгалаа.

“Петрочайна Дачин Тамсаг” ХХК-èéí туслан гүйцэтгэгч “Бласт Сэлэнгэ” ХХК-ийн үйл ажиллагааг 2.22 кодтой “Тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн ашиглалтыг шалгах хяналтын хуудас”-аар эрсдэлий үнэлэхэд бабаб 23 хувь “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил.Газрын тосны хайгуул, олборлолтын үйл ажиллагаанд туслан гүйцэтгэгч бага эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил.

Туслан гүйцэтгэгч аж ахуйн нэгжийг сонгохдоо Монгол улсад бүртгэлтэй аж ахуйн нэгжид тэргүүн ээлжинд давуу эрх өгдөггүй, 2013, 2014 оны газрын тосны нөөцийн хөдөлгөөний тайланг гаргаж, төрийн захиргааны байгууллагаар хянуулаагүй, Тосон – Уул XlX талбайд нөөц ашигласны төлбөр /роялти/-ийн хэмжээг тооцохгүйгээр Монгол Улсын Засгийн газар болон гэрээлэгчийн хооронд  ашигт газрын тосыг хувааж байгаа, Тамсаг- XXl талбайн Та – 2 төвлөрсөн байгууламжийг улсын комиссод актаар хүлээлгэн өгөөгүй, газрын тосыг хадгалж, ашиглаж байгаа, Òэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсэлгээний хэрэгслийн агуулахын газрын байнгынбайршлыг òîãòîîñîí Çàñàã äàðãûí çàõèðàìæã¿é,агуулах нь аюулгүйн бүсèéã òîãòîîëãîîã¿é зэрэг зөрчлүүд байна.

Дүгнэлт.Газрын тосны хайгуул, олборлолт, өрөмдлөгийн үйл ажиллагаандаа Монгол улсын иргэн-мэргэжилтэн, инженер техникийн ажилтан авч, сургаж, дадлагажуулахгүй байгаа нь хууль тогтоомжыг мөрдөх, аюулгүй ажиллагааг хангаж ажиллахгүй байх зөрчлийг гаргах үндэс болж байна.

Авсан арга хэмжээ.6 заалт бүхий хамтарсан албан шаардлага хүргүүллээ.

Геологи уул уурхайн хяналт: 2015 онд төрийн захиргааны байгууллагаар батлуулсан уулын ажлын болон байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөө уурхайн объект дээр ирээгүй байхад байгаль орчны нөхөн сэргээлт, засвар үйлчилгээний ажлаас бусад үйл ажиллагааг явуулахгүй байна. “Адуунчулуун” ХК 3 га, “Öýíãýã Îðîã” ÕÕÊ 2 га,

“Ýñ æè ìàéíèíã Ýðäýñ” ÕÕÊ 0.5 га талбайд техникийн, “Дун Эрдэнэ” ХХК 0.5 га талбайд  дотоод дүүргэлт, “ХОТУ” ХХК 5га талбайд биологийн нөхөн сэргээлтийн ажлыг хийж гүйцэтгээд байна.

     100

 
 

Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ24-13 объектод:

Èõ ýðñäýëòýé ¿íýëýãäñýí 24 îáúåêòîä òºëºâëºãººò õÿíàëò øàëãàëò õèéõýýñ 14 îáúåêòîä õÿíàëò øàëãàëò õèéæ 7 àæ àõóéí íýãæ òóõàéí ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëààã¿é,3 объектийн улирлын чанартай үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд үйл ажиллагаа явуулах хугацаа болоогүй байна. 

 “Петрочайна дачин тамсаг \Монгол\” ХХК-ийн ÁÕÃ-XIX, XXI талбай, БД” ХХК, “Улз ус” ХХК,“Арис хан шүүдэр” ХХК, “Öýíãýã Îðîã” ÕÕÊ, “Äàìáàò” ÕÕÊ, “Ýñ æè ìàéíèíã Ýðäýñ” ÕÕÊ, “Øèíü Øèíü” ÕÕÊ, “ÒÎÓÓ” ÕÕÊ, Òàëñò íóóð” ÁÃÁÕÍ, “Äàâñò Îðãèë” ÇÃÁÕÍ, “Óëç ãîë” ÕÕÊ-ийн тусгай зөвшөөрөлтэй талбайд гэрээ байгуулан ажиллаж байгаа “Тэнгэрийн Алтан шонхор” ХХК, “Дун Уянга” ХХК-уудын үйл ажиллагаанд төлөвлөгөөт хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Шалгалтын явц:Геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын улсын байцаагчидтай хамтран хяналт шалгалт хийлээ. Байгаль орчны чиглэлээр батлагдсан хяналтын хуудасгүй тул 2.6 кодтой “Ил уурхайн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”, 2.12 кодтой “Газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч иргэн болон аж ахуйн нэгж байгууллагыг шалгах хяналтын хуудас”-уудаас байгаль орчинд хамрааралтай заалтаар хяналт хийхэд 11% баг, 34% дунд, 56% их эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил: Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлэгээ хийлгээгүй, менежментийн төлөвлөгөөгүй, ус, хөрс, агаарын шинжилгээний дүгнэлтгүй үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулийн 8, 9 дүгээр зүйлийг зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах талаар аж ахуйн нэгжид хүргүүлсэн 8 албан шаардлага 24 заалт тусгаж албан шаардлагын биелэлт 87,5 хувьтай 14 удаагийн байгууллагын сургалт хийж мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав.

Дүгнэлт: Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээнд тулгуурлан менежментийн төлөвлөгөөг хийлгэх талаар мэдлэг дутуу байна.

Цаашид авах арга хэмжээний санал:

Аж Ахуйн нэгжүүдэд:

- Үйл ажиллагаагаа эхлүүлэхээс өмнө Нарийвчилсан үнэлгээ, менежментийн төлөвлөгөөг боловсруулан ажиллах

- Хууль эрхзүйн мэдлэгээ дээшлүүлж ажилчддаа дотоодын сургалтыг тогтмол зохион байгуулж байх

- Дотоод хяналтыг сайжруулах

Ой, ургамлын чиглэлээр5-2объектод:

Байгалийн ургамал ашиглах, тарималжуулах үйл ажиллагаа явуулдаг их эрсдэлтэй 5 аж ахуйн нэгжийг төлөвлөгөөт шалгалтад хамруулахаас 3 аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулаагүй, 2 аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагаанд хяналт тавьж ажиллалаа.Үүнд:

“Экоговь” ХХК, “Их индүүт” ХХК, “Цагаанбиндэръяа” ХХК-иуд ажиллаагүй, “Эмийн үйлдвэр” ХХК, “Бэрхцагаан овоо” ХХК-иуд БОНХАЖЯ-ны зөвшөөрлөөр ховор ургамал болох Дэрэвгэр жиргэрүүг түүж бэлтгэсэн.

Дээрх аж ахуйн нэгжүүдийн ургамлын үндэс түүх зөвшөөрөл, түүж бэлтгэсэн ургамлын хэмжээ, ургамлын нөөц ашигласны төлбөрийн барагдуулалт зэрэгт хяналт тавьж, 2.16 кодтой “Ургамал ашиглагч аж ахуйн нэгж байгууллага иргэний үйл ажиллагаанаас байгаль орчинд нөлөөлөх байдлыг шалгах хяналтын хуудсаар эрсдлийг үнэлэхэд “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн. Эмийн үйлдвэр, Бэрхцагаан овоо ХХК-иудын үйл ажиллагааг 2014 онд улсын байцаагчийн актаар зогсоож, зөрчлийг арилгуулахаар албан шаардлага өгсөн ба 2015 онд албан шаардлагын биелэлт 80%-тай байх тул улсын ахлах байцаагчийн актаар үйл ажиллагааг сэргээсэн. Тус аж ахуйн нэгжүүд “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн хэдий ч ургамлын нөөцийг ашиглаад нөхөн сэргээх, тарималжуулах ажлыг орхигдуулж байгаа тул байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээг шаардлагын түвшинд хийлгэж хэрэгжүүлэх талаар мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгөв.

Илэрсэн зөрчил дутагдал:Эмийн үйлдвэр, Бэрхцагаан овоо ХХК-иудад ховор ургамлыг зөвхөн эм бэлтгэн найруулах ажил үйлчилгээ эрхэлдэг аж ахуйн нэгж ýìийн ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàх, гадаадад гаргахыг хориглох, байгалийн ургамлыг анх түүх үеийн бодит жин, хатсан үеийн жин хоёрын хоорондын хэмжээний зөрүүг тооцож  ургамал ашигласны төлбөрийг бүрэн төлөх, байгаль орчны үнэлгээ, менежмент төлөвлөгөөний дагуу ургамлыг нөхөн сэргээх, тарималжуулах ажил орхигдоод байна

Авсан арга хэмжээ:Байгалийн ургамлын тухай, Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай, Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай хуулиудыг зөрчсөн дээрх зөрчлийг арилгах талаар сургалт хийсэн

Байгаль орчин, Геологи уул уурхайн хяналт:2015 онд төрийн захиргааны байгууллагаар батлуулсан байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөө, уулын ажлын төлөвлөгөөг уурхайн объект дээр ирээгүй байхад байгаль орчны нөхөн сэргээлт, засвар үйлчилгээний ажлаас бусад үйл ажиллагааг явуулахгүй байна. “Адуунчулуун” ХК 3 га, “Öýíãýã Îðîã” ÕÕÊ 2 га,

“Ýñ æè ìàéíèíã Ýðäýñ” ÕÕÊ 0.5 га талбайд техникийн, “Дун Эрдэнэ” ХХК 0.5 га талбайд  дотоод дүүргэлт, “ХОТУ” ХХК 5га талбайд биологийн нөхөн сэргээлтийн ажлыг хийж гүйцэтгээд байна.

100  
3.2.Байгаль орчин, геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн шалгалтад хамрагдсан 48 объектод байгууллагын нэг өдрийн сургалтыг хөтөлбөрийн дагуу зохион байгуулна.

Байгаль орчин, геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн төлөвлөгөөт хяналт шалгалтад хамрагдсан 35 обьектод байгууллагын нэг өдрийн сургалтыг хийлээ.

Сургалтанд 35 объектын менежер, инженер техникийн ажилтан нар хамрагдлаа.

Сургалтаар Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн эрх, үүргийн талаархи зөвлөмж, гарын авлагыг тарааж, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажилласан.

Байгууллагын сургалтыг зохион байлснаар ажилтан албан хаагч, менежер, инженер техникийн ажилтан нараас хамааралтай зөрчлүүд багасаж байна 100  
3.3.Байгаль орчин, геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын чиглэлээр бага, дунд эрсдэлтэйүнэлэгдсэн нийт 39 обьектод зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлнэ.

Байгаль орчны хяналтаар 21-20

Геологи уул уурхайн хяналтаар6-5

Газрын харилцаа, геодези зураг зүйн хяналтаар 12-10

Нийт 39 объектод Ǻâëºí òóñëàõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõýýñ 35 объектод çºâëºí òóñëàõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëëýëýý, 4 объект тухайн чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулаагүé  байна.

 

100

 
 

Газрын харилцаа, геодези зураг зүйн хяналт12-10 îáúåîò: Зөвлөн туслах хөтөлбөрийн дагуу  Хэрлэн ñóìанд геодези, зураг зүйн үйл ажиллагаа явуулдаг “Талын пирамид” ХХК, “Баянцагаан дэрст” ХХК, “Очир-Эрдэнийн Тал” ХХК-д, барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулдаг Мөнхтал” ХХК, “Үйзэн тал” ХХК, уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явууладаг “Адуунчулуун” ХК-д зөвлөн туслах үйлчилгээг үзүүлсэн.Хамрагдвал зохих 12 объектоос 10 объектод зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн, 2 объект үйл ажиллагаа явуулахгүй тул 100 %  хамруулсан.

Шалгалтын явц:2.18 кодтой “Геодези, зураг зүйн үйл ажиллагааг шалгах” хяналтын хуудсаар үнэлэхэд Талын пирамид” ХХК 6.7% “бага”, “Баянцагаан дэрст” ХХК 6.7% “бага”, “Очир-Эрдэнийн Тал” ХХК 11.8 % “бага” эрсдэлтэй, 2.17 кодтой “Барилга, байгууламжийн зураг төсөл боловсруулах, барих, ашиглах үед хийгдэх геодезийн ажлыг шалгах” хяналтын хуудсаар “Аглут” ХХК 14.5% “бага”, “Сүхжин” ХХК 6.2% “бага”, “Цог-Октаэдр” ХХК             8.3% “бага”, “ЦОДММ” ХХК 6.2% бага, 2.12 кодтой “Газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч иргэн болон аж ахуйн нэгж байгууллагыг шалгах” хяналтын хуудс-аар “Адуунчулуун” ХК  6.8%  “бага”, “Мөнхтал” ХХК 14.0% “бага”, “Үйзэн тал” ХХК 10.0% “бага” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил: Геодезийн хэмжилтийн багажинд баталгаажуулалт хийлгээгүй, эргэлтийн цэгийг газар дээр тэмдэгжүүлээд иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагуудад хүлээлгэн өгөхдөө акт үйлдээгүй,  дотоод хяналт хариуцсан мэргэжилтэнг томилож, ажиллуулаагүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулан, мөрдөж ажиллаагүй нь Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын “Аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-ын 4.1.3-т заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ:Шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах талаар 18 заалт бүхий 6 зөвлөмж хүргүүлэн, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав.

Дүгнэлт:

Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын “Аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-ын хэрэгжилт хангалтгүй байна.

Цаашид авах арга хэмжээний санал:

1.Геодезийн хэмжилтийн багажинд баталгаажуулалт хийлгэх,

2. Эргэлтийн цэгийг газар дээр тэмдэгжүүлээд иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагуудад хүлээлгэн өгөхдөө акт үйлдэх,

3. Байгууллагын дотоод хяналт хариуцсан ажилтанг томилж, дотоод хяналтын журмыг боловсруулан гаргаж, дотоод хяналт шалгалтыг хийх.

Геодезийн хэмжилтийн багажнуудыг бүрэн баталгаажуулж, эргэлтийн цэгийг газар дээр тэмдэгжүүлэн хүлээлгэн өгөхдөө акт үйлдэж, зөрчлийг бүрэн арилгасан. 

Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын хэрэгжилтийг 0.5 хувиар нэмэгдүүлэн ажилласан.

100  
 

Геологи уул уурхайн хяналт6-5 îáúåîò:“Äóí Ýðäýíý” ÕÕÊ, “Æàìï Àëò” ÕÕÊ, “Õîòó” ÕÕÊ, “Àäóóí÷óëóóí” ÕÊ, “Ìàê” ÕÕÊ-дад зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүллээ.

“Áóìàí Îëç” ÕÕÊ-д нь 2015 онд үйл ажиллагаа явуулж эхлээгүй байгаа тул зөвлөн туслах үйлчилгээнд хамрагдаагүй байна.

Зөвлөн туслах үйлчилгээг “Ил уурхайн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аар хийж гүйцэтгэн эрсдэлийг үнэлэхэд “Äóí Ýðäýíý” ÕÕÊ 26 хувь буюу “бага”, “Æàìï Àëò” ÕÕÊ 9.4 хувь буюу “бага”, “Õîòó” ХХК 17.2 хувь буюу “бага”, “Àäóóí÷óëóóí” ÕÊ 28 хувь буюу “дунд” “ÌÀÊ” ÕÕÊ-èéí Äîðíîä àéìàã äàõü ñàëáàð 45 хувь дунд эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн.

Илэрсэн зөрчил.                                                                         

Уулын ажлын түвшин бүрийн дэвсгэр зураггүй, үйлдвэрийн явцад тоос үүсч хүмүүсийн эрүүл мэндэд муугаар нөлөөлөх ажлын байруудаас агаарын сорьц авч урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ аваагүй, хур тундас үүсэлтэй гадаргын ус уурхайд орохоос сэргийлсэн суваг шуудуу, далан хаалт байгуулаагүй зэрэг зөрчил илэрсэн.

Авсан арга хэмжээ.“Äóí Ýðäýíý” ÕÕÊ, “Àäóóí÷óëóóí” ÕÊ-дад зөвлөмж хүргүүлсэн.

Геологи уул уурхайн хяналт: Хууль эрх зүйн мэдлэг, мэдээлэлээр хангагдсан

100

 
 

Байгаль орчны хяналт21-20 îáúåîò: “ДБЭХС” ХК, “Адуунчулуун” ХК, “Дун-Эрдэнэ” ХХК, “Жампалт” ХХК, “МТ” ШТС, “Жаст-Ойл” ШТС, “Ïåòðîâèñ” ÕÕÊ, “Øóíõëàé” ÕÕÊ, “ДБЭХС” ТӨХК –уудад зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлж ажиллалаа.. Геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтын улсын байцаагчидтай хамтран хяналт шалгалт хийлээ. Байгаль орчны чиглэлээр батлагдсан хяналтын хуудасгүй тул 2.6 коптой “Ил уурхайн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”, 2.12 кодтой “Газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч иргэн болон аж ахуйн нэгж байгууллагыг шалгах хяналтын хуудас”-уудаас байгаль орчинд хамааралтай заалтаар хяналт хийхэд 15% бага, 49% дунд, 46% их эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

Ойн мэргэжлийн 3 байгууллага болох Нарс мод ХХК, “Бавж барас” ХХК, “Өвөр эрээн” ХХК-иудд зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэв. БОНХЯ-аас ойн мэргэжлийн байгууллагын эрх авсан “Нарс мод”, “Өвөр эрээн”, “Бавж барас” ХХК-иудыг 2.5 кодтой “Ой ашиглалтын компаниудын байгаль орчинд нөлөөлөх байдлыг шалгах хяналтын хуудас”-аар шалгаж эрсдлийн ¿íýëãýý хийõэд 3.8% буюу “бага” эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.Идэвхтэн байгаль хамгаалагч томилон ажилуулах, мод тээвэрлэх явцад гарал үүслийн гэрчилгээг нүүрний шилэнд ил байрлуулж явах журмыг мөрдөх талаар зөвлөгөө өгөв.

Байгаль орчны хяналт: Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээг хийлгэж, менежментийн төлөвлөгөө боловсруулан батлуулж ажиллах, хууль эрх зүйн мэдлэг, мэдээлэлээр хангагдсан

90

 
3.4. Байгаль орчин, геологи уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу 2-ыг зохион байгуулна.

Байгаль орчин, геологи уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, аж ахуйн нэгжид хөтөлбөрийн дагуу 2 салбарын сургалтыг зохион байгуулсан.

 

100

 
3.4.1.”Уул уурхайн аюулгүй ажиллагаа, байгаль орчны нөхөн сэргээлт” сэдэвт салбарын сургалт зохион байгуулна.

Байгаль орчин, геологи уул уурхай, газрын харилцаа геодези зураг зүйн хяналтУул уурхайн хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа”, “Уул уурхайн баяжуулалт, техникийн аюулгүй ажиллагаа” сэдэвт сургалтыг Политехникийн коллежийн сургуулийн багш нартай хамтран зохион байгуулсан.Сургалтанд Ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй 12 аж ахуйн нэгжийн 26 инженер техникийн ажилтан оролцлоо.

“Иргэн бүр эрсдэлгүй орчинд” аяны хүрээнд Ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч 9 аж ахуйн нэгжид “Ил уурхайн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-ыг сурталчлах ажлыг зохион байгуулж ажиллалаа. Ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй 12 аж ахуйн нэгжийн 26 инженер техникийн ажилтан оролцлоо

Уул уурхайн хөдөлмөрийн аюулгүйны ажиллагааны талаар өргөн мэдлэгтэй болж хэрэгжүүлж ажиллана

100

 
3.4.2.Сумдын болон тусгай хамгаалалттай газар нутгийн байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчдын чадавхыг дээшлүүлэх сургалт зохион байгуулна. Орон тооны бус улсын байцаагч, сумдын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчдыг мэргэжил арга зүйгээр хангах, хууль эрх зүйн мэдлэгийг дээшлүүлэхэд зорилгоор“Áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí áàéöààã÷èä áîëîí õèìèéí õîðò áîëîí àþóëòàé õîã àøèãëàã÷ àæ àõóéí íýãæèä õèéõ ñóðãàëò”,Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчдын чадавхийг дээшлүүлэх нь” сэдэвт сургалтыг 2015 оны 04 дүгээр сарын 02-03-ны өдрүүдэд зохион байгууллалаа. Сургалтанд нийт 14 сумын Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн Дорнод хамгаалалтын захиргааны 3 улсын байцаагчийн эрхтэй байгаль хамгаалалч,  õèìèéí õîðò áîëîí àþóëòàé õîã àøèãëàã÷ àæ àõóéí íýãæ¿¿ä хамрагдлаа. Улсын байцаагчдын хууль эрх зүйн мэдлэг дээшилсэн

100

 
3.5.Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор 4 чиглэлээр хяналт шинжилгээ хийнэ. Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор3 чиглэлээр хяналт шинжилгээ хийгдсэн.  

100

 
3.5.1.Арьс шир, ноос ноолуур  боловсруулах үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагаанаас хүрээлэн буй орчин бохирдож буй эсэхэд хяналт шинжилгээ хийх Арьс шир, ноос ноолуур  боловсруулах үйлдвэрүүдийн үйл ажиллагаанаас хүрээлэн буй орчин бохирдож буй эсэхэд хяналт шинжилгээ хийх объект байхгүй болно.      
3.5.2.Бохир ус цэвэрлэх байгууламжуудын цэвэршүүлсэн бохир усанд хяналт шинжилгээ хийх  “Äîðíîä ÍÀÀ” ÕÕÊ-èéí õàðúÿà áîõèð óñ öýâýðëýõ áàéãóóëàìæ, Петорочайна дачин тамсаг 19 дүгээр òàëáàé, 21 дүгээр òàëáàéí ñóóðèíãèéí áîõèð óñ öýâýðëýõ ò¿ð áàéãóóëàìæ, Äàøáàëáàð ñóìûí íóòàã äàõü ÁÍÕÀÓ-ûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé “Øèíü øèíü” ÕÕÊ-èéí àæèë÷äûí ñóóðèíãèéí áîõèð óñ öýâýðø¿¿ëýõ áàéãóóëàìæèéí öýâýðø¿¿ëñýí áîõèð óñàíä õèìè, íÿí ñóäëàëûí øèíæèëãýý õèéхэд цэвэршүүлсэн бохир ус нь стандартын хэмжээнд дүгнэгдлээ. Бохир ус цэвэрлэх байгууламжуудын цэвэршүүлсэн бохир усанд хяналт шинжилгээ хийсэн нь стандартын шаардлага хангаж буй эсэхэд хяналт тавих, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулж байна

100

 
3.5.3.Хот суурин газрын хөрсний эрүүл ахуй, бохирдлын байдалд хяналт шинжилгээ хийх Äîðíîä õóäàëäàà ÕÊ-èéí “Ø¿ð” çàõûí ãàäíà òàëáàé, “Èâýýë” õîðîîëлын 30 дугааð áàéð, ÀéÑÂÍ ÕÕÊ-èéí õàøààíû àðä, “Èâýýë” õîðîîëлын 5 дугааð áàéðíû õîéíî, Õýðëýí ñóìын 10 дугаар áàãийн õàð áàéøèíãèéí óðä òàëä, Ìàíäàë õàëóóí óñíû ãàçðûí ãàäíà òàëáàé, ßëàëòын  6 дугаар óñàí ñàíãèéí õîéò òàë, нийт 7 газраас õºðñíèé øèíæèëãýýíèé äýýæ àâ÷, íÿí ñóäëàëûí ëàáîðàòîðèä øèíæèëãýý õèéëãýñýí. Хот суурин газрын хөрсний эрүүл ахуй, бохирдлын байдалд хяналт шинжилгээ хийсэн нь стандартын шаардлага хангаж буй эсэхэд хяналт тавих, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллөлд хяналт тавьиж байна

100

 
3.5.4.Геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа эрхлэгч аж ахуйн нэгж байгууллага, шалгалтанд хамрагдаагүй ГХБХБГ болон сумдын газрын даамлууд,  шинээр баригдаж байгаа барилга, зам, инженерийн байгууламжид  хяналт шинжилгээ хийх

Газрын харилцаа, геодези зураг зүйн хяналт:

Обьектын эрсдэлийн үнэлгээ хийх, эрсдэлийг бууруулах арга замыг тодорхойлох зорилгоор геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа эрхлэгч аж ахуйн нэгж байгууллага, шинээр баригдаж байгаа барилгад хийсэн.

-Хэрлэн ñóìанд геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа явуулдаг “Талын пирамид” ХХК, “Баянцагаан дэрст” ХХК, “Очир-Эрдэнийн Тал” ХХК-д, барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулдаг  “Цог-Октаэдр” ХХК, “Аглут” ХХК, “Сүхжин” ХХК-д бие даасан, “ЦОДММ” ХХК,  “Адуунчулуун” ХК-ийн шинээр баригдаж байгаа барилга байгууламж хамрагдсан.

Шалгалтын явц:2.18 кодтой “Геодези, зураг зүйн үйл ажиллагааг шалгах” хяналтын хуудсаар үнэлэхэд Талын пирамид” ХХК 6.7% “бага”, “Баянцагаан дэрст” ХХК 6.7% “бага”, “Очир-Эрдэнийн Тал” ХХК 11.8 % “бага” эрсдэлтэй, 2.17 кодтой “Барилга, байгууламжийн зураг төсөл боловсруулах, барих, ашиглах үед хийгдэх геодезийн ажлыг шалгах” хяналтын хуудсаар “Аглут” ХХК 14.5% “бага”, “Сүхжин” ХХК 6.2% “бага”, “Цог-Октаэдр” ХХК  8.3% “бага”, “ЦОДММ” ХХК 6.2% бага, 2.12 кодтой “Газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч иргэн болон аж ахуйн нэгж байгууллагыг шалгах” хяналтын хуудс-аар “Адуунчулуун” ХК  6.8%  “бага” эрсдэлтэй тус тус үнэлэгдсэн. 

Илэрсэн зөрчил:Геодези зураг зүй, барилга угсралтын  үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгжүүдэд геодезийн хэмжилтийн багажинд баталгаажуулалт хийлгээгүй, дотоод хяналт хариуцсан мэргэжилтэнг томилож, ажиллуулаагүй, дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам батлуулан, мөрдөж ажиллаагүй нь Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын “Аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-ын 4.1.3-т заасныг тус тус зөрчиж байна.

Авсан арга хэмжээ: Шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах талаар 18 заалт бүхий 6 зөвлөмж хүргүүлэн, мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллав.

Дүгнэлт:Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын “Аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-ын хэрэгжилт хангалтгүй байна.

Геодезийн хэмжилтийг багажийг баталгаажуулалтанд бүрэн хамруулсан.

Засгийн газрын 2011 оны “Нийтлэг журам батлах тухай” 311 дүгээр тогтоолын “Аж ахуйн нэгж байгууллагын үйл ажиллагаанд дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах нийтлэг журам”-ын хэргэжилтийг 0хангуулсан.

100

 
3.6.Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр эрсдлийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, дүн шинжилгээ хийх зорилгоор 8 чиглэлээр тандалт судалгаа хийнэ.

Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр эрсдлийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх, дүн шинжилгээ хийх зорилгоор 8 чиглэлээр тандалт судалгаа хийхээс 5  тандалт судалгаа хийсэн. 3 аж ажуйн нэгж байхгүйн улмаас тандалт судалгаа хийгдээгүй.

Баян-Уул сумын 19 ойн нөхөрлөл, амьтны нөхөрлөлүүд, аюултай хог хаягдал гаргагч аж ахуйн нэгжүүд, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний хийдэг 8 аж ахуйн нэгж, уул уурхай, барилга угсралт, геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгж, ашигт малтмал ашиглалтын MV-3108 тоот тусгай çºâøººðөлтэй аж ахуйн нэгж, òýñðýõ áîäèñ, ïèðîòåõíèêèéí õýðýãñýë àøèãëàæ тусгай зөвшөөрөлтэй аж ахуйн нэгжүүдийг хамруулсан тандалт судалгааг хийж гүйцэтгэлээ. хийж гүйцэтгэлээ.

Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр эрсдлийн мэдээллийн сан бүрдүүлсэн.

100

 
3.6.1.Шинээр байгуулагдсан ой, ургамал, амьтаны нөхөрлөлүүдэд тандан судалгаа хийх

Ой, ургамал нөхөрлөлүүдБаян-Уул сумын 19 ойн нөхөрлөлийн Байгаль орчныг хамгаалах тухай, Ойн тухай хуулиар хүлээсэн  үүргийн хэрэгжилтийг 55 заалтын хүрээнд шалгаж үнэлэлт дүгнэлт өгөхөд дунджаар 92.8 %-тай байгаа нь 2014 оныхтой харьцуулахад хуулийн хэрэгжилт 9.4%-иар өссөн, 4 нөхөрлөл шинээр байгуулагдсан байна. Хөх чоно, Хархираа, Буянт, Дунхаан нөхөрлөлийн хариуцан хамгаалж буй нутаг дэвсгэрт түймэр гараагүй, ойн зөрчлийг таслан зогсоох, түймрийн эргүүл харуул ажиллуулахаар Батсүмбэр, Шинэстэй, Ногоон цээл, Цагаан дэв, Хархираа, Хөх чоно нөхөрлөлүүд хяналтын пост барьж шиглалтанд оруулснаар зөрчил буурсан, Эрдэнэбулаг нөхөрлөл нарсны үр 3.5 кг тарьсан, 2 га-д ойжуулалт хийсэн байна. Нарсны үрээр тарьц суулгац ургуулах ажлын хэмжээ жил ирэх тутам нэмэгдэж, 14 нөхөрлөл өөрийн хөрөнгөөр 48.7 га-д ойжуулалт хийсэн байна. Ойн санг гэрээгээр эзэмшиж буй 11 нөхөрлөл 2014 оны жилийн эцсийн байдлаар нарсны 1, 2, 3 настай тарьц 933.5 мян. ширхэгийг ургуулж Эрээн нурууг ойжуулах тарьцны нөөцтэй болсон. 

Амьтны нөхөрлөлүүд:Байгаль орчныг хамгаалах тухай, Амьтны тухай хуулиар хүлээсэн  үүргийн хэрэгжилтийг 36 заалтын хүрээнд шалгаж үнэлэлт дүгнэлт өгөхөд дунджаар 78 %-тай байна.

2014 оныхтой харьцуулахад хуулийн хэрэгжилт 9.4%-иар өссөн, Шинээр байгуулагдсан ойн нөхөрлөлүүдийн үйл ажиллагаанд байнгын хяналт тавьж зөвлөгөө өгч ажилласнаар хуулийн хэрэгжилтийг хангаж үр, тарьц, суулгацын нөөцтэй болж, мод үржүүлгийн талбай болгон өргөжүүлж, тарьц суулгац ургуулах, нөхөн сэргээх ажлын хэмжээ жил ирэх тутам нэмэгдэн ойг хамгаалах нөхөн сэргээх ажил нэмэгдсэн. Амьтны нөхөрлөлүүдийн нэгдсэн сантай болсон.

100

 
3.6.2.Агаарын бохирдол бууруулах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй төсөл хөтөлбөрүүдэд тандан судалгаа хийх Агаарын бохирдол бууруулах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй төсөл хөтөлбөр байхгүй   0  
3.6.3.Аюултай хог хаягдлын эх үүсвэрүүдийн  судалгаанд тандан судалгаа хийх Аюултай хог хаягдлын эх үүсвэрүүдийн тандалт судалгааг байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайдын 2013 оны  07 сарын 10-ны өдөр А-209 тоот Хог хаягдлыг ангилан ялгах тушаалын хүрээнд Аюултай хог хаягдал гаргагчаж ахуйн нэгжүүдэд тандан судалгааг хийж хог хаягдлыг ангилан ялгаж, аж ахуйн нэгжүүдийн хог хаягдлын бүртгэлийг сайжруулж ажиллалаа. Аж ахуйн нэгжүүдэд аюултай хог хаягдлын судалгаа гарах аргачлалд суралцаж, цаашид хог хаягдлыг ангилан ялгах талаар мэдлэгийн дүвшин дээшилсэн, хог хаягдлын нэгдсэн бүртгэлтэй болсон.

100

 
3.6.4.Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний тайлангууд болон үнэлгээний хийх эрх авсан байгууллагуудад тандан судалгаа хийх

Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний 8 аж ахуйн нэгжийн тайлангуудад тандан судалгаа хийхэд Нарийвчилсан үнэлгээний хугацаа дуусасан зөрчил 75 хувь, Менежментийн төлөвлөгөөгүй, хугацаа дууссан зөрчил 82 хувьтай байна. Шалгалтын хүрээнд хугацаатай албан шаардлага хүргүүлсэн.

Байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээний хийх эрх авсан байгууллагуудад тандан судалгаа хийхэд эрх авсан аж ахуйн нэгж байхгүй.

Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын нарийвчилсан үнэлгээний тайлангуудын нэгдсэн судалгаа цаашид баяжуулан явах архивтай болсон

100

 
3.6.5.Хаягжилтын зураг, түүний дагуу хаягийн тэмдэг, зургийн самбарыг газар дээр байрлуулсан байдалд стандартаар тогтоосон хэмжээнд байгаа эсэхэд тандалт судалгаа хийх. Тандалт судалгааг МХЕГ-аас ирүүлсэн удирдамжийн дагуу Хаягжилтын тухай хуулийн хэрэгжилтэнд уул уурхай, барилга угсралт, геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгж байгууллагуудыг хамруулсан. Тухайн хуулийн хэрэгжилт аймгийн хэмжээнд хангалтгүй хэрэгжиж байна.  Хаягжилтын тухай хууль, гудамж, зам талбай, үл хөдлөх эд хөрөнгийн хаягийн тэмдэглэгээнд тавих ерөнхий шаардлага MNS 5283:2014 стандартыг талаар мэдээлэл өгсөн. 

100

 
3.6.6.Øèíýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà àæ àõóé íýãæ¿¿äýä тандалт судалгаа хийх Тандалт судалгаа хийх хугацаанд шинээр үйл ажиллагаа  ÿâóóëсан àæ àõóé íýãæ¿¿ä байхгүй  

0

 
3.6.7.Ãîë ìºðíèé óðñàö îéí ñàí á¿õèé ãàçàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà àæ àõóé íýãæ¿¿äýä тандалт судалгаа хийх Тандалт судалгааг “Цэнгэг Орог” ХХК-д хийхэд  Ашигт малтмал ашиглалтын MV-3108 тоот тусгай çºâøººðөлтэй талбай нь Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хуулийн 4.3-т заасан Засгийн газрын 2012 оны 194 дүгээр тогтоолоор Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсийн хил заагтай давхацсан байж болзошгүй гэсэн шалтгаанаар батлагдан гарч ирээгүй байсан тул улсын байцаагчийн хугацаатай албан шаардлага хүргүүлж, албан шаардлагын биелэлтийг хугацаанд нь ирүүлээгүй тул торгууль ногдуулсан. Монгол Улсын Байгаль Орчин, Ногоон Хөгжил, Аялал Жуулчлалын Яамны 2015 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдрийн 5/4567 тоот лавлагаагаар Ашигт малтмал ашиглалтын MV-3108 тоот тусгай зөвшөөрөл нь 2015 оны БОНХАЖСайд, БХБСайдын хамтарсан А-230/127 дугаар тушаалаар батлагдсан Усны сан бүхий газар, усны эх үүсвэрийн онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэмийг мөрдөх журмын дагуу тус талбайд орсон байсан голын хамгаалалтын бүс чөлөөлөгдсөн нь тогтоогдсон. Ãîë ìºðíèé óðñàö îéí ñàí á¿õèé ãàçàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà àæ àõóéн íýãæ¿¿äýä тандалт судалгааг хийснээр Ãîë ìºðíèé óðñàö îéí ñàí á¿õèé ãàçàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëдаг аж ахуйн нэгжгүй болсон.

100

 
3.6.8.Ǻâøººðºëã¿é òýñðýõ áîäèñ, ïèðîòåõíèêèéí õýðýãñýë àøèãëàæ áàéãàà ýñýõýä òàíäàëò ñóäàëãàà õèéх Уул уурхайн “Шийнь шийнь” ХХК, “Шанлун” ХХК, “Адуунчулуун” ХХК, “Дорнод худалдаа” ХХК, Зүүн бүсийн худалдааны төв, болон 13 дэлгүүр болон худалдааны төвүүдэд хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ. Хяналт шалгалтаар Уул уурхайн “Шийнь шийнь” ХХК, “Шанлун” ХХК, “Адуунчулуун” ХХК-иудòýñðýõ áîäèñ, ïèðîòåõíèêèéí õýðýãñýë àøèãëàæ тусгай зөвшөөрөлтэй бусад аж ахуйн нэгжүүд нь òýñðýõ áîäèñ, ïèðîòåõíèêèéí õýðýãñýë àøèãëàагүй, худалдаалаагүй байна. Ǻâøººðºëã¿é òýñðýõ áîäèñ, ïèðîòåõíèêèéí õýðýãñýë àøèãëàгч аж ахуйн нэгжүүдийн бүртгэл судалгаа сайжирлаа.

100

 
3.7.Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 3 чиглэлээр урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ.

Байгаль орчны хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 3 чиглэлээр урьдчилан сэргийлэх хяналт хийгээд байна.

Хаврын хурдан морины уралдаан, аймгийн нутаг дэвсгэрт мод бэлтгэл, тээвэрлэлт, худалдаалалтын байдалд, газар эзэмшигч, ашиглагч өмчлөгч аж ахуйн нэгжид, геодезийн хэмжилт зураглалын ажил болон геодезийн хэмжилтийн багаж баталгаажилтын байдалд тус тус урьдчилан сэргийлэх хяналтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Холбогдох стандартын шаардлага хангуулж, уралдааны явцад унажбэртсэн хүүхэд байхгүй.

100

 
3.7.1.“Амьтаны тухай”, “Ойн тухай” хуулиудын хэрэгжилтийн чиглэлээр урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

Ойн хяналт:Ойн тухай хууль, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2014 оны “Засгийн газарт чиглэл өгөх тухай” 48 дугаар зарлиг, Улсын Ерөнхий байцаагчийн 2014 оны 01/05 тоот “Хууль бус мод бэлтгэлийг таслан зогсоох, Ойн тухай хуулийн хэрэгжилтэнд тавих хяналтыг чангатгах тухай” албан даалгаврыг хэрэгжүүлэх зорилгоор дараах урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтуудыг хийж гүйцэтгэлээ. Үүнд:

1. Аймгийн нутаг дэвсгэрт мод бэлтгэл, тээвэрлэлт, худалдаалалтын байдалд хийх газрын даргын баталсан 2015.03.23-ны 12-04-029-71 тоот удирдамжаар сумд болон холбогдох байгууллагуудтай хамтран аймгийн хэмжээнд үр дүнтэй зохион байгуулах арга хэмжээг авч ажиллалаа. Ойгоос мод бэлтгэх эрхийн бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээ олголтонд 3 удаа шалгалт хийсэн. Ойн ангийн даргын тушаалаар эрхийн бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээ олгох, хяналт тавих хүнийг томилж, Сумын Засаг даргын захирамж, багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын шийдвэрийн дагуу иргэдэд мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгож, эрхийн бичгийн олголт, бичилтэд ойн инженер, сумын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч нар хяналт тавьж дотоодын хяналтыг хэрэгжүүлэн ажиллаж байна. Иргэдийн мод модон бүтээгдэхүүн тээвэрлэлтэнд байнгын шалгалт хийж,  16 зөрчил илрүүлэн арилгуулсан.Баян-Уул сумын төвөөс гадагш мод, модон бүтээгдэхүүн тээвэрлэж буй  58 иргэн, 3 аж ахуйн нэгж, 12 нөхөрлөлийн 206 эрхийн бичгийн  1543,1 м3 ачааг шалгаж 144 гарал үүслийн гэрчилгээнд баталгаажуулалт хийгдсэн. Нийт 6 сумын нутаг дэвсгэрт 17 удаагийн хяналт шалгалт хийгдсэн. Мод бэлтгэх гэрээний нөхцөл болзлыг зөрчин үйл ажиллагаа явуулсан, зохих зөвшөөрөлгүйгээр мод,  голын бургас бэлтгэсэн, тээвэрлэсэн зөрчилд нийт 6336.0 мян. төгрөгийн торгууль, 27.0 мян. төгрөгийн нөхөн төлбөр ногдуулсан. 18 ш буюу 0.3м3 бургас хураасан.

2. Ойн тухай хуулинд заасан ой хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх талаар Сумын Засаг дарга нарын хүлээсэн үүрэгтэй холбогдох нийт 10 заалтын хэрэгжилтийг сум тус бүрээр шалган дүгнэхэд дунджаар 89.7 хувьтай байна. 2010-2015 оны түймрийн судалгаанаас үзэхэд жил бүр түймрийн гаралт нэмэгдсээр байгаа үзүүлэлттэй байх ба цаашид ой, хээрийг түймрээс урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх төсөв хөрөнгө батлах, иргэдийн өвөлжөө, хаваржаа, байшин хашаа саравчинд түймрээс хамгаалах хамгаалалтын зурвасыг татуулах ажлыг жил бүр зохион байгуулах талаар чиглэл хүргүүлсэн.

3. Аймгийн нутаг дэвсгэрт 2010-2015 онд гарсан нийт 256 түймрийн бэлчээрийн үнэлгээ болон түймрийн хохирлыг зөв тооцсон эсэхэд шалгалт хийсэн. Сүүлийн 3 жилд гарсан түймрийн хохирлын дүнгээс үзэхэд бэлчээрийн хохирлын хэмжээ 52.8 тэрбум төгрөгийн зөрүүтэй дутуу тооцож, 90 түймэрт захиргааны хариуцлага тооцох байтал 163 түймэрт захиргааны хариуцлага тооцож, 105 түймэрт эрүү үүсгэхээс 32 түймэрт эрүү үүсгэх байдлаар хохирлын хэмжээг буруу тогтоосон байх тул улсын байцаагчийн дүгнэлт гаргаж, бүх сумд, холбогдох байгууллагуудад хүргүүлж, зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авав.

4. “Ойн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангаж хууль бус мод бэлтгэлийг таслан зогсооход анхаарч ажиллах зөвлөмж”-ийг боловсруулан аймаг, сумын ИТХ, Засаг дарга, БОГ, Сум дундын ойн анги, бүх сумдын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, байгаль хамгаалагч нарт хүргүүлж, гүйцэтгэлийн хяналт шалгалт хийх, тухайн байгууллагын чиг үүргийн дагуу зохион байгуулсан ажлын мэдээг авах зэргээр хяналт тавьж ажиллав.

Ан амьтны хяналт:Урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтаар зөвшөөрөлгүй 13 цагаан зээр агнасан 2 цагаан зээрийн мах худалдан авч хадгалаж байсан 2 иргэнд 15 сая төгрөгийн нөхөн төлбөр, 760 мянган төгрөгийн шийтгэвэр, 2 чонын арьс худалдан авсан 1 иргэнд 2  сая төгрөгийн нөхөн төлбөр, 384,0 мянган төгрөгийн шийтгэвэр,  арга хэмжээ авч, эрхийн бичиггүй 108 ширхэг мөнгөлөг хэлтэг загас агнасан 1 гадаад иргэнд 1296,0 мянган төгрөгийн нөхөн төлбөр, 384,0 мянган төгрөгийн шийтгэвэр ноогдуулж 2 зээр, хууль бусаар агнасан 108 ширхэг загасыг Хэрлэн сумын Засаг даргын дэргэдэх орон тооны бус зөвлөлд шилжүүлж, 13 зээрийг Матад сумын Засаг даргын дэргэдэх орон тооны бус зөвлөлд шилжүүлж ажиллалаа.

Хулгайн антай тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтын удирдамжийг боловсруулан 14 суманд хүргүүлэн ажиллаад байна.

Ойн тухай хууль, Амьтны тухай хууль тогтоомжийг зөрчсөн зөрчлийн тоо өмнөх оныхтой харьцуулахад буурсан.

100

 

3.7.2 Газар эзэмшигч, ашиглагч өмчлөгч аж ахуйн нэгж, байгууллагад газрын хэмжээ, бохирдол үүсгэсэн, төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг хуулийн хугацаанд хийлгэсэн байдал /аж ахуйн зориулалтаар газар ашигласан/-д урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх

1. Дорнод аймгийн 14 сумын хэмжээнд Газар эзэмшигч, ашиглагч өмчлөгч аж ахуйн нэгж, байгууллагад газрын хэмжээ, бохирдол үүсгэсэн, төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг хуулийн хугацаанд хийлгэсэн байдалд урьдчилан сэргийлэх хяналтыг гàçðûí äàðãûí áàòàëñàí 12-04-030-181 òîîò óäèðäàìæààð 2015 оны 05 дугаар сарын 20-ноос 08 дугаар сарын 20 хүртлэх хугацаанд хийхээр төлөвлөсөн. Одоогийн байдлаар Баяндун суманд алт олборлох үйл ажиллагаа явуулдаг “Дун-Эрдэнэ” ХХК, “Жамп-Алт” ХХК, “Утаат Залаат” ХХК, “Тэнгэрийн Алтан Шонхор” ХХК, “Дун-Уянга” ХХК, “ХОТУ” ХХК, “Голден Тайга” ХХК, “Цэнгэг-Орог” ХХК, “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК, Дашбалбар суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Шинь Шинь” ХХК, Хэрлэн суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Улз ус” ХХК, “БД” ХХК, “ТОУУ” ХХК, “Адуунчулуун” ХК нийт 15 аж ахуйн нэгж хамрагдлаа. Шалгалтаар  “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК, барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулдаг “Аглут” ХХК, “Цог-Октаэдр” ХХК, “ЦОДММ” ХХК, “Сүхжин” ХХК-нд урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтанд хамрагдсан. Шалгалтаар “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК нь Газрын төлөв байдал, чанарын хянан баталгааг хуулийн хугацаанд мэргэжлийн байгууллагаар хийлгээгүй, “Улз ус” ХХК нь газрын хэмжээг сунгасан, “Цог-Октаэдр” ХХК, “Сүхжин” ХХК-нь барилгын зураг төсөлдөө эзэмшил газраас илүү газарт тохижилт, ногоон байгууламж, хүүхдийн тоглоомын газар байрлуулахаар төлөвлөсөн зөрчил илэрч улсын байцаагчийн 6 заалт бүхий албан шаардлага, 18 заалт бүхий зөвлөмж хүргүүлэн, 2304.0 мянган төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авсан.

2.Аймгийн Засаг даргын 2015 оны А/250 дугаар захирамж, тус газрын даргын баталсан 12-04-031-181 тоот удирдамжийн хүрээнд Хэрлэн сумын 1 дүгээр бүсийн нутаг дэвсгэрт газар эзэмшиж, ашиглаж, буй иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллагад зөрчлийн судалгааны дагуу Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газартай хамтран урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг хийсэн. Шалгалтанд 3 төрийн байгууллага, 5 аж ахуйн нэгж, 6 иргэн хамрагдсан. Шалгалтаар эзэмшил газраа сунгасан 5, эзэмшил газарт байрлах геодезийн цэг тэмдэгт устгасан 1, хаягжилтын стандарт зөрчсөн 5, нийт 11 зөрчил илрүүлж, 2 иргэнд 2496.0 мянган төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авч, зөрчлийг арилгуулахаар 2 аж ахуйн нэгж, 2 иргэнд 10 заалт бүхий 4 албан шаардлага хүргүүлсэн.

3. Аймгийн Засаг даргын 2015 оны А/279 дугаар захирамж, газрын даргын баталсан 12-04-031-181 тоот удирдамжийн хүрээнд Дорнод аймгийн тариалангийн аж ахуйн нэгжүүдийн газрын ашиглалтад  аймгийн ЗДТГ, Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газар, ХХААГ-тай хамтаран тариалангийн аж ахуйн нэгжүүд газрын хэмжээ өөрчилсөн эсэхэд мэргэжлийн байгууллагын магадлан хэмжилттэй хяналт шалгалтыг Чулуунхороот сум, Чойбалсан сум, Баянтүмэн, Халхгол сумдад үйл ажиллагаа явуулдаг 8 аж ахуйн нэгж /“Эрээнцав” ХК, “Агроким” ХХК, “Дорнын Алтан тос” ХХК, “Эм Эй Си Эм” ХХК, “Дорнод Шим Агро” ХХК-2 суманд, “Дорнын Уудам тал”, “Дорнын кроп” ХХК/ хамрагдсан. Шалгалтаар Чулуунхороот сумын “Эрээнцав” ХК-ийн уринш хийсэн талбайн хөрс боловсруулалт нь технологийн дагуу хийгдээгүй, хөрсийг 35 см-ээс дээш хэмжээгээр хагалаж, шохойн хөрсийг үржил шим бүхий хөрстэй холиж хутган, хөрснй үржил шимийг бууруулж, хөрс элэгдэж эвдэрсэн зөрчил илэрсэн тул  зөрчлийг арилгуулахаар 5 заалт бүхий албан шаардлага тус аж ахуйн нэгж болон  ЗДТГ-т хүргүүлж, 3840.0 мянган төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авсан.

Халхгол сумын тариалангийн аж ахуйн нэгж байгууллагад хэмжилт хийх үндэслэлийн цэг болох геодезийн 3 цэг тэмдэгт нь тариалангийн талбай дотор буюу тариалалтын үед устаж үгүй болсон зөрчил илэрсэн магадлан хэмжилтийг цэг тэмдэгтийг сэргээсэний дараа хийхээр тогтож Халхгол сумын Засаг даргад зөрчлийг арилгуулахаар 2 заалт бүхий албан шаардлага хүргүүлсэн.  Тус суманд тариалалт хийж байгаа 16 аж ахуйн нэгжийн нэгж талбарын хувийн хэрэгт бичиг баримтын хяналт шалгалтыг хийсэн.

4.Аймгийн Засаг даргын 2015 оны А/459 дугаартай захирамжаар томилогдсон ажлын хэсэг 2015 оны 10 дугаар сарын 09-ний өдөр баталсан удирдамжаар Халхгол суманд газар эзэмшигч, ашиглагч иргэн, аж ахуйн нэгж байгууллагын газар ашиглалтын байдалд хяналт тавих, газар хэмжилт судалгааг хийх, сумын ИТХ-аар батлуулсан тухайн жилийн газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөний дагуу 2009-2015 онд газар олгосон эсэхэд үнэлэлт дүгнэлт өгөх зорилгоор 2015 оны 11 дүгээр сарын 10-наас 11 дүгээр 16-ны өдрүүдэд хяналт шалгалт хийсэн. Шалгалтаар дараах зөрчлийг илрүүлсэн.

1. Засаг даргын 2012 оны А/88 дугаартай захирамжаар “Үйзэн тал” ХХК-ийн хүсэлтийн дагуу 1578.4 га, иргэн В.Амартайван, Ж.Лхагвасүрэн, В.Мөнхтайван, В.Оюунсүрэн, Ц.Лхагва-Эрдэнэ нарын 7065.7 га, “Мөнхтал” ХХК-ийн 250 га нийт 7315.7 газрыг “Алтай групп” ХХК-д шилжүүлэх захирамж гаргахдаа нийт 2328.4 га хэмжээтэй байхад газрыг 4987.3 га-аар санаатай нэмэж эзэмшүүлэн, атар газрыг тариалан болгож хаглуулсан, 2012 оны А/82 дугаартай захирамжаар “Буман-Агро” ХХК-ийн 4645 га, П.Норжмаагийн хүсэлтийн дагуу 1000 га газрыг эрх шилжүүлэхдээ тус иргэний газарт 100 га-г санаатай тус тус нэмэж “Алтай групп” ХХК-д эзэмшүүлэн, 2011 оны А/ 36 дугаартай захирамжаар “Үйзэн тал” ХХК-д Атар-2-т байрлах үрийн агуулах, үтрэмийн талбайн 6 га газрыг эзэмшүүлэхдээ дуудлага худалдаа зохион байгуулаагүй олгосон,  2012 оны  А/20 дугаартай захирамжаар усалгаатай газар тариалангийн зориулалтаар 1000 га газрыг “Монголын алт МАК” ХХК-д эзэмшүүлэхдээ тухайн жилийн төлөвлөгөөнд Засгийн газрын тогтоол гаргаагүй атар газарт газар олгохоор тусгаж, дуудлага худалдаа зохион байгуулаагүй газар эзэмшүүлсэн,  2014 оны А/40 дугаартай захирамжаар “Монголын алт МАК” ХХК-д Ялалт 2 дугаар багийн нутаг дэвсгэрт Индүүтэд 1200 га газрыг газар тариалангийн зориулалтаар эзэмшүүлэхдээ дуудлага худалдаа зохион байгуулаагүй газар эзэмшүүлсэн,   2013 оны А/02 дугаартай захирамжаар “Нью Ариг Ус” ХХК-д Ташгай багийн нутаг дэвсгэрт Атар-3-аас баруун талд үрийн агуулах, үтрэмийн талбайн зориулалтаар 2 га газрыг газар тариалангийн зориулалтаар эзэмшүүлэхдээ дуудлага худалдаа зохион байгуулаагүй,  2009 оны 71 тоот захирамжаар 15 иргэнд газар тариалангийн зориулалтаар давуу эрхээр газар эзэмшүүлэхдээ эзэмшүүлсэн газрын байршил тодорхой зааж өгөөгүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн.

Тариалангийн газрын хэмжилтийг 11 геодезийн байнгын цэг тэмдэгт  дээрээс 110 нэгж талбарын 45931,28 га тариалангийн газрыг “Trimble R4”, “Trimble R5” маркийн 2 долгионы GPS багажаар хэмжилт хийхэд: “Алтай групп” ХХК нь 3139.7 га, “Үйзэн тал групп” ХХК 789.4 га атар газар хагалсан, “Нью Ариг Ус” ХХК нь 2011 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдрийн А/75 тоот захирамжаар 3658 га газрыг тариалан эрхлэх зориулалтаар эзэмшүүлсэн боловч хэмжилтээр 4837.3 га газар байгаа нь 1179.3 га газрыг эрх бүхий байгууллагын зөвшөөрөлгүйгээр газар ашиглаж, атар газар хагалсан зэрэг зөрчлүүд илэрсэн. Зөрчлийг арилгуулахаар улсын байцаагчийн албан шаардлага, дүгнэлтийн хамт хүргүүлсэн.

2. Халхгол сумын Засаг даргын 2014 оны À/76 тоот захирамжаар “Áëþñêàé Ñòàð” ÕÕÊ-д 10000 га газрыг хадлангийн зориулалтаар тодорхой хугацаагүй ашиглуулсан, 2015 оны À/08 тоот захирамжаар “Ìýíýí Àãðî” ÕÕÊ-д 10000 га газрыг 15 жил, À/09 тоот захирамжаар “Àëòàé ãðóïï” ÕÕÊ-д 20000 га газрыг 15 жил, À/17 тоот захирамжаар С. Байгалмаад 5000 га газрыг 5 жил, À/27 тоот захирамжаар “Àìó ãðóïï” ÕÕÊ-д 5000 га газрыг 10 жилийн хугацаатай хадлан бэлтгэх зориулалтаар багийн Нийтийн Хурлын саналыг аваагүй, их хэмжээний газрыг олон жилийн хугацаатай ашиглуулсан,  2015 оны А/88 тоот захирамжаар “Нью ариг ус” ХХК-д 30000 га,  А/89 тоот шийдвэрээр сумын иргэн А.Хашбилэгт 15000 га, А/92 тоот захирамжаар Монголын алт “МАК” ХХК-д 30000 га,  À/109 тоот захирамжаар иргэн Н.Нямбаатарт 5000 га газрыг тус тус 5 сарын хугацаатай байгалийн хадлан бэлтгэх зориулалттайгаар ашиглуулахдаа багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын саналыг аваагүй, их хэмжээний газрыг ашиглуулсан ,

  • Засаг даргын 2009-2015 оны газар эзмшүүлсэн захирамжанд:

Засаг даргын 2009 оны À/33 тоот захирамжаар “Агропарк” барих зориулалтаар В.Наранбаатарт 2 га газрыг төмс, хүнсний ногоо тариалах, хадгалах арчлах, зааж сургах зориулалтаар, 2011 оны 07 тоот захирамжаар “Талын наран” ХХК-д зөгийн аж ахуйн зориулалтаар ой үржүүлэхэд 5 га, гурван окопны хойд талд 5 га, таван окопны урд талд 5 га, Их тохойд 5 га, Амгалан нуурын орчим 5 га бүгд 25 га газрыг, 2011 оны À/65 тоот захирамжаар иргэн Б.Цэнд-Аюушт 264 м.кв, À/68 тоот захирамжаар иргэн Н.Дунгармаад 288 м.кв газрыг үйлдвэрлэл, үйлчилгээний зориулалтаар,  À/221 тоот захирамжаар “Халхголын хишиг” ХХК-д 1000 га газрыг Буйр нуурын эрэг орчим хөрсний бүтэц сайжруулах олон наст ургамал тариалах зориулалтаар, 2012 оны À/18 тоот захирамжаар “Монголын алт МАК” ХХК-д 5 га газрыг мах боловсруулах болон гурлын үйлдвэр барих зориулалтаар, À/60 тоот захирамжаар иргэн Г.Гантуяад 0.6 га газрыг үйлдвэрлэл үйлчилгээ, À/99 тоот захирамжаар “Хар үзүүрийн өгөөж” ХХК-д  барилга байгууламжийн зориулалтаар 96 м.кв газрыг тус тус эзэмшүүлэхдээ дуудлага худалдааг журмын дагуу зохион байгуулаагүй, газар эзэмшүүлсэн зөрчил илрүүлсэн. Зөрчлийг арилгахаар улсын байцаагчийн албан шаардлага, дүгнэлтийн хамт хүргүүлж ажиллаад байна.

 

100

 
3.7.3  2015 онд шинээр баригдаж байгаа барилга, байгууламжид технологийн дагуу хийгдэх геодезийн хэмжилт зураглалын ажилд болон геодезийн хэмжилтийн багаж баталгаажилтын байдалд урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх  2. 2015 онд шинээр баригдаж байгаа барилга, байгууламжид технологийн дагуу хийгдэх геодезийн хэмжилт зураглалын ажилд болон геодезийн хэмжилтийн багаж баталгаажилтын байдалд урьдчилан сэргийлэх хяналтыг Гàçðûí äàðãûí áàòàëñàí 12-04-030-180 òîîò óäèðäàìæийн хүрээнд 2015 оны 05 дугаар сарын 20-ноос 07 дугаар сарын 20 хүртлэх хугацаанд хийхээр төлөвлөсөн. Тайлант хугацаанд геодезийн хэмжилтийн багаж ашигладаг уул уурхайн “Дун-Эрдэнэ” ХХК, “Жамп-Алт” ХХК, “Утаат Залаат” ХХК, “Тэнгэрийн Алтан Шонхор” ХХК, “Дун-Уянга” ХХК, “ХОТУ” ХХК, “Голден Тайга” ХХК, “Цэнгэг-Орог” ХХК, “Эс Жи Майнинг Эрдэс” ХХК, Дашбалбар суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Шинь Шинь” ХХК, Хэрлэн суманд үйл ажиллагаа явуулдаг “Улз ус” ХХК, “БД” ХХК, “ТОУУ” ХХК, “Адуунчулуун” ХК, Геодези зураг зүйн үйл ажиллагаа явуулдаг “Талын пирамид” ХХК, “Баянцагаан дэрст” ХХК, “Очир-Эрдэнийн тал” ХХК, барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулдаг “Аглут” ХХК, ”Цог-Окдаэдр” ХХК, “Сүхжин” ХХК, “ЦОДММ” ХХК нийт  21 аж ахуйн нэгж хамрагдсан. Шалгалтаар 5 аж ахуйн нэгж хэмжилтийн багажаа баталгаажуулаагүй зөрчил илэрч, зөрчлийг арилгуулахаар 2 албан шаардлага, 3 зөвлөмж хүргүүлэн, мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөө өгч зөрчлийг бүрэн арилгуулсан..  Геодезийн хэмжилтийн багаж бүрэн баталгаажсан 100  
3.8.Геологи уул уурхайн хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 1 чиглэлээр  урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүлнэ.

Геологи уул уурхайн хяналтын чиглэлээр цаг үеийн шаардлагаар эрсдэлийн үнэлгээ харгалзахгүйгээр 1 чиглэлээр  урьдчилан сэргийлэх хяналт хэрэгжүүллээ.

Ашигт малтмалын тухай хуулийн хэрэгжилт, шав тэмдэг тавиулсан байдал, түүнийг баталгаажуулсан эсэхэд урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

 

100

 
3.8.1.Ашигт малтмалын тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд урьдчилан сэргийлэх хяналт хийх.

Ашигт малтмалын тухай хуулийн хүрээнд шав тэмдэг тавиулж, түүнийг баталгаажуулахад зорилгоор урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг 2.6 кодтой“Ил уурхайн үйл ажиллагааг шалгах хяналтын хуудас”-аархийж гүйцэтгэлээ.

Урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтанд “Хулд химикалс” ХХК, “Тунамал шижир” ХХК, “Цэнгэг Орог” ХХК, “Хөөсгөл” ХХК, “Болор шүр” ХХК-иуд хамрагдсан.

“Õººñãºë” ÕÕÊ,Тунамал шижир” ХХК-иуд нь 2014, 2015 онуудад тухайн талбайд, “Болор шүр” ХХК, “Хулд химикалс” ХХК-иуд нь ашигт малтмал ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл авснаас өөр үйл ажиллагааг тухайн өөрийн эзэмшилталбайнуудад олборлолтын үйл ажиллагаа явуулаагүй байна.

Илэрсэн зөрчил.

         “Цэнгэг Орог” ХХК-ийн2015 оны уулын ажлын болон байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөө нь тухайн Ашигт малтмал ашиглалтын MV-3108 тоот тусгай çºâøººðөлтэй талбай нь Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газарт ашигт малтмал хайх, ашиглахыг хориглох тухай хуулийн 4.3-т заасан Засгийн газрын 2012 оны 194 дүгээр тогтоолоор Гол мөрний урсац бүрэлдэх эх, усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс, ойн сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсийн хил заагтай давхацсан байж болзошгүй гэсэн шалтгаанаар батлагдан гарч ирээгүй байсан.

Үр дүн.

Монгол Улсын Байгаль Орчин, Ногоон Хөгжил, Аялал Жуулчлалын Яамны 2015 оны 07 дугаар сарын 24-ний өдрийн 5/4567 тоот лавлагаагаар Ашигт малтмал ашиглалтын MV-3108 тоот тусгай зөвшөөрөл нь 2015 оны БОНХАЖСайд, БХБСайдын хамтарсан А-230/127 дугаар тушаалаар батлагдсан Усны сан бүхий газар, усны эх үүсвэрийн онцгой болон энгийн хамгаалалтын, эрүүл ахуйн бүсийн дэглэмийг мөрдөх журмын дагуу тус талбайд орсон байсан голын хамгаалалтын бүс чөлөөлөгдсөн нь тогтоогдож “Цэнгэг Орог” ХХК-ийн  Цагаанчулуут хоолойн дээд хэсгийн алтны шороон ордыг ашилах төслийн 2015 оны уулын ажлын болон байгаль орчныг хамгаалах менежментийн төлөвлөгөө батлагдаж ирсэн байна.

Авсан арга хэмжээ.

Улсын байцаагчийн хугацаатай албан шаардлага хүргүүлж, албан шаардлагын биелэлтийг хугацаанд нь ирүүлээгүй тул торгууль ногдуулсан

Санал.

Уулын ажлын  болон байгаль орчныг хамгаалах менежментийн төлөвлөгөөг хянаж, баталж өгдөг Төрийн захиргааны төв байгууллагуудын албан тушаалтнууд зуны улиралд тухайн жилийн ээлжийн хөдөлмөр амралтаа авч байгаа нь аж ахуйн нэгжүүдийн ажилдсаад болж, баялаг бүтээгчдэд хүндрэл учруулж байна. Иймд цаашид тухайн байгууллагууд албан тушаалтнуудынхаа ээлжийн амралтын хугацааг зохицуулж ажиллах шаардлагатай байна.

Хяналт шалгалтын үр дүнд аж ахуй хжгжүүдийг гарч болзошгүй зөрчлөөс урьдчилан сэргийлж ажиллалаа. 100  
Зорилт 4. Эрүүл, аюулгүй орчинд ажиллах нөхцөл, хөдөлмөрлөх эрх, нийгмийн баталгааг хангуулахад дэмжлэг үзүүлэх,
4.1. Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 50 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийнэ.

Нийгмийн хамгааллын хяналт 32-25

Хөдөлмөрийн эрүүл ахуй хяналт 12-9

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын хяналтын 12-9

Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын хяналтын чиглэлээр их эрсдэлтэй үнэлэгдсэн 50 объектуудад төлөвлөгөөт хяналт шалгалт хийхээс 43 объектод хяналт шалгалтыг хийж, 13 объект тухайн чиглэлийн үйл ажиллагаа явуулаагүйн улмаас хяналт шалгалтад хамрагдаагүй байна. Хамрагдвал зохих обьектыг 100% хяналт шалгалтад хамруулсан.

  100
 

1.Нийгмийн хамгааллын хяналт32-25îáúåîò:Хяналт шалгалтын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу шалгалтанд хамрагдвал зохих 32 байгууллагаас 25 байгууллагад хяналт шалгалт хийлээ. 7 аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаа явуулаагүй байна. Хувийн хэвшлийн 4 сургууль цэцэрлэг, нийтийн тээврийн 2, уул уурхайн салбарын 7, барилгын салбарын 1, хөдөлмөр эрхлэлтийн дэмжих сан, нийгмийн даатгалын сан, халамжийн санд илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгаж 817.0 сая төгрөгийн нөхөн төлбрийн акт тогтоож, эрсдийг тогтоон ажиллалаа.

Шалгалтын явц: “Ажилтны нийгмийн хамгааллыг шалгах хяналтын хуудас” 4.2-оор хяналт шалгалтыг хийхэд 3.8-90.9 хувийн эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

Илэрсэн зөрчил:“Сэргэлэн багачууд” цэцэрлэг:

1.Засгийн газрын 1994 оны 212 дугаар тогтоолын 2 дугаар хавсралтын 2-ын В-д заасан амаржсан эхийн хүүхдээ харж байх хугацааны шимтгэлийг төлөөгүй,

2.Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.1 заасныг зөрчиж шагнал урамшууллаас нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тооцон суутгаагүй байна.

“Шинэ зуун” сургууль:

1. Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.6 заасныг зөрчиж тэтгэврийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгалыг илүү тооцон суутгасан,

2.Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2 заавал даатгалд хамрагдана гэснийг зөрчиж нэг ажилтны цалин хөлснөөс шимтгэл тооцон суутгаагүй байна.

3.Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.1 заасныг зөрчиж шагнал урамшууллаас нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тооцон суутгаагүй байна.

Авсан арга хэмжээ: Хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчил дутагдалд 1397896 төгрөгийн нөхөн төлбөрийн акт тогтоож улсын байцаагчийн зөрчил арилгуулах тухай албан шаардлага хүргүүлж ажиллалаа.

Дүгнэлт: Нийт ажилчдын цалин хөдөлмөрийн хөлс нь улсын төсвөөс санхүүждэг давуу талтай хэдий боловч хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчил дутагдал нь үйл ажиллагааны орлого буюу сургалтын төлбөрөөс зарцуулагдсан цалин урамшуулал байна. Зөрчил дутагдлыг дахин гаргахгүй байх заавар зөвлөгөө өглөө.

Уул уулхайн салбар

Төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу 11 аж ахуйн нэгж шалгагдхаас 7 байгууллага шалгалтанд хамрагдсан. Үйл ажиллагаа зогссон алт олборлолтын 4 уурхай шалгалтанд хамрагдаагүй болно.

Илэрсэн зөрчил дутагдал:

“Петрочайна дачин тамсаг” ХХК:

1.Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийн 43.3 заасныг

2.Засгийн газрын 1994 оны 212 дугаар тогтоолын 2 дугаар хавсралтын 2-ын В-д заасан заасныг

3.“Нэг сараас дээш хугацаагаар эмнэлгийн хуудсаар хөдөлмөрийн чадвар түр алдсаны тэтгэмж авсан даатгуулагчийн шимтгэлийг төлөх” журмийн 7.5.8-д  заасныг тус тус зөрчсөн байна.

Авсан арга хэмжээ:

Илэрсэн зөрчил дутагдалд нийт 2.1 сая төгрөгийн улсын байцаагчийн нөхөн төлбөрийн акт тогтоож, 500.0 мян төгрөгийн торгууль ногдуулж, хугацаатай албан шаардлага хүргүүлж ажилласан. Зөрчил дутагдлыг арилгаж нөхөн төлбөрийг барагдуулсан баримт хавсарган албан тоотоор ирүүлсэн.

Дүгнэлт, хүрсэн үр дүн:

Уул уурхай салбар нь Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн хэрэгжилтийг сайн хэрэгжүүлж нийт ажилчдыг нийгмийн даатгалд бүрэн хамруулж байна.

Нийтийн тээврийн салбар

Дорнод аймагт “АЙСВН” ХХК, “Шувуут баянгол” хоршоо үйл ажиллагаа явуулж байна. МХЕГ-ын 5/2425 тоот албан бичгийн дагуу гүйцэтгэлийн хяналт шалгалтыг хийж байна.

Илэрсэн зөрчил дутагдал

“Шувуут баянгол” хоршоо нь Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.2.1 албан журмын даатгалд хамрагдана гэсэн заалтыг зөрчсөн байна.

Авсан арга хэмжээ:

Нийгмийн даатгалын байгууллагад бүртгэлгүй албан журмын даатгалд хамрагдаагүй тул 250.0 төгрөгийн торгуулийн арга хэмжээ авч албан шаардлага хүргүүсэн боловч торгуулийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй тайлбар ирүүлсэн тул шүүхийн байгууллагад хүргүүлж эцсийн шийдвэр гараагүй байна.

Дүгнэлт, хүрсэн үр дүн: 

Түрээсийн гэрээгээр ажиллаж буй жолооч нар нь өөрийн үндсэн хөрөнгө машинаар тээвэр үйлчилгээ эрхлэж буй нь нийгмийн даатгалд албан журмаар хамрагдах үндэслэл болохгүй байна. “АйСВН” ХХК нь түрээсийн гэрээт ажилчдыг зохион байгуулалтанд оруулж ажилласан жилийг тасалдуулахгүй баталгажуулан ажиллаж байна. Шувуут баян гол хоршоо нь түрээсийн гэрээт ажилчдыг сайн дурд хамруулах нь зүйтэй байна.

1.Нийгмийн хамгааллын хяналт:Хувийн хэвшлийн сургууль цэцэрлэг нь өмнөх онуудад шалгалтанд хамрагдаж байгаагүй, уул уурхайн салбар нь 2013 онд дунд, их эрсдэлтэй үнэлэгдэж байсан бол эрсдэл буурч бага эрдэлтэй болсон. Нийтийн тээврийн салбар нь өөрийн үндсэн ажилчдаас гадна өөрийн үндсэн хөрөнгө маншинаар түрээсийн гэрээ байгуулдаг хэдий боловч хяналт шалгалтын үр дүнд албан журмаар сайн дурын даатгалд хамруулан тэдгээр иргэдийн нийгмийн баталгааг бий болгож ажиллалаа. Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн хэрэгжилт сайжирч ажилчдын нийгмийн баталгаа дээшилсэн. Улсын байцаагчийн нөхөн төлбөрийн акт албан шаардлага биелэгдэж ажиллаж байна.

100
 

2.Хөдөлмөрийн эрүүл ахуйн чиглэлээр12-9 îáúåêò:Хяналт шалгалтын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу 12 аж ахуйн нэгж хамрагдахаас  9 аж ахуйн нэгжид байгууллага шалгахаас газрын даргын баталсан удирдамжийн дагуу “Адуунчулуун” ХК, “ДБЭХС” ТӨХК, “Петро Чайна Дачин Тамсаг” ХХК, “Дун-эрдэнэ” ХХК, “Шинь Шинь” ХХК,  “Эйч Жи Эй” ХХК, Дорнод гурил ХХК, МАК ХХК-ийн “Дорнод МАК” нүүрсний уурхай, Аглут ХХК-д төлөвлөгөөт хяналт шалгалтыг 100 хувь хийж гүйцэтгэсэн, “Шанлун” ХХК, ТСГ ХХК, МАК ХХК-ийн Эрчимжсэн фермер   2015 оны байдлаар үйл ажиллагаа явуулаагүй байна.

Шалгалтын явц: 4.1.1 кодтой “Хөдөлмөрийн эрүүл ахуйг шалгах хяналтын хуудас” хяналт шалгалтыг хийхэд “ДБЭХС” ТӨХК, “Шинь Шинь” ХХК, “Петро Чайна Дачин Тамсаг” ХХК XXI талбай, “Дорнод гурил” ХХК МАК ХХК-ийн “Дорнод МАК” нүүрсний уурхай “бага”,  “Петро Чайна Дачин Тамсаг ХХК XXI талбай” “Дун-эрдэнэ” ХХК, “Адуунчулуун” ХК “дунд”,  “Эйч Жи Эй” ХХК, “Аглут” ХХК  “их” эрэсдэлтэй тус тус үнэлэгдлээ.

Зөрчил дутагдал: Ажил олгогч нь ажилчдыг ахуйн байруудаар бүрэн хангаагүй, ажлын хувцас хамгаалах хэрэгсэлийг бүрэн олгоогүй,  ажил олгоч анх ажилд орж байгаа ажилтанг эрүүл мэндийн дүгнэлт гаргуулж ажилд авдаггүй, нийт ажилтныг эрүүл мэндийн хугацаат үзлэгт хамруулдаггүй, сургалтын хөтөлбөрт өвчлөл эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх асуудлуудыг тусгагдаагүй, Хөдөлмөрийн эрүүл ахуй хариуцсан мэргэжлийн ажилтан байхгүй байгаа нь “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль”-д, заасныг тус тус  зөрчиж байна.

Àâñàí àðãà õýìæýý: Зөрчлүүдийг арилгуулах зорилгоор нийт 36 заалт бүхий  албан шаардлага хүргүүлж, 9 зөрчил дутагдлыг газар дээр нь арилгуулж ажиллалаа. Хяналт шалгалтын дүнд үндэслэн удирдлага болон ажилтан, ажиллагсдыг байлцуулан хөтөлбөрийн дагуу шалгалтын дүн, холбогдох хууль тогтоомж, стандарт, эрсдэлийн талаар танилцуулж, байгууллагын сургалтыг зохион байгуулж, зөвлөмж, гарын авлага өгч ажиллалаа.

Дүгнэлт:  Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн тухай хуулийн хэрэгжилт нь 71 хувь болж  хууль тогтоомжын хэрэгжилт  нэмэгдсэн  байна.

Төлөтлөгөөт хяналт шалгалтын хүрээнд 9 аж ахуйн нэгжид албан байгууллагуудад 36  заалт бүхий албан шаардлага хүргүүлсэнээс биелэлт нь өмнөх оныхоос 4,5  хувь нэмэгдсэн  байна.

Мэргэжлээс шалтгаалах өвчлөлийн тохиолдлын тоог  1000  ажиллагдад  ногдох түвшинг  өмнөх оны түвшингээс нэмэгдээгүй байна.

100
 

3.Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын хяналтын чиглэлээр:

2015 онд хяналт шалгалт хийхээр олон нийтэд зарлагдсан 12 обьектод хяналт шалгалт хийхээс тайлант хугацаанд 9 обьектод хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэсэн байна

1/Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан удирдамжаар Хэрлэн сумын

6 дугаар хиаман цехүүдэд хөдөлмөрийн харилцаанд, хөдөлмөрийн эрүүл ахуйн хяналт шалгалтын улсын байцаагчтай хамтран хяналт шалгалт хийхэд дараах нийтлэг зөрчлүүд илэрлээ.

Илэрсэн зөрчил:

1.Хөдөлмөрийн дотоод журамд тусгавал зохих асуудлыг бүрэн тусгадаггүй, хууль тогтоомжийг хуулбарласан, Хөдөлмөрийн хуулиар заасан ажиллах цагийг хэтрүүлэн зааж өгсөн, манаачийн ажиллах цагийг журамд ойлгомжтой зааж өгөөгүй, ёс зүйн ноцтой зөрчлийг буруу тодорхойлсон,

2.Хөдөлмөрийн тухай хуулийн дагуу хөгжлийн бэрхшээлтэй буюу одой хүнийг ажиллуулаагүй бөгөөд ажиллуулбал зохих орон тоо тутамд сар бүр төлбөр төлөөгүй,

3.Хөдөлмөрийн гэрээг байнгын ажлын байранд хугацаагүй байгуулах, гэрээ байгуулсны дараа ажилд авах тушаал гаргах, хууль тогтоомжид байхгүй нэршил бүхий албан тушаал бий болгосон,

4.Ажлын байрны тодорхойлолтыг батлагдсан загварын дагуу үйлдээгүй, тухайн ажлын байранд тохирохгүй хүнийг сонгон авдаг, ажлын байранд тавигдах “Тусгай шаардлага”-ийн “чухал шаарлагатай”-д шалгуур зааж өгөөгүй,

5.Хөдөлмөрийн маргаан таслах комиссыг байгуулаагүй,

6.Дотоод хяналтын ажилтанг томилсон боловч ажиллах журмыг батлаагүй, хийж гүйцэтгэх ажлын төлөвлөгөөгүй.

Авсан арга хэмжээ, дүгнэлт, хүрсэн үр дүн:Хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах тухай улсын байцаагчийн албан шаардлага өгч биелэлтийг хангуулан ажилласнаар зөрчил бүрэн арилсан. “Хөдөлмөрийн харилцааг шалгах” 4.6 кодтой хяналтын хуудсаар эрсдлийг үнэлэхэд Энх хиаман цэх 71,4  оноо буюу их эрсдэлтэй, Хэрлэн толгойт хиаман цех 40 оноо буюу дунд  эрсдэлтэй үнэлэгдсэн.

2/Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан удирдамжаар барилга угсралтын үйл ажиллагаа явуулж буй “Эйч жи эй” ХХК, “Сүхжин” ХХК, “Талын шилтгээн” ХХК-ий үйл ажиллагаанд мөн оны 05 дүгээр сарын 19-ны өдрөөс 26-ны өдрүүдэд хяналт шалгалт хийж гүйцэтгэлээ.

Илэрсэн зөрчил: Шалгалтад хамрагдсан дээрх аж ахуй нэгжүүд нь осолд дөхсөн тохиолдлыг судлан бүртгэдэггүй,  хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын эрсдэлийн үнэлгээ хийгээгүй, тоног төхөөрөмжийн аюулгүй байдлын дохиоллын системгүй,  хамруулаагүй, хамгаалах тор, хашлагыг стандартын дагуу хийгээгүй, дотоод хяналтын ажилтан томилсон боловч тодорхой ажил зохион байгуулаагүй, тоног төхөөрөмжийг мэргэжлийн байгууллагаар баталгаажуулж шалгуулаагүй, зарим аюулгүй ажиллагааны заавар журмыг баталж, мөрдүүлээгүй зэрэг нийтлэг зөрчил илэрлээ.

Авсан арга хэмжээ, дүгнэлт, хүрсэн үр дүн:Хяналт шалгалтаар илэрсэн зөрчлийг арилгуулах тухай улсын байцаагчийн албан шаардлага өгч биелэлтийг хангуулан ажиллаж байна, хугацаа болоогүй хүлээгдэж буй гүйцэтгэлтэй байна. “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг шалгах” 4.1.2 кодтой хяналтын хуудсаар хяналт шалгалт хийхэд, “Эйч жи эй” ХХК 57,8 хувь буюу их эрсдэлтэй,  “Сүхжин” ХХК 25,2 хувь буюу бага эрсдэлтэй, “Талын шилтгээн” ХХК 0,37 хувь буюу бага эрсдэлтэй үнэлэгдсэн. Эрсдлийн түвшин 10.7 хувиар буурч 2 аж ахуйн нэгж, байгууллагын эрсдлийн түвшин буурсан байна

3/Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын баталсан удирдамжаар 2014 оны 04 дугаар сарын 08-ны өдрөөс 29-ний өдрүүдэд  “Адуунчулуун” ХК-д, мөн оны 04 дугаар сарын 08-ний өдрөөс 29-ны өдрүүдэд  “Дорнод бүсийн эрчим хүчний систем” ХХК-иудад хяналт шалгалтыг хийж гүйцэтгэлээ.

Илэрсэн зөрчил:“Адуунчулуун” ХК, “Дорнод бүсийн эрчим хүчний систем” ХХК-иуд нь  Хөдөлмөрийн тухай хуулийн дагуу хөгжлийн бэрхшээлтэй буюу одой хүнийг ажиллуулаагүй бөгөөд ажиллуулбал зохих орон тоо тутамд сар бүр төлбөр төлөөгүй байна.

Авсан арга хэмжээ, дүгнэлт, хүрсэн үр дүн: “Дорнод бүсийн эрчим хүчний сиситем” Хөдөлмөрийн тухай хуулийн дагуу хөгжлийн бэрхшээлтэй буюу одой хүнийг ажиллуулаагүй бөгөөд ажиллуулбал зохих орон тоо тутамд сар бүр төлбөр төлөөгүй байна.

а)“Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг шалгах” 4.1.2 кодтой хяналтын хуудсаар эрсдлийг үнэлэхэд “Адуунчулуун” ХХК нь 24,62 хувь буюу бага эрсдэлтэй, “Дорнод бүсийн эрчим хүчний систем” ХХК нь 0 хувь буюу бага эрсдэлтэй үнэлэгдлээ.

б)“Хөдөлмөрийн харилцааг шалгах хяналтын хуудас” 4.6 кодтой хяналтын хуудсаар эрсдлийг үнэлэхэд “Адуунчулуун” ХК нь 10,4 хувь буюу бага эрсдэ